Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1964 жылғы Бродвей мюзиклі, сахналық мюзикл.
1964 Broadway musical
the stage musical
«Hello, Dolly!» – Джерри Германның музыкасы мен ән сөздері мен Майкл Стюарттың либреттосымен 1964 жылы жазылған мюзикл. Мюзиклде күшті жігерлі үйлендіруші Долли Галлахер Левидің Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласына «жарты миллионер, әйгілі, үйленбеген» Хорас Вандергельдерге жұбай табу үшін сапары баяндалады. «Hello, Dolly!» мюзиклі 1963 жылдың 18 қарашасында Детройттегі Фишер театрында Говер Чемпионның режиссерлігімен және хореографиясымен, Дэвид Меррик продюсерлігімен дебют жасады. Басты рөлде – Долли Галлахер Леви рөлінде сахна шебері Кэрол Ченнинг ойнады, осы рөл әлемдік театр көрермендерінің естелігінде мәңгілікке сақталды. 1964 жылы мюзикл Бродвейге көшіріліп, 10 «Тони» сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде «Ең үздік мюзикл» және Кэрол Ченнингке «Мюзиклдегі ең үздік актриса» сыйлықтары табысталды. Бұл көрсеткіш 37 жыл бойы рекордтық көрсеткіш ретінде сақталды. Мюзиклдің альбомы «Hello, Dolly! An Original Cast Recording» 2002 жылы «Грэмми» атақ залына енгізілді. Альбом 1964 жылдың 6 маусымында «Billboard» чартында бірінші орынға ие болды, ал келесі аптада Луи Армстронгтың «Hello, Dolly!» альбомы оны ығыстырды. Луи Армстронг мюзиклдің фильмдік нұсқасында да «Hello, Dolly!» әнінің бір бөлігін орындады. Мюзикл төрт рет Бродвейде қайта қойылды және халықаралық деңгейде сәттілікке жетті. 1969 жылы «20th Century Fox» компаниясы «Hello Dolly!» фильмін түсірді, ол үш «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде «Мюзиклдік фильмнің ең үздік музыкасы» сыйлығы және тағы төрт номинацияда, соның ішінде 42-ші «Оскар» марапаттауында «Ең үздік фильм» номинациясында көрсетілді.
Hello, Dolly! is a 1964 musical with lyrics and music by Jerry Herman and a book by Michael Stewart, based on Thornton Wilder's 1938 farce The Merchant of Yonkers, which Wilder revised and retitled The Matchmaker in 1954. The musical follows the story of Dolly Gallagher Levi, a strong willed matchmaker, as she travels to Yonkers, New York, to find a match for the miserly "well known unmarried half a millionaire" Horace Vandergelder. Hello, Dolly! debuted at the Fisher Theater in Detroit on November 18, 1963, directed and choreographed by Gower Champion and produced by David Merrick. It starred stage performer Carol Channing as Dolly Gallagher Levi, a role theatrical audiences of the world would forever associate with her. The show moved to Broadway in 1964, winning 10 Tony Awards, including Best Musical and Best Actress in a Musical for Channing. The awards earned set a record which the play held for 37 years. The show album Hello, Dolly! An Original Cast Recording was inducted into the Grammy Hall of Fame in 2002. The album reached number one on the Billboard album chart on June 6, 1964, and was replaced the next week by Louis Armstrong's album Hello, Dolly! Louis Armstrong also was featured in the film version of the show, performing a small part of the song "Hello, Dolly!". The show has become one of the most enduring musical theater hits, with four Broadway revivals and international success. It was also made into the 1969 film Hello Dolly! by 20th Century Fox, which won three Academy Awards, including Best Score of a Musical Picture and was nominated in four other categories, including Best Picture at the 42nd Academy Awards.
Тарих
"Достар, Долли!" мюзиклінің сюжеті 1835 жылы Джон Оксенфордтың "А Day Well Spent" атты ағылшын пьесасынан бастау алды, оны Иоганн Нестрой 1842 жылы "Einen Jux will er sich machen" ("Ол көңіл көтеруге тырысады" немесе "Өзіне жақсы уақыт өткізеді") атты фарсқа бейімдеді. Торнтон Уайлдер Нестройдың пьесасын 1938 жылы "Юнкерс саудагері" атты әзіл-қалжың пьесасына өңдеді. Бұл пьеса сәтсіз болғандықтан, ол оны қайта жаңартып, 1954 жылы "Жігітші" деп атады, Долли рөлін кеңейтіп (Рут Гордон ойнады). Долли Галлахер Леви рөлі бастапқыда Этель Мерман үшін жазылған, бірақ ол одан бас тартты, сондай-ақ Мэри Мартин да бас тартты, алайда екеуі де кейін осы рөлді ойнады. Режиссер Говер Чемпион продюсердің бірінші таңдауы емес еді, бірақ Хэл Принс және басқалар да бас тартты, олардың ішінде Джером Роббинс және Джо Лейтон болды. "Долли, сәлем!" мюзиклі бастапқыда "Долли, өте жақтырмас әйел" деп аталды, содан кейін "Доллиге шақыру", бірақ Меррик Луи Армстронгтың "Hello, Dolly!" нұсқасын естігеннен кейін шоудың атауын өзгертті. Бұл мюзикль 1960-шы жылдардың екінші жартысындағы Бродвейдің ең танымал мюзикалдарының біріне айналды және 2844 қойылымды өткізіп, бір кезде Бродвей тарихындағы ең ұзақ сақталған мюзикл рекордын қойды.
The plot of Hello, Dolly! originated in the 1835 English play A Day Well Spent by John Oxenford, which Johann Nestroy adapted into the farce Einen Jux will er sich machen (He Will Go on a Spree or He'll Have Himself a Good Time) in 1842. Thornton Wilder adapted Nestroy's play into his 1938 farcical play The Merchant of Yonkers. That play was a flop, so he revised it and retitled it as The Matchmaker in 1954, expanding the role of Dolly (played by Ruth Gordon). The role of Dolly Gallagher Levi was originally written for Ethel Merman but she turned it down, as did Mary Martin—although both eventually played it. Director Gower Champion was not the producer's first choice, but Hal Prince and others turned it down, among them Jerome Robbins and Joe Layton. Hello, Dolly! had rocky tryouts in Detroit, Michigan and Washington, D. C. Initially called Dolly, A Damned Exasperating Woman, then Call on Dolly, Merrick revised the show's title after hearing Louis Armstrong's version of "Hello, Dolly". The show became one of the most iconic Broadway shows of the latter half of the 1960s, and running for 2,844 performances, was the longest running musical in Broadway history for a time.
Бірінші акт
XIX ғасырдың 20-ғасырға айналуымен, Нью-Йорк қаласының барлық халқы қуанышқа бөленеді, себебі қалада Dolly Gallagher Levi жесір әйел ("Dolly-ге қоңырау шалыңыз") келген. Долли өзінің "араласуы" – үйлесімділік табу және көптеген қосымша жұмыстар, оның ішінде би сабақтары мен мандолина сабақтары ("Мен қолымды создым") арқылы күнекешілік етеді. Қазіргі уақытта ол жарты миллионер, әйгілі Horace Vandergelder үшін әйел іздеп жүр, бірақ Доллинің өзінің Horace-ке үйлену ниеті бар екені анық көрінеді. Жас суретші Ambrose Kemper, Horace-тың жылап-сықтап жүретін қызы Ermengarde-ке үйленгісі келеді, бірақ Horace бұған қарсы, себебі Ambrose-тың мамандығы тұрақты өмір сүруге кепілдік бермейді. Ambrose Доллидің көмегін сұрайды, және олар Нью-Йорк штатының Йонкерс қаласына Horace-ты аралау үшін барады, ол ондағы көрнекті азамат және Vandergelder-дің "Сейне мен жем" дүкенінің иесі. Horace өзінің екі кеңсе қызметкері Cornelius Hackl мен Barnaby Tucker-ге үйленетінін түсіндіреді, себебі "әйел керек" – үй шаруасын қуанышпен атқару үшін. Ол Доллимен Нью-Йоркке барып, 14-ші көшедегі қауымдастық шеруіне қатысып, онда шапқыр дүкенінің иесі, жесір Irene Molloy-ге ұсыныс жасауды жоспарлап отыр. Долли Йонкерске келіп, "сәтке соқтығысқандай" Irene-нің бірінші күйеуі табиғи себептерден қайтыс болмағанын және ол Horace-қа қызығушылық танытатын мұрагер, Ernestina Money-ді білетінін айтады. Horace Нью-Йоркке кетеді, ал Cornelius пен Barnaby-ге дүкенді басқаруды тапсырады. Cornelius, Barnaby-мен бірге Йонкерстен кету керек деп шешеді. Олар Нью-Йоркке барып, дәмді тамақтанып, барлық ақшаларын жұмсап, Барнумның музейіндегі алып китті көріп, тіпті тұтқынға түсуге жақын болып, әрқайсысы бір қызға сүйіспеншілік білдіргісі келеді! Дүкенді жабу үшін иіс шығаратын қызанақ консервілерін жарып жібереді. Долли Нью-Йорктегі екі әйелді білетінін айтады, оларға – Irene Molloy және оның дүкеншісі Minnie Fay-ге бару керек. Ол Ermengarde пен Ambrose-қа Нью-Йорктегі Harmonia Gardens мейрамханасында өтетін полька бәйгесіне қатысатынын айтады, осылайша Ambrose Horace-қа өзінің ақша табу қабілетін көрсетуге мүмкіндік алады. Cornelius, Barnaby, Ambrose, Ermengarde және Dolly Нью-Йоркқа пойызбен келеді ("Жексенбілік киімдеріңді киіңіз"). Irene мен Minnie шапқыр дүкендерін түстен кейін ашады. Irene күйеуге зәру, бірақ Horace Vandergelder-ді сүймейді. Ол бір мырзаға әсер ету үшін ("Тартымнан таспалар") әсем бас киім киетінін мәлімдейді. Cornelius пен Barnaby дүкенге келіп, бай болып көрінеді. Horace пен Dolly дүкенге келеді, ал Cornelius пен Barnaby олардан жасырынады. Irene, Cornelius Hackl-ды танитынын ескермей, Долли оған және Horace-қа Cornelius күндіз Horace-тың кеңсе қызметкері болғанымен, түнде Нью-Йорк әлеуметтік өмірінің адамы екенін айтады; ол Hackl-дардың бірі. Minnie Cornelius-ті шкафтың ішінде жасырынғанын көріп, айқайлайды. Horace шкафты өзі ашуға дайын, бірақ Долли, Irene және Minnie оны Betsy Ross және Аламо шайқасы сияқты тақырыптарға қатысты патриоттық сезімдермен алаңдатады ("Аналық науқан"). Cornelius түшкіріп, Horace дүкенде жасырынып отырған адамдар бар екенін түсініп, ашуланып кетеді, бірақ олардың оның кеңсе қызметкерлері екенін білмейді. Долли Cornelius пен Barnaby-ге, олар әлі де бай болып көрінеді, әйелдерді Harmonia Gardens мейрамханасына кешкі асқа алып барып, олардың ұятқа қалғанын өтеуге көмектеседі. Ол Cornelius пен Barnaby-ге би билеуді үйретеді, себебі олар әрқашан осындай орындарда би билейді ("Билеу"). Біраз уақыттан кейін Cornelius, Irene, Barnaby және Minnie қуана билейді. Олар 14-ші көшедегі үлкен шеруді бірге көруге барады. Жалғыз қалған Долли өзінің сүйікті күйеуі Ephraim-ді өткенге тастап, өмірін жалғастыруға шешім қабылдайды ("Парад өтіп кетпес бұрын"). Ол Horace-ке үйленуге Ephraim-нің рұқсатын сұрайды, одан белгі сұрайды. Долли бүкіл парадты жіберіп алған ашуланған Vandergelder-мен кездеседі және оны өзінің үйлесімділігіне тағы бір мүмкіндік беруге көндіреді. Ол оған Ernestina Money оған өте жақсы болатынын айтады және сол күні кешке Harmonia Gardens-те кездесуді сұрайды.
As the 19th becomes the 20th century, all of New York City is excited because brassy widow Dolly Gallagher Levi is in town ("Call on Dolly"). Dolly makes a living through what she calls "meddling" – matchmaking and numerous sidelines, including dance instruction and mandolin lessons ("I Put My Hand In"). She is currently seeking a wife for grumpy Horace Vandergelder, the well known half a millionaire, but it becomes clear that Dolly intends to marry Horace herself. Ambrose Kemper, a young artist, wants to marry Horace's weepy niece Ermengarde, but Horace opposes this because Ambrose's vocation does not guarantee a steady living. Ambrose enlists Dolly's help, and they travel to Yonkers, New York to visit Horace, who is a prominent citizen there and owns Vandergelder's Hay and Feed. Horace explains to his two clerks, Cornelius Hackl and Barnaby Tucker, that he is going to get married because "It Takes a Woman" to cheerfully do all the household chores. He plans to travel with Dolly to New York City to march in the Fourteenth Street Association Parade and propose to the widow Irene Molloy, who owns a hat shop there. Dolly arrives in Yonkers and "accidentally" mentions that Irene's first husband might not have died of natural causes, and also mentions that she knows an heiress, Ernestina Money, who may be interested in Horace. Horace leaves for New York and leaves Cornelius and Barnaby to run the store. Cornelius decides that he and Barnaby need to get out of Yonkers. They'll go to New York, have a good meal, spend all their money, see the stuffed whale in Barnum's museum, almost get arrested, and each kiss a girl! They blow up some tomato cans to create a terrible stench as a pretext to close the store. Dolly mentions that she knows two ladies in New York they should call on: Irene Molloy and her shop assistant, Minnie Fay. She tells Ermengarde and Ambrose that she'll enter them in the polka competition at the upscale Harmonia Gardens Restaurant in New York City so Ambrose can demonstrate his ability to be a breadwinner to Horace. Cornelius, Barnaby, Ambrose, Ermengarde and Dolly all take the train to New York ("Put on Your Sunday Clothes"). Irene and Minnie open their hat shop for the afternoon. Irene wants a husband, but does not love Horace Vandergelder. She declares that she will wear an elaborate hat to impress a gentleman ("Ribbons Down My Back"). Cornelius and Barnaby arrive at the shop and pretend to be rich. Horace and Dolly arrive at the shop, and Cornelius and Barnaby hide from him. Irene inadvertently mentions that she knows Cornelius Hackl, and Dolly tells her and Horace that even though Cornelius is Horace's clerk by day, he's a New York playboy by night; he's one of the Hackls. Minnie screams when she finds Cornelius hiding in the armoire. Horace is about to open the armoire himself, but Dolly, Irene and Minnie distract him with patriotic sentiments related to subjects like Betsy Ross and The Battle of the Alamo shown in the famous lyrics "Alamo, remember the Alamo!" ("Motherhood March"). Cornelius sneezes, and Horace storms out, realizing there are men hiding in the shop, but not knowing they are his clerks. Dolly arranges for Cornelius and Barnaby, who are still pretending to be rich, to take the ladies out to dinner to the Harmonia Gardens restaurant to make up for their humiliation. She teaches Cornelius and Barnaby how to dance since they always have dancing at such establishments ("Dancing"). Soon, Cornelius, Irene, Barnaby, and Minnie are happily dancing. They go to watch the great 14th Street Association Parade together. Alone, Dolly decides to put her dear departed husband Ephraim behind her and to move on with life "Before the Parade Passes By". She asks Ephraim's permission to marry Horace, requesting a sign from him. Dolly catches up with the annoyed Vandergelder, who has missed the whole parade, and she convinces him to give her matchmaking one more chance. She tells him that Ernestina Money would be perfect for him and asks him to meet her at the swanky Harmonia Gardens that evening.
ІІ акт
Корнелиус түн біткенше бір сүйіспенділік алуға бейілді, бірақ Барнаби оған сенімді емес. Кызметкерлердің каретаға ақшасы болмағандықтан, олар қыздарға мейрамханаға жаяу барудың олардың "әдемілігін" көрсеткенін айтады. Harmonia Gardens мейрамханасында Рудольф, бас официант, Dolly Gallagher Levi-дің оралуына қызметкерлерді дайындап жатыр: олардың әдеттегі жылдам қызметі, оның айтуынша, "екі есе жылдам" болуы керек ("The Waiters' Gallop"). Хорас кездесуімен келеді, бірақ ол Доли айтқандай бай да, әсем де емес екенін көрсетеді; үстіне, ол тез Хорасқа жалықтырып, Доли жоспарлағандай кетеді. Корнелиус, Барнаби және олардың серіктері келеді, Хорас та мейрамханада тамақтанатынын білмейді. Айрин мен Минни мейрамхананың сәніне тәнті болып, менюдегі ең қымбат тағамдарды тамақтайды. Корнелиус пен Барнаби бір доллардан азырақ қалғанын білгенде, алаңдап кетеді. Доли Гармония бақтарына қайта оралып, қызметкерлер оны құрметпен қарсы алады ("Салам, Доли!"). Ол Хорас үстеліндегі бос орынға отырып, үлкен, қымбат кешкі астың тамақтанады, ашуланған Хорасқа ол не айтса да, оған тұрмысқа шықпайтынын айтады. Барнаби мен Хорас бір уақытта официанттарды шақырады, ал одан кейін туған шатасуда әрқайсысы әмиянын тастап, екіншісінікін байқамай алып қояды. Барнаби енді мейрамхана төлегісіне қуанышпен толады, ал Хорас тек аз ғана ақша табады. Барнаби мен Корнелиус әмиян Хорасқа тиесілі екенін түсінеді. Корнелиус, Айрин, Барнаби және Минни "Полька бәйгесі" кезінде жасырын түрде қашуға тырысады, бірақ Хорас оларды таниды және Эрменгард пен Амброзиді де көреді. Соңғы қақтығыс сотқа барумен аяқталады. Корнелиус пен Барнаби ақшалары жоқ екенін және бұрын ешқашан Нью-Йоркке бармағанын мойындайды. Корнелиус тіпті өмірінің соңына дейін арық қазуға тура келсе де, ол Иренмен кездескен күнді ешқашан ұмытпайтынын айтады. Корнелиус, Барнаби және Амбрози одан кейін серіктеріне деген махаббаттарын білдіреді ("Тек бір сәт керек"). Доли судьяны олардың жалғыз қылмысы махаббатқа берілгендігіне көндіреді. Сот барлығын кінәсіз деп тауып, барлық айыптардан босатады, бірақ Хорас кінәлі деп танылып, зиянды өтеуге міндетті болады. Доли тағы да үйлену туралы айтады, ал Хорас оған әлемдегі соңғы әйел болса да үйленбейтінін жариялайды. Доли ашуланып оған "Сау бол, жаным" дейді, ол жалыққанда және жалғыз қалғанда, ол жоғары деңгейде өмір сүретінін айтады. Келесі күні таңертең Корнелиус пен Айрин, Барнаби мен Минни, Амбрози мен Эрменгард жаңа өмір жолына шығады. Жазаланған Хорас Вандергельдер ақыры Доли өмірінде қажет екенін мойындайды, бірақ Доли оның қайтыс болған күйеуі оған белгі бергенше неке туралы шешім қабылдамайды. Вандергельдер Эфраимның сөзін қайталайды: "Ақша - тыңайтқыш сияқты. Ол жас нәрселердің өсуіне ынталандырмаса, ешқандай құндылығы жоқ". Хорас Долисіз өмірдің көңілсіз болатынын айтады, ал ол өз кезегінде "ешқашан қайта кетпемейтінін" ("Hello, Dolly" (қайталау)) уәделейді.
Cornelius is determined to get a kiss before the night is over, but Barnaby isn't so sure. As the clerks have no money for a carriage, they tell the girls that walking to the restaurant shows that they've got "Elegance". At the Harmonia Gardens Restaurant, Rudolph, the head waiter, prepares his service crew for Dolly Gallagher Levi's return: their usual lightning service, he tells them, must be "twice as lightning" ("The Waiters' Gallop"). Horace arrives with his date, but she proves neither as rich nor as elegant as Dolly had implied; furthermore she is soon bored by Horace and leaves, as Dolly had planned she would. Cornelius, Barnaby, and their dates arrive, unaware that Horace is also dining at the restaurant. Irene and Minnie, inspired by the restaurant's opulence, order the menu's most expensive items. Cornelius and Barnaby grow increasingly anxious as they discover they have little more than a dollar left. Dolly makes her triumphant return to the Harmonia Gardens and is greeted in style by the staff ("Hello, Dolly!") She sits in the now empty seat at Horace's table and proceeds to eat a large, expensive dinner, telling the exasperated Horace that no matter what he says, she will not marry him. Barnaby and Horace hail waiters at the same time, and in the ensuing confusion each drops his wallet and inadvertently picks up the other's. Barnaby is delighted that he can now pay the restaurant bill, while Horace finds only a little spare change. Barnaby and Cornelius realize that the wallet must belong to Horace. Cornelius, Irene, Barnaby and Minnie try to sneak out during "The Polka Contest", but Horace recognizes them and spots Ermengarde and Ambrose as well. The ensuing free for all culminates in a trip to night court. Cornelius and Barnaby confess that they have no money and have never been to New York before. Cornelius declares that even if he has to dig ditches the rest of his life, he'll never forget the day because he had met Irene. Cornelius, Barnaby, and Ambrose then each profess their love for their companion ("It Only Takes A Moment"). Dolly convinces the judge that their only crime was being in love. The judge finds everyone innocent and cleared of all charges, but Horace is declared guilty and forced to pay damages. Dolly mentions marriage again, and Horace declares that he wouldn't marry her if she were the last woman in the world. Dolly angrily bids him "So Long, Dearie", telling him that while he's bored and lonely, she'll be living the high life. The next morning, back at the hay and feed store, Cornelius and Irene, Barnaby and Minnie, and Ambrose and Ermengarde each set out on new life's paths. A chastened Horace Vandergelder finally admits that he needs Dolly in his life, but Dolly is unsure about the marriage until her late husband sends her a sign. Vandergelder spontaneously repeats a saying of Ephraim's: "Money is like manure. It's not worth a thing unless it's spread about, encouraging young things to grow." Horace tells Dolly life would be dull without her, and she promises in return that she'll "never go away again" ("Hello, Dolly" (reprise)).
Кейіпкерлер
Долли Галлахер Леви: Өмірін жаңадан бастауды шешкен орта жастағы жесір әйел. Ол – кездесулер ұйымдастырушы, ішкі қақтығыстар тудырушы, мүмкіндік іздеуші және өмірді сүйетін әйел. Хорас Вандергельдер: «Hay & Feed» дүкенінің иесі және Долли Галлахер Левидің клиенті. Белгілі жарты миллионер, жесір, қатал мінезді, өкіметтік билікке құмар және өз әдеттерінен айырылмаған адам. Корнелиус Хакл: Нью-Йоркте бір қызықты күнді өткізуді армандаған Вандергельдердің бас кеңсе қызметкері. Энергиясы мол, құлшыныспен, оқиғаға құмар, көңілді жас жігіт. Барнаби Такер: Вандергельдердің «Сай мен жем» дүкенінде Корнелиусқа көмектесетін адам. Ол – жайлы, наив, жандара және ізбасар. Айрин Моллой: Жесір әйел, Нью-Йорктегі шляпа шеберханасының иесі, әдемі, ақылды және көңілді модельер. Долли оны Хорас Вандергельдермен таныстырды, бірақ ол романтикаға құштар. Минни Фэй: Айриннің шляпа шеберханасында жұмыс істейтін жас қыз. Айриннің көмекшісі, ол – наив, консервативті, жаңаша және ізбасар. Амброз Кемпер: Эрменгардқа үйленуге тырысатын, жас және өте жарылқау суретші. Эрменгард: Хорас Вандергельдердің жас қызы. Ол жиі жылайды, тәуелсіздікке және Амброзға үйленуге ниетті. Эрнестина Мани: Доллидің кездесулер ұйымдастыру қызметіне мұқтаж ерекше қыз. Рудольф Райзенвебер: «Гармония Гарденс» мейрамханасының метрдотели. Судья: Ақ сақалды түнгі сот судьясы. Романтикаға оңай әсер етеді. Доллидің ескі досы, миссис Роуз.
Dolly Gallagher Levi: A widow in her middle years who has decided to begin her life again. She is a matchmaker, meddler, opportunist, and a life loving woman. Horace Vandergelder: The proprietor of a Hay & Feed store and a client of Dolly Gallagher Levi's. A well known half a millionaire and widower, he is gruff, authoritative, and set in his ways. Cornelius Hackl: Vandergelder's chief clerk who yearns for one exciting day in New York City. Energetic, enthusiastic, and adventurous young man who has a sweet innocence about him. Barnaby Tucker: An assistant to Cornelius at Vandergelder's Hay & Feed store. He is sweet, naïve, energetic, and a follower. Irene Molloy: A widow and a beautiful, smart, fun loving milliner with a hat shop in New York City. Dolly has introduced her to Horace Vandergelder but she yearns for romance. Minnie Fay: A young girl who works in Irene's hat shop. Irene's assistant, she is naïve, strait laced, fresh, and a follower. Ambrose Kemper: A young and explosive struggling artist seeking to marry Ermengarde. Ermengarde: The young niece of Horace Vandergelder. She cries often and wants her independence and to marry Ambrose. Ernestina Money: An eccentric looking girl in need of Dolly's matchmaker services. Rudolph Reisenweber: Maître d'hôtel of the Harmonia Gardens restaurant. Judge: A white whiskered night court judge. Easily moved to tears by romance. Mrs. Rose: An old friend of Dolly's.
Орындаушылар мен кейіпкерлер
Персонаж Бродвей Вест-Энд Фильм Бірінші Бродвей Постановка Екінші Бродвей Постановка Бірінші Вест-Енд Постановка Офф-Вест-Енд Постановка Четверта Бродвей Постановка АҚШ Ұлттық Тур19641965196919751978197919831995200920172018 Долли Галлахер Леви Кэрол Ченнинг Мэри Мартин Барбра Стрейзанд Перл Бейли Кэрол Ченнинг Дэнни Ла Ру Кэрол Ченнинг Саманта Спиро Бетти Мидлер Бетти Бакли Хорас Вандергелдер Дэвид Бернс Лоринг Смит Уолтер Маттау Билли Дэниелс Эдди Бракен Лионел Джеффрис Джей Гарнер Аллан Кордунер Дэвид Хайд Пирс Льюис Дж. Штадлен Корнелиус Хакл Чарльз Нельсон Рейли Гаррет Льюис Майкл Кроуфорд Терренс Эммануэль Ли Рой Римс Тюдор Дэвис Майкл Дэвис Майкл Де Вирс Дэниел Кросли Гэвин Криэл Ник Руло Молой Эйлин Бреннан Марилинн Ловелл Марианн МакЭндрю Мэри Луиза Флоренс Лэйси Морин Скотт Лорна Даллас Флоренс Лэйси Жозефина Габриэль Кейт Болдуин Анализа Лиминг Барнаби Такер Джерри Додж Джонни Бичер Дэнни Локин Гренольдо Фрейзер Роберт Лидиард Ричард Драббл Марк Хэддиган Кори Инглиш Оливер Бреннин Тейлор Тренш Джесс ЛеПротто Минни Фэй Сондра Ли Коко Рамирес Э. Дж. Пикер Чип Филдс Александра Корей Мэнди Мор Полианна Таннер Лори Энн Маль Акия Генри Бини Фельдштейн Кристен Хан Эрменгарда Алиса Плейтен Беверли Вейр Джойс Эймс Карен Хаббард К. Т. Бауман Анжела Курран Сью Латимер Кристина ДеВито Клэр Луиза Коннолли Мелани Мур Морган Кирнер Амброз Кемпер Игорс Гавон Марк Алден Томми Тьюн Говард Портер Майкл С. Букер Майк Филдс Дэвид Эллен Дарра Марк Андерсон Уилл Бертон Гаррет Хоу Эрнестина Мэри Джо Кэтлетт Джудит Дрейк Джуди Кнайз Бесси Рут Скотт П. Дж. Нельсон Вероника Клиффорд Кэрол Кей Моника М. Уэмитт Аннализа Росси Дженифер Симорд Джессика Шеридан Рудольф Дэвид Хартман Роберт Хокнелл Дэвид Хёрст Джонатан Уинн Джон Анания Йан Берфорд Джереми Хок Стив Пуденз Энди Хокли Кевин Лигон Уолли Данн
Character Broadway West End Film First Broadway Revival Second Broadway Revival First West End Revival Off West End Revival Fourth Broadway Revival US National Tour19641965196919751978197919831995200920172018 Dolly Gallagher Levi Carol Channing Mary Martin Barbra Streisand Pearl Bailey Carol Channing Danny La Rue Carol Channing Samantha Spiro Bette Midler Betty Buckley Horace Vandergelder David Burns Loring Smith Walter Matthau Billy Daniels Eddie Bracken Lionel Jeffries Jay Garner Allan Corduner David Hyde Pierce Lewis J. Stadlen Cornelius Hackl Charles Nelson Reilly Garrett Lewis Michael Crawford Terrence Emanuel Lee Roy Reams Tudor Davies Michael Sadler Michael DeVries Daniel Crossley Gavin Creel Nic Rouleau Irene Molloy Eileen Brennan Marilynn Lovell Marianne McAndrew Mary Louise Florence Lacey Maureen Scott Lorna Dallas Florence Lacey Josefina Gabrielle Kate Baldwin Analisa Leaming Barnaby Tucker Jerry Dodge Johnny Beecher Danny Lockin Grenoldo Frazier Robert Lydiard Richard Drabble Mark Haddigan Cory English Oliver Brenin Taylor Trensch Jess LeProtto Minnie Fay Sondra Lee Coco RamirezE. J. Peaker Chip Fields Alexandra Korey Mandy More Pollyann Tanner Lori Ann Mahl Akiya Henry Beanie Feldstein Kristen Hahn Ermengarde Alice Playten Beverlee Weir Joyce Ames Karen Hubbard K. T. Baumann Angela Curran Sue Latimer Christine DeVito Clare Louise Connolly Melanie Moore Morgan Kirner Ambrose Kemper Igors Gavon Mark Alden Tommy Tune Howard Porter Michael C. Booker Mike Fields David Ellen James Darrah Mark Anderson Will Burton Garrett Hawe Ernestina Mary Jo Catlett Judith Drake Judy Knaiz Bessye Ruth Scott P. J. Nelson Veronica Clifford Carol Kaye Monica M. Wemitt Annalisa Rossi Jennifer Simard Jessica Sheridan Rudolph David Hartman Robert Hocknell David Hurst Jonathan Wynne John Anania Ian Burford Jeremy Hawk Steve Pudenz Andy Hockley Kevin Ligon Wally Dunn
Бродвейдің түпнұсқалық қойылымы
Мюзиклдің режиссері және хореографы Говер Чемпион, ал продюсері – Дэвид Меррик болды. Кэрол Ченнинг Долли рөлінде ойнаса, Дэвид Бернс Хорас, Чарльз Нельсон Райли Корнелиус, Эйлин Бреннан Айрин, Джерри Додж Барнаби, Сондра Ли Минни Фэй, Мэри Джо Кэтлетт Эрменгард және Игорс Гавон Амброз рөлдерін сомдады. Мюзикл 1964 жылдың 16 қаңтарында Сент-Джеймс театрында ашылып, 2844 қойылымнан кейін 1970 жылдың 27 желтоқсанында жабылды. Барбра Стрейзандты жұлдызды құрамындағы "Күлкілі қыз" мюзиклімен бәсекелессе де, "Hello, Dolly!" 1964 жылы "Тони" сыйлығының он номинациясы бойынша жеңіс одісін тіркеді, бұл көрсеткіш осыған дейін рекордты ұстаған "South Pacific" мюзиклімен теңесті. Бұл рекорд 2001 жылға дейін, "The Producers" мюзиклі он екі "Тони" сыйлығын жеңгенге дейін 37 жыл бойы сақталды. Ченнинг шоудан кеткеннен кейін Меррик Долли рөлін сомдау үшін танымал актрисаларды шақырды, олардың ішінде 1965 жылдың 9 тамызында сахнаға шыққан Джинджер Роджерс, 1967 жылдың 27 ақпанында – Марта Рей, 1967 жылдың 12 маусымынан 5 қарашасына дейін – Бетти Грейбл, Кэб Каллоуэй Хорас рөлінде ойнаған қара түсті нұсқада 1967 жылдың 12 қарашасынан бастап – Перл Бейли (Тельма Карпентер оның дублёрі болды), 1969 жылдың 26 желтоқсанынан бастап – Филис Диллер және шоу басталғанда бас рөлден бас тартқан Этель Мерман 1970 жылдың 28 наурызынан 27 желтоқсанына дейін ойнады. Мерманның сахнадағы өнері үшін "World, Take Me Back" және "Love, Look in My Window" әндері қайта жаңғыртылды. Джо Энн Уорли Ченнингтің алғашқы дублёрі болды, бірақ ол ешқашан рөлді орындаған жоқ. Кейін ол аймақтық және жазғы қойылымдарда Долли рөлін ойнады. Уорли мен Ченнинг кеткеннен кейін Биби Остервальд Доллидің дублёрі болды және Бейли сияқты барлық жұлдыздардың орнына шықты, тіпті Остервальд ақ нәсілді болса да. Мари Брайант пен Новелла Нельсон да Долли рөлін орындады. Бейли 1968 жылы арнайы "Тони" сыйлығына ие болды. Шоу жұрттан зор мақтау алды, әсіресе Кэрол Ченнинг пен Говер Чемпионға жоғары баға берілді. 1970 жылдың қыркүйегінде бұл мюзикл Бродвей тарихындағы ең ұзақ сахналанып, үшінші орынға ие болды, бұрынғы рекордты ұстаған "My Fair Lady" және кейіннен "Fiddler on the Roof" мюзикалдарынан озып кетті. "My Fair Lady" мюзиклі сияқты үздіксіз қойылмады, бірнеше апталық үзілістер болды, соның ішінде өндіріс Сент-Луиске көшірілген апта да бар еді. "Hello, Dolly!" Бродвей қойылымы 27 миллион доллар табыс әкелді. 1970 жылдың тамызына қарай 350 000 доллар инвестицияға қарсы 8,5 миллион доллар пайда тапты. Ченнинг Бродвей шоуынан кеткеннен кейін, ол 1965 жылдың қыркүйегінде АҚШ бойынша екінші турнеге шықты. 18 айдан кейін Роджерс та турнелік өндіріске қосылды. Грейбл Бродвей шоуына келмес бұрын тағы бір турнелік труппаны басқарды. Това Фельдшух пен Бетси Палмер екеуі де "Paper Mill Playhouse" қойылымдарында Долли рөлін ойнады. Мэрилин Мей бірнеше аймақтық қойылымдарда ойнады және музыкасының толық альбомын жазды.
The musical, directed and choreographed by Gower Champion and produced by David Merrick, opened on January 16, 1964, at the St. James Theatre and closed on December 27, 1970, after 2,844 performances. Carol Channing starred as Dolly, with a supporting cast that included David Burns as Horace, Charles Nelson Reilly as Cornelius, Eileen Brennan as Irene, Jerry Dodge as Barnaby, Sondra Lee as Minnie Fay, Mary Jo Catlett as Ermengarde, and Igors Gavon as Ambrose. Although facing competition from Funny Girl with Barbra Streisand, Hello, Dolly! swept the Tony Awards in 1964, winning awards in ten categories (out of eleven nominations) that tied the musical with the previous record keeper South Pacific, record that remained unbroken for 37 years until The Producers won twelve Tonys in 2001. After Channing left the show, Merrick employed prominent actresses to play Dolly, including Ginger Rogers, who started on August 9, 1965; Martha Raye, starting on February 27, 1967; Betty Grable, from June 12, 1967, to November 5, 1967; Pearl Bailey (in an all black version with Cab Calloway as Horace) starting on November 12, 1967 (with Thelma Carpenter as her alternate); Phyllis Diller, as of December 26, 1969; and Ethel Merman (after having turned down the lead at the show's inception) from March 28, 1970, to December 27, 1970. Two songs cut prior to the opening – typical belt style songs "World, Take Me Back" and "Love, Look in My Window" – were restored for Merman's run. Jo Anne Worley was Channing's original standby but she never went on. She later played Dolly in regional and summer stock productions. Bibi Osterwald was the standby for Dolly following Worley's and Channings' departures, subbing for all the stars, including Bailey, despite the fact that Osterwald was white. Marie Bryant and Novella Nelson also covered for the role of Dolly. Bailey received a Special Tony Award in 1968. The show received rave reviews, with "praise for Carol Channing and particularly Gower Champion." The original production became the longest running musical (and third longest running show) in September 1970 in Broadway history up to that time, surpassing My Fair Lady and then being surpassed in turn by Fiddler on the Roof. The run was not continuous, unlike My Fair Lady, with several week long breaks, including a week where the production moved to St. Louis. The Broadway production of Hello Dolly! grossed $27 million. By August 1970, it had made a profit of $8.5 million against its $350,000 investment. After Channing left the Broadway show, she headed a second US tour beginning in September 1965. 18 months later, Rogers also joined the roadshow production. Grable led another touring company before joining the Broadway show. Both Tovah Feldshuh and Betsy Palmer played Dolly in productions by the Paper Mill Playhouse. Marilyn Maye also starred in several regional productions and recorded a full album of the score.