Кіріспе

Metronet Rail – бірнеше Лондон метро желілеріндегі инфрақұрылымды, оның ішінде рельстерді, пойыздарды, сигналдау жүйесін, құрылыс жұмыстарын және станцияларды күтуге, жаңартуға және жаңғыртуға жауапты активтерді басқару компаниясы болды. Ол метрополитенмен мемлекеттік-жекеменшік серіктестігіндегі екі инфрақұрылым компаниясының бірі (екіншісі – Tube Lines Ltd) еді. Metronet 1999 жылы бірнеше жеке компаниядан құралған консорциум ретінде құрылды, ол мемлекеттік-жекеменшік серіктестігіне қатысу үшін тендерге түсті. Британ үкіметі мұндай қызметті мемлекеттік сектордан жеке секторға беру ниетін білдіргенімен, саяси келіспеушіліктер тендерлік процесті ұзаққа созды. Жоғары сенімділік деңгейін қамтамасыз ету үшін, нашар көрсеткіштер үшін қаржылық санкциялар жақсы көрсеткіштер үшін кіріс өсімінің екі еселенген мөлшерінде салынды. 2008 жылдың мамыр айында компанияның жауапкершілігі Transport for London (TfL) басшылығымен мемлекеттік меншікке қайтарылды. Компания 2009 жылдың желтоқсан айында таратылды. 2010 жылы TfL Tube Lines консорциумын сатып алғаннан кейін, барлық метро инфрақұрылымын күту жұмыстары енді өз күштерімен жүзеге асырылды.

Өмірбаян

1990 жылдардың ортасында Консервативті үкімет Лондон метросының жұмысына жеке секторды қатыстырудың әртүрлі мүмкіндіктерін жан-жақты зерттеді. Таңдалған модель бойынша, метро қызметтерін басқару мемлекеттік секторда қалатын болды, ал инфрақұрылым (рельстер, пойездер, туннельдер, сигналдар және станциялар) 30 жылға жеке компанияларға жалға берілді, осы кезеңде олар түрлі жақсартулар жасауға міндетті болды. Венчураның тең акционерлері – Аткинс, Балфур Битти, Адтранц (кейін Bombardier Transportation), SEEBOARD (кейін EDF Energy) және Thames Water. Консорциум келісімшарттарды өз акционерлеріне тапсырды, мысалы, пойездерге қатысты келісімшарттар Bombardier Transportation компаниясына берілді.

МЖӘ құрылуы

Сауда-саттық процесі саяси факторлар, соның ішінде Лондонның сол кездегі мэрі Кен Ливингстон мен вице-премьер Джон Прескотт арасындағы ЖҚС (жеке-қоғамдық серіктестік) тақырыбындағы қоғамдық келіспеушіліктермен ұзаққа созылды. Метронет түрлі туннель және жер асты желілерін қамтитын екі 30 жылдық келісімшарттың табысты ұсынушысы ретінде таңдалды; атап айтқанда, BCV (туннель) желілері келісімшарты Бейкерлу, Орталық, Виктория және Ватерлоо және Сити желілерін қамтыды, ал SSL (жер асты) желілері келісімшарты Circle, District, East London, Hammersmith & City және Metropolitan желілерін қамтыды. 30 жылдық мерзімде шамамен 17 миллиард фунт стерлингке бағаланған келісімшарттар жасалды, олардың аясында компаниялар үкіметтен ай сайын шамамен 660 миллион фунт стерлинг алды, бірақ бұл сома мақсаттар орындалмаса, қысқартуға жатады. 2003 жылдың сәуірінде Метронет Лондон метросының инфрақұрылымын күтіп-ұстауды, жаңартуды және жаңаруды бастады, ЖҚС күшіне енген кезде. 2004 жылдың тамызында Метронет 2004 жылдың мамырында Уайт-Ситиде болған апатты тексерушілердің есебі бойынша, TfL-дің бұйрығына қарамастан, жеткілікті қауіпсіздік тексерулерін орындамағаны үшін кінәлі деп танылды. 2005 жылдың наурызында Парламенттің Көлік комитеті "Жолаушылар үшін ең маңызды фактор – туннельдің қолжетімділігі. Infracos компаниялары қолжетімділік көрсеткіштеріне жету үшін бұрынғыдан сәл нашар жұмыс істесе жеткілікті еді. Көптеген желілерде олар тіпті оны да іске асыра алмады" деп атап өтті. Сол айда, мемлекеттік шығындардың тиімділігін қамтамасыз етуге жауапты Парламенттің Есеп комитеті, ЖҚС мемлекеттік инвестициялық бағдарламадан артық тиімді ме, "анықтау мүмкін емес" деген қорытындыға келген баяндаманы жариялады. 2005 жылдың сәуірінде Лондонның көлік комиссары Боб Кили ЖҚС-ты шұғыл түрде қайта қарауды талап етіп, оның нәтижелерін "апатқа жақын" деп сипаттады. TfL сондай-ақ Метронет уәде еткен жаңа технология әлі көрінбейтінін мәлімдеді: "Біз ЖҚС (жеке-қоғамдық серіктестік) арқылы жеке сектордың тәжірибесі мен технологиясын күткенбіз, бірақ олар тек ескі жабдықты пайдалануда". Компанияның барлық ірі жұмыстарында артта қалуына қарамастан, 50 миллион фунт пайда тапқаны туралы шағымдар түсті. 2005 жылдың сәуірінде жоспарланған 32 станцияның орнына 13 станцияны жаңарту жұмыстары басталды, ал 78 District желілік вагонын жаңартуда бір жылдан астам уақыттан қалысты. Ол сондай-ақ жол ауыстыру бағдарламасында да артта қалды, жоспарланған 48 км-нің 28 км-ін ғана аяқтады. 2006 жылдың қарашасында Метронет 2003-2006 жылдардағы жұмысы үшін ЖҚС төрешісі – Темір жол реттеу басқармасы (ORR) тарапынан қатты сынға ұшырады. Басқа ЖҚС консорциумы – Tube Lines өз жобаларын уақтылы және бюджетке сәйкес жүзеге асырып жатқанын атап өтті.

Әкімшілік

2007 жылдың сәуірінде қала әкімі Кен Ливингстон Metronet 750 миллион фунт стерлингтік артық шығынға байланысты құлап кетуі мүмкін екенін мәлімдеді. 2007 жылдың шілдесінде Metronet "банкроттыққа тікелей беттеп бара жатыр" деп хабарланды. Бұл жағдай шығындарды жабу үшін қажет болған 551 миллион фунттың тек 121 миллион фунты ғана алынуына байланысты туындады. Ал екінші ТЖС консорциумы Tube Lines өз жұмыстарының басым бөлігін уақтылы және бюджет шегінде орындады. 2007 жылдың 18 шілдесінде компания банкроттыққа берілді. Bombardier компаниясымен келіссөздер жүргізілгеннен кейін, Metronet келісімшарттарды өзгертті, бұл 2009 жылғы және S вагондарының жеткізілімін жалғастыруға мүмкіндік берді, сонымен қатар Bombardier-ді жер асты желілерін қайта жаңарту міндетінен босатты. 2010 жылы Ұлттық аудит басқармасының компания басқаруы туралы ескертулерін елемегені үшін Парламенттің Мемлекеттік есеп комитеті Көлік департаментін сынады. Мемлекеттік есеп комитетінің баяндамасына сәйкес, Metronet-тің банкроттығына байланысты салық төлеушілердің 170 миллионнан 410 миллион фунт стерлингке дейін ақшасы жоғалды. Консорциумға қатысқан компаниялар құлдырау салдарынан шамамен 350 миллион фунт стерлинг шығынға ұшырады. Сарапшылар оның сәтсіздігіне күрделі және "қиын" келісімшарттарды кінәлады. Metronet-тің сатып алынуымен бірге, барлық техникалық қызмет көрсету ішкі басқаруға көшті, бірақ TfL көптеген жеке жеткізушілер мен мердігерлерді пайдалануды жалғастырды. 2011 жылдың басында ресми тарату процесі аяқталғаннан кейін, Metronet бренді мен компаниялар тобы тоқтатылды.