Кіріспе
Ортағасырлық мұсылман географтары Оңтүстік-Шығыс Африканың бір бөлігін атау үшін қолданған атау. Занжи (زَنْج, adj. زنجي, Zanjī; زنگ-дан) – ортағасырлық мұсылман географтары Оңтүстік-Шығыс Африканың белгілі бір бөлігін (негізінен Суахили жағалауын) және оның банту тұрғындарын атау үшін қолданған термин. Ғасырлар бойы жағалаудағы елді мекендер құс сүйегі, алтын және құлдардың көзі болды, олар жеңілген аймақтардан Үнді мұхиты әлеміне жеткізілді. Мадагаскарға шамамен 50–500 жылдары Индонезиялық австронезиялық халықтар келгені белгілі. Олардың жолына қатысты бір мүмкіндік – индонезиялық австронезиялықтар Явадан Үнді мұхиты арқылы тікелей Мадагаскарға келген. Олар, мүмкін, Мальдив аралдары арқылы өткен, онда ежелгі индонезиялық қайықтардың құрылысы мен балық аулау технологиясының іздері бүгінге дейін сақталған. Занжинің негізгі аймағы қазіргі Рас-Камбониден оңтүстікке қарай Танзаниядағы Пемба аралына дейін созылған. Пембаның оңтүстігінде қазіргі Мозамбиктегі Софала орналасқан, оның солтүстік шекарасы Пангани болған болуы мүмкін. Софаладан әрі Мозамбиктегі Вак-Вактың белгісіз аймағы жатқан. 10 ғасырдың араб тарихшысы және географы Әбу әл-Хасан 'Али әл-Масуди Софаланы Занжи қонысының ең алыс шегі деп сипаттайды және оның патшасының лақабын Mfalme – банту сөзі деп атады. Занжи құлдарының негізгі көзі, ықтималда, шығыс кушит тілінде сөйлейтін және банту тілінде сөйлейтін халықтардың шекарасы болған, онда соғысшыл сомали малшылары оңтүстікке қарай кеңейіп, банту егіншілерінің шашыраңқы елді мекендерін бағындырған. Араб және парсылардың тегі әкелік желі бойынша анықталады, сондықтан Суахили элитасы, көбінесе дұрыс, әйгілі парсылық шежірелерді жариялаған. Тарихтың барлық кезеңіндегі ең бай және ең қуатты құл саудагері – Занзибарда туған, банту және омандық тегі бар Типпу Тип болды. Занжи халықтары ғасырлар бойы құл және пил сүйегі саудагерлерімен Үнді мұхитының жағалауындағы барлық елдерге құл ретінде тасымалданды. 1500 жылдан кейін еркек Азия ДНК-сының көзі көбінесе арабтықтан болды, бұл Оңтүстік Арабиямен байланыстың күшеюіне сәйкес келеді. Орта ғасырдан бері қазіргі заманға дейін, әртүрлі азиялық және африкалық халықтармен болатын келесі байланыстар Суахили жағалауында өмір сүретін адамдардың тегін орта ғасырлардағы адамдардың ДНК-сымен салыстырғанда өзгертті. Занжи туралы сипаттама ортағасырлық араб жазушысы әл-Муқаддасидің Kitab al Bad' wah tarikh кітабынан табылады: Занжи – қара түсті, жалпақ мұрынды, бұйра шашты, ақыл-ойы шектеулі адамдар. 1331 жылы араб тілінде сөйлейтін бербер ғалымы және саяхатшысы Ибн Баттута Занжидегі Килва сұлтандығына сапар шекті. Ибн Баттута құлдыққа түскен Занжи халықтарын «қою қара түсті, беттерінде сызықтар бар» деп сипаттады.
Zanj (زَنْج, adj. زنجي, Zanjī; from زنگ) is a term used by medieval Muslim geographers to refer to both a certain portion of Southeast Africa (primarily the Swahili Coast) and to its Bantu inhabitants. For centuries the coastal settlements were a source of ivory, gold, and slaves, from sections of the conquered hinterland, to the Indian Ocean world. It is known that the Indonesian Austronesian peoples reached Madagascar by ca. 50–500 CE. As for their route, one possibility is that the Indonesian Austronesians came directly across the Indian Ocean from Java to Madagascar. It is likely that they went through the Maldives, where evidence of old Indonesian boat design and fishing technology persists until the present. The core area of Zanj occupation stretched from the territory south of present day Ras Kamboni to Pemba Island in Tanzania. South of Pemba lay Sofala in modern Mozambique, the northern boundary of which may have been Pangani. Beyond Sofala was the obscure realm of Waq Waq, also in Mozambique. The 10th century Arab historian and geographer Abu al Hasan 'Alī al Mas'ūdī describes Sofala as the furthest limit of Zanj settlement, and mentions its king's title as Mfalme, a Bantu word. The main source of Zanj slaves was likely the frontier between Eastern Cushitic language speakers and Bantu language speakers, where warlike Somali pastoralists were expanding southwards and subjecting the scattered colonies of Bantu agriculturalists. Since Arab and Persian identity is patrilineal, elite Swahili claimed, often correctly, prestigious Persian genealogy. The richest and most powerful slave trader in all of recorded history is Tippu Tip, a man born in Zanzibar with mixed Bantu and Omani ancestry. The Zanj were for centuries shipped as slaves by slave and ivory traders to all the countries bordering the Indian Ocean in the Indian Ocean slave trade. After AD 1500, the sources of male Asian DNA became increasingly Arabian, consistent with increased interactions with southern Arabia. From medieval times until the modern day, subsequent interactions with different Asian and African people have changed the ancestry of the present day people living on the Swahili coast compared to the medieval individuals whose DNA was sequenced. A description of the Zanj is found in the following passage from Kitab al Bad' wah tarikh, by the medieval Arab writer al Muqaddasī:
As for the Zanj, they are people of black color, flat noses, kinky hair, and little understanding or intelligence. In 1331, the Arabic speaking Berber scholar and explorer Ibn Battuta visited the Kilwa Sultanate in the Zanj. Ibn Battuta characterized the enslaved Zanj people as "jet black in color, and with scarification on their faces. "</blockquote>
Занж көтерілісі
Занж көтерілісі – қазіргі Ирактың Басра қаласы маңында 869 және 883 жылдары аралығында болған бірнеше көтерілістердің жиынтығы. Көптеген занджтар құл ретінде әскерге алынды, бірақ олардың көпшілігі бостандыққа қол жеткізіп, Иракта еркін адамдар ретінде қалуды және оны өз үйі деп санап, батпақты аймақта тұратын арабтармен бірге өмір сүруді жөн көрді. М. А. Шабан Занж көтерілісінің құл көтерілісі емес, керісінше, Ирактағы Шығыс Африкадан келген иммигранттардың қолдауымен болған араб көтерілісі екенін түсіндіреді:
Бұл құл көтерілісі емес. Бұл «занж», яғни африкалықтардың көтерілісі болды. Африкалықты құлмен теңестіру – 19 ғасырғы нәсілдік теориялардың көрінісі, ол АҚШ-тың Оңтүстігінде Азамат соғысына дейін ғана қолданылуы мүмкін. Керісінше, тұзды батпақтарда жұмыс істегендердің кейбіреуі көтеріліске қарсы күреске бірінші болып шықты. Әрине, қашқан құлдардың бір бөлігі көтерілісшілерге қосылды, бірақ бұл оны құлдар көтерілісі деп атауға жеткіліксіз. Көтерілісшілердің басым көпшілігі Персия шығанағының арабтары болды, оларға бұл аймақта өз үйлерін салған Шығыс Африкадан келген еркін адамдар қолдау көрсетті.