Кіріспе

Перуманур Гопинатан Пиллай, көбінесе Гуру Гопинатх (24 маусым 1908 – 9 қазан 1987) деп танылатын, белгілі үнді актер және биші болған. Ол би өнері дәстүрін сақтап қалған ең көрнекті тұлға ретінде құрметке ие. Ол "Сангит-Натак Академиясы" сыйлығымен, "Керала Сангита-Натак Академиясының" мүшелігімен және "Керала Сангита-Натак Академиясы" сыйлығымен марапатталған.

Алғашқы жылдар

Гуру Гопинатхтың отбасы – «Перуманур таравад» – Катхакалиде екі жүз жылдық дәстүрге ие. Катхакали суретшісі Чампаккулам Паачу Пиллай, ол Катхакалидегі таади және катти рөлдерімен танымал болды, оның ағасы болған. Биман Параму Пиллай, басқаша атағы Унда Параму Пиллай, Траванкор сарайының бишісі (катхакали) – оның анасының әкесі болды. Ол 1908 жылғы 24 маусымда Мадхави Амма мен Каиппилли Шанкара Пиллайдың екінші ұлы ретінде, қазіргі Керала штатының Алапужа ауданындағы Куттанадтың Чампакулам қаласында дүниеге келді. Бұл отбасында Чампаккулам Параму Пиллай және Чампаккулам Шанку Пиллай сияқты Каплиндадан стиліндегі «Катхакали» өнерінің көптеген шеберлері болды. Ұлы Катхакали шебері Гуру Кунчу Куруп осы отбасымен туыс. Оның Катхакали сахнасына (арангу) басталуы кездейсоқ болды. Бала кезінде ол әкесінің ағасымен бірге Катхакали қойылымын көруге барды. Қойылым барысында, түн ортасында ағасы ұйықтаған балаға келіп, оған махариши – жоқ-жоқ сияқты көріну үшін минималды макияж жасады және сахнадағы орындыққа отыруын өтінді. Ол оған жарқын бас киім киген адам келгенде садақ-жебесін беруді және оны қабылдауды бұйырды. Бала ағасының айтқанын дәл орындады. Бұл Гуру Гопинатхтың Катхакали қойылымындағы алғашқы қатысуы еді. Чампаккулам Параму Пиллай, Матхур Кунжупилла Паниккер және Тхакази Кесава Паниккер сияқты Катхакалидің ұлы шеберлері оның алғашқы жылдарындағы ұстаздары болды, олар абхинаяға маңыз берілетін Катхакалидің оңтүстік стиліндегі актерлік өнерге оқытты. Кавалаппара Нараян Наир «Керала Каламандаламда» оның бас ұстазы болды, онда оған солтүстік стиліндегі жоғары білім алу үшін арнайы студент ретінде қабылдануға рұқсат берілді, ол қимыл-қозғалыстарға және қадамдарға маңыз береді. Гуру Кунчу Куруп оған Абиная (актёрлік өнер) сабақтарын берді. Кейіннен ол Катхакали туралы көбірек білу үшін оңтүстік стиліндегі сарапшы Ченганур Раман Пиллайға барып, бірге тұрды.

Отбасы

Гуру Гопинат Мулаккал Танкамани Аммаға үйленген. Ол 30-шы жылдардың басында Керала Каламандаламда Мохиниаттамды оқыған алғашқы студент болды, сол кезде ақын Валлатол Нараяна Менон мен Манакулам Мукунда Ража бұл жоғалып бара жатқан өнер түрін жаңғырту үшін курс ашты. Олар тұрмысқа шыққаннан кейін ол Гопинаттың серігі және бишісі болды. Оның күйеуіне үздіксіз қолдауы оның жетістіктеріне үлкен үлес қосты. Олардың төрт баласы болды. Ең үлкен қызы – биші және қоғамдық қайраткер Васанти Джаясвал. Ол Керала Натанам мен Бхаратанатьям өнерінің шебері және АҚШ-та шастралар оқытушысы. Екінші қызы Виласини Рамачандран болды, Гуджарат штатындағы жоғары дәрежелі мемлекеттік қызметкер (2015 жылдың 5 наурызында қайтыс болды). Ең кіші қызы Винодини Сасимохан 60-шы жылдары малаялам фильмдерінде бала артист болды, қазір ол Тривандрумдағы Висва Кала Кендраның бас әкімшісі. Г. Венугопал – оның жалғыз ұлы.

Керала натанам (Керала биі)

Ол "Катакали" биін мұғалімдерге, студенттерге және көрермендерге түсінікті етті. Ол осы ежелгі би түрінен – "Шығыс биі", "Катакали Натанам", кейін "Керала Натанам" (Керала Натанам) деп аталатын жаңа би стилін жасау үшін, оның мәні мен классикалық негізін сақтай отырып, бірқатар жаңашылдықтар енгізді. Керала Натанамды Катакалидің бейнеленген түрі деп айтуға болады. Гуру Гопинат классикалық дәстүрден бас тартпай, сол кезде өнер мен биден хабарсыз қара халыққа тартымды стильді қалыптастырды. Ол Катакалиді өзгертуге, оның бастапқылығы мен тазалығына қол сұғуға ешқашан тырыспады. Ол Катакали биін жоғары тұрған брахмандар мен раджалардың сарайларынан, ғибадатханалардағы би залдарынан халыққа жеткізуге зор үлес қосты. Оның өнері Кералада би толқынын тудырды, ол 1930-1940 жылдары бүкіл Үндістанда кеңінен танылды. Үндістандағы қарапайым халық классикалық би туралы білімі болмаса да, Гопинатхтың өнерін көргеннен кейін ғана оны ұғына бастады және бағалай білді.

Тиімді оқыту әдістері

Гуру Гопинат – талапкер және мінсіздікке ұмтылатын шебер болған. Ол Катхакали өнерінің оқу бағдарламасын қысқартып, оқу мерзімін де ұзақтығын да қысқартты. Бұрынғы 12 жылдық қатаң Катхакали курсы жеңілдетіліп, 6 жылға дейін азайтылды, бірақ оның мәніне ешқандай зиян келтірмеді және классикалық дәстүрден де бұрғысы жоқ. Гуру Гопинат классикалық үнді биінің күшін, мүмкіндіктерін және бейімделу қабілетін сыртқы әлемге көрсетті, осы арқылы үнді мифологиясы, діни немесе тарихи емес тақырыптар мен оқиғаларды қоюға болатынын дәлелдеді. Ол 1940 және 1950 жылдары Киелі кітапқа және қоғамдық тақырыптарға арналған билерді қойып, хореографиялады. Оның "Сри Йесунаадха Виджаям" (Христос туралы оқиға), "Дивья Наадам" (екісі де Киелі кітапқа негізделген), "Сестра Ниведита", "Чандала Бхикшуки" және "Керала Пирави" (Керала штатының құрылуы туралы) сияқты балеттері осының бірнеше мысалы.

Рамлила мен Рамаяна балеті

Гуру Гопинатх – үнді билерінің түрлі стилдерін насихаттаған көрнекті шебер. Оның хореографиялық жетекшілігімен сахнаға қойылған, Делидегі танымал "Раам Лила" спектаклі оның үлкен жетістігінің айғағы болды. Оның соңғы хореографиялық жұмысы – "Рамаяна" балеті ең көп танылған туындысы, ол Кераланың әртүрлі өңірлерінде 1500-ден астам рет көрсетілді.