Кіріспе

Артур Кларктың 1957 жылы жарық көрген ғылыми фантастикалық романы

"Теңіздің тереңдігі" – британ жазушысы Артур Кларктың 1957 жылы шыққан ғылыми фантастикалық романы. Роман теңіз өмірін өндіру саласында жұмыс істейтін және киттерді бағып күтетін болашақ теңізші туралы айтады. Оқиғада кракенге ұқсас теңіз құбыжынының тұтқындалуы да көрсетілген. Роман Кларктың 1953 жылғы қарашада жазған, алғаш рет 1954 жылы авторлық құқығы тіркелген, бірақ 1955 жылғы қаңтарда Фредерик Польдің "Star Science Fiction No.3" журналында жарияланған, сол аттас қысқа әңгімесіне негізделген. Бұл әңгіме кейін басқа да басылымдарда, соның ішінде 1956 жылғы ақпан айында "Argosy" журналында және 1989 жылы жарық көрген "Кларктың Жер планетасынан әңгімелері" жинағында жарияланды.

Сюжет

"Жұмқырлық қашықтығы" атты фильмде бұрынғы ғарышкер Уолтер Франклиннің теңізшілер бөлімінде стажерден ойын күзетшісі, ақырында кит бюросының директоры болып өсуі туралы әңгімеленеді. Айналадағы бір оқиғадан кейін Франклин ғарышқа ұшып кетті, ол ұзақ уақыт бойы байланыстан тыс және оқшауланды. Нәтижесінде пайда болған ауыр акрофобия (Кларк астрофобия деп атады) оны астронавт ретінде жұмыс істей алмай қалды және оны Мәңгілікке Марстағы отбасынан оқшаулады. Ол оңалту үшін соңғы рет теңізге баруға мәжбүр болады. Дивизия - 21 ғасырдың ортасында құрылған, теңізде жұмыс істейтін ұйым. Жер бетіндегі халықтың басым бөлігін планктонды өсіру, жинау, сондай-ақ, балықтарды бағу және сойыу арқылы тамақтандыруға жауапты. Киттер бюросы күзетшілерді жұмысқа алады, олар өздерінің жеке басындағы барлаушы субмариналдарда киттер тобын бағып, оларды жыртқыш киіктер мен акулалардан қорғайды. Бұл оқиға үш бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімде Франклиннің жаңа ортаға бейімделуі мен үйренуі баяндалады. Жолда ол өзінің ұстазымен достық қарым-қатынас жасайды және болашақ әйелімен танысады. Астрофобияның қайталануы жан күйзелісіне және өз-өзіне қол жұмсау әрекетіне әкеледі. Күтпеген құтқару Франклинді жаңа өміріне толықтай берілуге сендіреді. Екінші бөлімде Франклиннің ардагер күзетші ретінде тәжірибелері қарапайымнан экзотикалыққа дейін баяндалады. Белгілі бір секторда өлім-жітім санының ерекше жоғары болуы Перси деген лақап атпен аталатын орасан зор гигант кальмардың бар екеніне нұсқайды. Франклин Персиді табу мен ұстауға бағытталған жұмысты бастайды. Кейінгі кездегі Ұлы теңіз жыланды ұстауға жасалған осындай әрекет аяныслы сәтке ұласады. Үшінші бөлімде Франклин Киттер бюросының директоры ретінде жауапты болады. Күнделікті әкімшілік және ғылыми міндеттердің ортасында Бюро өзінің өмір сүруіне қауіп төндіреді. Буддистік монахтар әлемдегі азық-түліктің сегізден бір бөлігін алып жатқан кит аулауды тоқтату үшін сенімді әрі тиімді науқан ұйымдастырды. Франклин науқасқа қарсы күресіп жатқанда, ол өзін монахтың көзқарасына тартылатынын байқайды. Теңіз асты апаты Франклинге тереңдіктерді көруге соңғы мүмкіндік береді, ол сүйе бастады. Соңғы тарауда Франклин әйелімен бірге ұлының ғарыш қызметіне кетіп, Марста бұрынғы отбасымен қайта қосылуына қатысады: "Ол ұлына құрлықсыз ғарыш теңіздерін ерікті түрде мұра етті. Ол үшін осы дүниенің мұхиттары жеткілікті болды".

Орнату

Романның үлкен бөлігі Австралиядағы болжамды Эрон аралында өтеді. Романның соңына қарай, басты кейіпкер ежелгі Шри-Ланка қаласы – Анурадапураға сапар шегеді.

Қабылдау

Galaxy сыншысы Флойд Гейл романды "тропиктік теңіздегі таңғы жарық сияқты жаңа және жарқын" деп мақтады. Кейін ол бұл әңгімені "өте жақсы" деп атады.