КСРО-ның сәтсіз Ай үлгісін қайтару миссиясы: «Луна-23»
Luna 23
КСРО-ның "Луна-23" миссиясы: Айдан үлгі алу жолындағы сәтсіздік. 2.5 метрге дейін тереңдікке қазуға арналған бұл ғарыш аппараты 1974 ж. Айға қонды, бірақ үлгі ала алмады.
Луна-23 – Айдың терең ядролық үлгілерін қайтаруға арналған алғашқы модификацияланған айлық үлгілерді қайтару ғарыш кемесі (содан кейін индексі Ye 8-5-тен Ye 8-5M-ге өзгертілді). Луна-16 және Луна-20 ғарыш кемелері 0,3 метр тереңдіктен үлгілер алып келген болса, жаңа ғарыш кемесі 2,5 метр тереңдікке қазуға жоспарланған. 31 қазанда орбиталық түзетуден кейін, Луна-23 1974 жылғы 2 қарашада Айдың айналысына енді. Параметрлері – 104 × 94 шақырым, 138° еңіспен. Орбитада бірнеше өзгерістен кейін, ғарыш кемесі 6 қарашада Ай бетіне қонды, Mare Crisium-ның ең оңтүстік бөлігінде. Қонған жердің координаттары – 13° солтүстік ендік және 62° шығыс бойлық. "Қолайсыз" жерге қонған кезде қондырғының бұрғылау құрылғысы зақымданып, ай топырағын Жерге қайтарудың негізгі миссиясын орындау мүмкін болмады. Ғалымдар қозғалмайтын қондырғыны пайдаланып, шектеулі ғылыми зерттеулер жүргізудің уақытша жоспарын жасады. Бақылау орталығы 1974 жылғы 9 қарашаға дейін ғарыш кемесімен байланыс ұстады. 2012 жылғы наурыз айында NASA-ның Lunar Reconnaissance Orbiter түсірген жоғары ажыратымды орбиталық суреттерде Луна-23 ғарыш кемесі Ай бетінде бүйірлеп жатқан күйде көрінді. Ғарыш кемесі қонғанда, мүмкін, номиналдан жоғары тік және/немесе көлденең жылдамдықтардың салдарынан аударылып кеткен болуы мүмкін.
Luna 23 was the first modified lunar sample return spacecraft, designed to return a deep core sample of the Moon's surface (hence the change in index from Ye 8 5 to Ye 8 5M). While Luna 16 and Luna 20 had returned samples from a depth of 0.3 meters, the new spacecraft was designed to dig to 2.5 meters. After a midcourse correction on 31 October, Luna 23 entered orbit around the Moon on 2 November 1974. Parameters were 104 × 94 kilometers at 138° inclination. Following several more changes to the orbit, the spacecraft descended to the lunar surface on 6 November and landed in the southernmost portion of Mare Crisium. Landing coordinates were 13° north latitude and 62° east longitude. During landing in "unfavorable" terrain, the lander's drilling device was evidently damaged, preventing fulfillment of the primary mission, the return of lunar soil to Earth. Scientists devised a makeshift plan to conduct a limited science exploration program with the stationary lander. Controllers maintained contact with the spacecraft until 9 November 1974. High resolution orbital photographs taken by the NASA Lunar Reconnaissance Orbiter and released in March 2012 showed the Luna 23 spacecraft lying on its side on the lunar surface. The spacecraft evidently tipped over upon landing, perhaps due to higher than nominal vertical and/or horizontal velocities at touchdown.
Мәдениетте
2007 жылғы BioWare компаниясының Mass Effect видео ойынында осы ғарыш кемесінің қираған қалдықтары Жердің Айының зерттелетін бөліктерінде табылады және оларды кездейсоқ материалдар алу үшін жинауға болады.
In the 2007 BioWare video game Mass Effect, derelict remains of this spacecraft can be found in the accessible parts of Earth's Moon and can be salvaged for random materials.