Кіріспе

Ағылшын композиторы (1795–1856)

Роберт Лукас Пирсолл (14 наурыз 1795 – 5 тамыз 1856) – ағылшын композиторы, негізінен вокалды музыка жазған, оның ішінде "In dulci jubilo" әнінің әсем өңделген нұсқасы және 1840 жылғы бай гармониялық ән "Lay a garland" бар. Бұл екеуі бүгінгі күнге дейін жиі орындалады. Ол өмірінің соңғы 31 жылын шетелде өткізді, бастапқыда Германияда, содан кейін Швейцарияда сатып алған сарайда.

Өмірбаян

Пирсолл 1795 жылғы 14 наурызда Бристольдегі Клифтон қаласында, бастапқыда квакерлер болып келген бай отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Ричард Пирсолл (1813 жылы қайтыс болды) – әскери офицер және әуесқой музыкант еді. Пирсолл жеке білім алды. 1816 жылы Пирсоллдің анасы Элизабет (туған тегі Лукас) Глостерширдегі (қазір Бристольдің бөлігі) Уиллсбридждегі отбасы үйін күйеу інісі Томас Пирсоллден сатып алды. Томас 1712 жылдан бері отбасының кәсібі болған темір зауытының банкротқа іріккенінен қиын жағдайға түскен еді. 1837 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін Пирсолл Уиллсбридж үйін қайта сатты, бірақ ол онда қайтадан тұрмаса да, жарияланымдарда өзін «Уиллсбридждік Пирсолл» деп таныстыра берді. Уиллсбридж зауыты кейіннен ұн тартатын диірменге айналдырылды және бүгінгі күнге дейін сақталған. Пирсолл 1817 жылы Харриет Элиза Хобдейге үйленді. Ол орташа дәрежеде табысқа жеткен портрет суретшісі Уильям Армфилд Хобдейдің (1771–1831) қызы еді. Олардың төрт баласы болды – екі ұл (бірақ ағасы нәресте шағында қайтыс болды) және екі қыз – барлығы Бристольде дүниеге келді. Некелерінің алғашқы жылдарында Пирсолл Бристольде адвокат болып жұмыс істеді, бірақ 1825 жылы отбасын шетелге көшірді: алдымен Майнцке, содан кейін Карлсруэге (1830–1842). 1842 жылы, қарым-қатынастарында ұзақ сонарлық туғаннан кейін, күйеу мен әйел ажырасып кетті. Пирсолл Уиллсбридждегі үйді сатудан түскен ақшаны Швейцариядағы Роршах қаласының жанындағы Вартензее қамалын – қираған ортағасырлық бекініс сатып алуға жұмсады. Қамалды сатып алғаннан кейін ол бірнеше жыл бойы бекіністі қалпына келтірумен және оған іргелес пәтерлер салумен айналысты. Ол 1856 жылғы 5 тамызда қайтыс болғанға дейін сол жерде тұрды және қамал шіркеуінің мазарында жерленді. 1957 жылы шіркеудің қадір-қасиеті алынғанда, оның денесі алынып, Вилен Вартеггтегі жақын маңдағы Рим-католик шіркеуіне қайта жерленді.

Композитор

Пирсоллдың шетелге көшіп кетуі оның композитор ретіндегі қызығушылықтарын дамытуға мүмкіндік берді. Ол бір түрлі оқыту алған немесе кем дегенде австриялық скрипкашы және композитор Джозеф Панниден композиция бойынша кеңес алған болуы мүмкін, бірақ ол өзінің ерте шығармаларының көпшілігін жазғанда өзін-өзі үйреткен секілді көрінеді. Хьюберт Ханттың ерте туындыларына Г. Бертольд псевдонімімен жарық көрген және көбінесе Россиниге жатқызылатын «Duetto buffo di due gatti» кіретіні туралы айтқан сөзіне қолдайтын дәлелдер аз. Шетелде тұрса да, ол туған қаласы Бристольмен байланысын үзбеді. Пирсоллдің 1836–1837 жылдары Уиллсбриджге жасаған соңғы сапары Бристоль мадригал қоғамының құрылуымен және алғашқы жиналыстарымен бірге болды, осы қоғам үшін 1836–1841 жылдары жазған көптеген мадригалдары мен әндері осы кезде жазылды. Қоғам үшін жазған алғашқы туындыларының сәттілігі оны басқа да шығармалар жазуға ынталандырды, соның ішінде «The Hardy Norseman» және «Sir Patrick Spens» (он бөлімнен), «Ұлы махаббат құдайы» мен «Гирлянда тоқу» (сегіз бөлімдік орындалуы). Бұл ән бастапқыда латын және неміс тілдерінде жазылған еді. Неміс әдебиетінің маманы Пирсолл неміс тіліндегі бөліктерді латын тіліндегі сөздермен үйлестіру үшін ағылшын тіліне аударды. Оның түпнұсқа мәтіндік фразалары сол кездегі ағылшын тіліндегі латын тілінің айтылуын көрсетті – осылайша Пирсолл «O Jesu parvule» сөзін «My Heart is sore for Thee» деп рифмалады, бірақ кейінгі нұсқаларында бұл фраза «I yearn for Thee alway» деп ауыстырылды, бұл латын тілінің итальяндық стильдегі айтылуына көшуді көрсетеді. Пирсоллдың «In dulci jubilo» әні Сэр Дэвид Уиллкокс пен Реджинальд Жактың 1961 жылғы «Carols for Choirs» жинағына енгізілді. Пирсолл кәсіби композитор емес еді. Оның көптеген шығармалары оның өлімінен кейін ғана жарық көрді, тіпті қазірдің өзінде көптеген туындылары қолжазба күйінде сақталып тұр. Оның есімінің алдындағы «de» бөлшегін оның қызы Филиппа таратып жүрді. Пирсолл Рим католик және англикан дәстүрлеріндегі ерте музыканы ғылыми тұрғыдан түсінуге үлес қосатын бірнеше мақалалар мен хаттардың авторы болды және неміс және ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде жай ән, Ренессанс полифониясы және көне шіркеу әндерін қайта жаңғыртуға көмектесті. Оның тарих, геральдика және шежіре сияқты антиквариаттық қызығушылықтары, индустрияландырудан бас тартуы және музыкалық композициядағы айқындықты іздеуі бұрынғы үлгілерден туындады және оны Романтикалық қозғалысқа берік орналастырды. Ол сондай-ақ өлеңдер жазды, олардың кейбіреулерін, мысалы, «Why Do the Roses» (1842) мадригалдарында пайдаланды. 1830 жылдары ол Шиллердің 1829 жылғы «Уильям Телл» пьесасын және Гётенің «Фауст»ын ағылшын тіліне шеберлікпен аударды.