Кіріспе
Активтер, борыштар немесе компанияның балансында көрсетілмеген қаржыландыру операциясы Есептеуде "баланстан тыс" (OBS) немесе жасырын леверидж әдетте компанияның балансында көрсетілмеген активтерді, борыштарды немесе қаржыландыру операциясын сипаттайды. Толық кірістіліктік своптары – баланстан тыс активтердің мысалы. Кейбір компанияларда баланстан тыс активтер мен міндеттемелер айтарлықтай көлемде болуы мүмкін. Мысалы, қаржы институттары өз клиенттеріне активтерді басқару немесе брокерлік қызметтер ұсынады. Осы ұсынылатын қызметтердің (көбінесе бағалы қағаздар) аясында басқарылатын немесе делдалдық қызмет көрсетілетін активтер әдетте тікелей жеке клиенттерге немесе сенімгерлікпен тиесілі болады, бірақ компания клиентке басқару, сақтау немесе басқа қызметтер ұсынады. Компанияның өзінің активтерге тікелей құқығы жоқ, сондықтан оларды өзінің балансына енгізбейді (олар баланстан тыс активтер), бірақ әдетте клиентке қатысты негізгі сенімгерлік міндеттемелерге ие. Қаржы институттары баланстан тыс активтерді есептік мәлімдемелерінде ресми түрде көрсетуі мүмкін, сондай-ақ "басқарудағы активтер" туралы мәлімдеуі мүмкін, бұл көрсеткіш баланстағы және баланстан тыс активтерді қамтуы мүмкін. Бұрынғы есеп беру стандарттары бойынша АҚШ-та (U.S. GAAP) және халықаралық деңгейде (IFRS) операциялық лизингтер баланстан тыс қаржыландыру болып саналды. Қазіргі есеп стандартына сәйкес (ASC 842, IFRS 16) операциялық лизингтер баланста көрсетіледі. Біріктірілмеген еншілес компаниялардың қаржылық міндеттемелері (негізгі компанияға толық тиесілі болмағандықтан) де баланстан тыс болуы мүмкін. Мұндай міндеттемелер Enron компаниясындағы есептік алаяқтықтың бір бөлігі болды. Баланстағы және баланстан тыс активтер арасындағы ресми есептік айырмашылықтар өте егжей-тегжейлі болуы мүмкін және басқарушылық шешімдерге белгілі бір дәрежеде байланысты, бірақ жалпы алғанда, егер ол компанияның меншігінде болса немесе заңды жауапкершілікке ие болса, актив немесе міндеттеме компанияның балансында көрсетілуі керек; нақты емес активтер немесе міндеттемелер де ықтимал, өлшенетін және маңызды болуы тиіс. Мысалы, зиян өтеуі үшін сотқа берілген компания, сот шешімі шығуы мүмкін болғанға дейін және сот шешімінің сомасын бағалауға болатын болғанға дейін, әлеуетті заңдық жауапкершілікті балансына енгізбейді; егер тәуекел сомасы аз болса, ол сот шешімі шыққанға дейін компанияның есебінде көрсетілмеуі мүмкін.
In accounting, "off balance sheet" (OBS), or incognito leverage, usually describes an asset, debt, or financing activity not on the company's balance sheet. Total return swaps are an example of an off balance sheet item. Some companies may have significant amounts of off balance sheet assets and liabilities. For example, financial institutions often offer asset management or brokerage services to their clients. The assets managed or brokered as part of these offered services (often securities) usually belong to the individual clients directly or in trust, although the company provides management, depository or other services to the client. The company itself has no direct claim to the assets, so it does not record them on its balance sheet (they are off balance sheet assets), while it usually has some basic fiduciary duties with respect to the client. Financial institutions may report off balance sheet items in their accounting statements formally, and may also refer to "assets under management", a figure that may include on and off balance sheet items. Under previous accounting rules both in the United States (U. S. GAAP) and internationally (IFRS), operating leases were off balance sheet financing. Under current accounting rules (ASC 842, IFRS 16), operating leases are on the balance sheet. Financial obligations of unconsolidated subsidiaries (because they are not wholly owned by the parent) may also be off balance sheet. Such obligations were part of the accounting fraud at Enron. The formal accounting distinction between on and off balance sheet items can be quite detailed and will depend to some degree on management judgments, but in general terms, an item should appear on the company's balance sheet if it is an asset or liability that the company owns or is legally responsible for; uncertain assets or liabilities must also meet tests of being probable, measurable and meaningful. For example, a company that is being sued for damages would not include the potential legal liability on its balance sheet until a legal judgment against it is likely and the amount of the judgment can be estimated; if the amount at risk is small, it may not appear on the company's accounts until a judgment is rendered.
Баланстағы және баланстан тыс айырмашылықтар
Дәстүрлі түрде, банктер қарыз алушыларға қатаң несие беру стандарттары бойынша несие береді, несиелерді өз баланстарында сақтайды және несиелік тәуекелді өздерінде ұстайды – қарыз алушылардың төлемді орындамауы (несие шартында белгіленгендей, пайыз бен негізгі соманы қайтара алмауы) тәуекелі. Ал секьюритизация банктерге несиелерді баланстан шығарып алуға және осы несиелермен байланысты несиелік тәуекелді беруге мүмкіндік береді. Сондықтан, баланстағы және баланстан тыс екі түрлі активтерге назар аудару қажет. Біріншісі – дәстүрлі несиелер, себебі банктер несиелерді баланстарындағы активтер бөлімінде көрсетеді. Дегенмен, секьюритизацияланған несиелер баланстан тыс болып есептеледі, өйткені секьюритизация несиелерді үшінші тарапқа сатуды білдіреді (несие беруші және қарыз алушы – алғашқы екі тарап). Банктер секьюритизацияланған активтер туралы мәліметтерді тек қаржылық есептіліктеріне қосымша ретінде ғана жариялайды.
Банктік мысал
Банктің баланстан тыс шоттарында айтарлықтай сомалар болуы мүмкін, және осы шоттардың арасындағы ерекшелік көзге түспеуі мүмкін. Мысалы, егер банк клиенті 1 миллион долларды әдеттегі банк шотына сақса, банкте 1 миллион долларлық міндеттеме пайда болады. Егер клиент сол депозитті сол банк ұйымдастырған ақша нарығындағы өзара инвестициялық қор шотына аударса, 1 миллион доллар енді банк міндеттемесі емес, клиент үшін сенімді сақтаудағы сома болады (формальды түрде акциялар немесе үлестер түріндегі ұжымдық қор ретінде). Егер ақша акция сатып алуға жұмсалса, акциялар да банкке тиесілі емес, және банк активтері немесе міндеттемелері ретінде көрсетілмейді. Егер клиент кейіннен акцияны сатса және түскен қаражатты әдеттегі банк шотына сақса, бұл қайтадан банк міндеттемесі ретінде пайда болады. Мысалы, UBS-тің 2008 жылы баланстан тыс 60,31 миллиард швейцариялық франкі (60,37 миллиард АҚШ доллары) қайтарылмайтын кредиттері болған. Citibank-тің 2010 жылы баланстан тыс активтері 960 миллиард АҚШ долларына жеткен, бұл АҚШ-тың ЖІӨ-сінің 6% құрайды.