Кіріспе

Электр құралы

Соққылы бұрғы, сондай-ақ перкуссиялық бұрғы немесе соққылық бұрғы деп те аталады, негізінен қатты материалдарды бұрғылауға арналған электр құралы. Бұл айналмалы бұрғының бір түрі, соққы механизмімен жабдықталған, ол соққы қозғалысын тудырады. Перкуссиялық механизм материалды ұнтақтау үшін қысқа соққыларды тізбектей береді, бұл аз күш жұмсау арқылы бұрғылауды жеделдетуге мүмкіндік береді. Егер соққылы бұрғының соққы механизмін өшіруге болады, құралды әдеттегі бұрғы сияқты бұрандалап бекіту сияқты жұмыстар үшін де қолдануға болады.

Функция

Балға бұрғыштарда эксцентрик немесе соққылы балға механизмі болады, онда екі тісті дөңгелек бір-бірімен механикалық түрде өзара әрекеттесіп, бұрғы ұшын айналдыра отырып соққылайды. Эксцентрик бұрғыштарда патронның бүкіл патронмен және ұшпен айналу осі бойымен алға және артқа қозғалатын механизмі бар. Бұл типтегі бұрғы көбінесе балғамен немесе одан басқа қолданылады, бірақ тек балғамен жұмыс істеу мүмкін емес, себебі балғаның қозғалысын эксцентриктің айналуы тудырады. Балға бұрғыштардың арнайы жасалған муфтасы бар, ол бұрғы ұшын айналдыруға ғана емес, сонымен қатар оны (ұштың осі бойымен) ішке және сыртқа соққылауға мүмкіндік береді. Ұштың ішке-сыртқа қозғалыс қашықтығы мен соққы күші өте аз, ал соққы әрекеті өте жылдам – мыңдаған "BPM" (минутына соққы) немесе "IPM" (минутына импульс). Әрбір соққы салыстырмалы түрде аз күшке ие болса да, минутына осы мыңдаған соққылар бетонды немесе кірпішті бұзуға жеткілікті, бұрғы ұшының карбидтік тікесімен оны ұнтақтап, спиральды ойықтар сыйырғандай алып кетеді. Осы себепті балға бұрғысы бетонды, кірпішті және қалың ағашты қарапайым бұрғыдан әлдеқайда жылдам бұрғылайды. Стандартталған бұрғылау жылдамдығын тексеру кезінде ең тиімді балға бұрғылары, дәл сол тапсырманы балға режимінен өшіріп орындағанмен салыстырғанда, бұрғылау жылдамдығын 30%-ға дейін арттырады. Балға бұрғылары көбінесе сымсыз технологиямен қуаттандырылады.

Қолдану

Қатты материалдарға анкерлік бұрандалар, бетон бұрандалары және қабырғалық тығындар үшін тесіктер қажет. Балғалы бұрғылар көбінесе өндірістік құрылыс бұрғылау үшін емес, бетон, кірпіш немесе тасқа кездейсоқ тесіктер ашу үшін қолданылады. Олар бетон қабырғаларын бекіту үшін бетон негізіне, сондай-ақ қабырға қаңқасын бекіту үшін бетон еденге тесіктер ашуға да қолданылады. SDS роторлық бұрғылар құрылыста арнайы кірпіш бұрғылау құралдары ретінде жиі қолданылады. Балғалы бұрғыларда көбінесе арнайы "балға механизмін" өшіретін, құралды ағаш немесе металл жұмыстарына арналған қарапайым бұрғыға айналдыратын тетік немесе қосқыш болады. Балғалы бұрғылар қарапайым бұрғылардан қымбат әрі ауыр, бірақ бұрғыланатын материал – бетон блок немесе ағаш қаңқа – белгісіз болғанда тиімді. Мысалы, электрлік қорапты қабырғаға орнататын электрик сол балғалы бұрғыны ағаш қаңқаға (балғасы өшірілген күйде) немесе кірпіш қабырғаға (балғасы қосылған күйде) тесік ашу үшін пайдалана алады.

Тарих

Ежелгі Қытайдың негізгі бұрғылау техникасы – перкуссиялық бұрғылау Хан әулеті кезінде ойлап табылған. Бұл процесте екі-алты адамнан тұратын команда бамбуктан жасалған қақпадан ұзын бамбук сымдарына бекітілген ауыр темір бұрғыны көтеру үшін рычагқа ырғақты түрде секіріп тұратын. Құйма темірден жасалған бұрғы ұштары мен бамбуктан жасалған құралдарды пайдаланып, ертедегі қытайлықтар перкуссиялық бұрғылау арқылы 3000 фут (914 м) тереңдікке дейін шұңқырлар бұрғылай алды. Үлкен құдықтарды салу үшін екі-үш ұрпақтан астам жұмысшылар жұмыс істеуге мүкіндік алды. Ертедегі қытайлықтар жасаған кабельдік бұрғылау машиналары ауыр бұрғылау құралдарын көтеріп, түсіріп, тастарды ұсақ-ұсақ сынықтарға айналдырды. Сонымен қатар, қытайлықтар бамбук таяқшаларына бекітілген кесу басын тереңдікке бұрғылау үшін де қолданды. Бамбук бұрғылау жіптерін көтеру және түсіру бұрғылау машинасына тығыздығы төмен және біртұтас емес тау жыныстарынан өтуге мүмкіндік берді. Алғашқы балғалы бұрғының шығу тегі әлі де даулы мәселе. 1914 жылы неміс компаниясы Fein "электр-пневматикалық соққы механизмі бар бұрғы" (Bohrmaschine mit elektro pneumatischem Schlagwerk) деген патент алды. Неміс компаниясы Bosch 1932 жылы алғашқы "Bosch Hammer" бұрғысын жаппай өндіріспен шығарды. АҚШ-тың Milwaukee Electric Tool Corporation компаниясы 1935 жылы жеңіл электрлі балғалы бұрғы (камералық механизммен жұмыс істейтін) сатқанын мәлімдеді. Ұлыбританияда ХХ ғасырдың ортасында қолмен айналдырылатын перкуссиялық бұрғылар жасалған.