Кіріспе

Испаниялық дипломат (1730–1804)

Дон Хосе Николас де Азара и Перера (5 желтоқсан 1730 – 26 қаңтар 1804) – испан дипломаты.

Өмір

Ол Арагонның Барбуналес қаласында дүниеге келді. 1765 жылы Испания агенті және бас прокуроры, ал 1785 жылы Римдегі елші болып тағайындалды. Ұзақ жылдар бойы Римде тұрып, итальяндық ескіліктерді жинаушы және өнерді қолдаушы ретінде көзге түсті. Иоганн Йоахим Винкельманның ізбасары болды және Мэнгс салған оның өліміне арналған портретті сатып алды. Оның коллекциясындағы кейбір заттарды Рим маңындағы қазба жұмыстарынан тапқан. Ол қабілетті және белсенді дипломат болды, иезуиттерді Испаниядан қуудың қиын және қауіпті міндетіне жетекшілік етті және Папа Пий VI-ның сайлануына септігін тигізді. Азара Болонья бітім шарты бойынша Франциямен келіссөздер кезінде Папаның өкілі болды. 1798 жылы француздар Римді басып алғанда Флоренцияға көшті, бірақ Папаның эмиграциядағы және 1799 жылы Валенсиядағы қазасынан кейін де оның атынан әрекет етті. Кейін Испанияның Париждегі елшісі болды. Осы лауазымда оның бақытсыздығы – үкіметінің Сан-Ильдефонсо шартына әкелген келіссөздерді жүргізуге мәжбүр болуы болды, нәтижесінде Испания Наполеонға толығымен бағынды. Азара француз одағын жақтады, бірақ тәжірибесі елдің Наполеонға құрбандыққа шалынып жатқанын көрсетті. Бірінші консул оны жеке бағалады және оған ықпал ету оңай болды. Азара 1804 жылы Парижде шаршап қайтыс болды. Француз одағының Испанияға келтіретін зиянын түсінгені үшін оның соңы күңгірт болды. Азараға арналған бірнеше ізгілік пікірлерді Тьердің «Консульство және Империя» еңбегінде кездестіруге болады. Сондай-ақ, қараңыз: Gen. J. Gomez de Arteche-нің «Reinado de Carles IV» (Испанияның жалпы тарихы, R. Acad. de la Historia басылымы, Мадрид, 1892 ж. және т.б.). Оның досы Бургоингтың «Chevalier d'Azara туралы тарихи хабарламасы» (1804) бар. Оның кіші інісі Феликс де Азара (1746–1821) Оңтүстік Америкадағы белгілі табиғаттанушы болды.