Георг Отс: Теңізден операға дейін өмір жолы

Кіріспе

Эстониялық әнші және актер Георг Оц (21 наурыз 1920 – 5 қыркүйек 1975) – эстондық баритон, операдан басқа халық әндерін орындаумен де танымал болды. 1951 жылдан 1975 жылы қайтыс болғанға дейін Эстония Ұлттық операсының құрамында қызмет етті. Имре Кальманның «Цирк принцессасы» опереттасы негізінде түсірілген 1958 жылғы «Мистер Икс» советтік музыкалық фильміндегі басты рөл оны кеңінен танытты.

Өмірбаян

Шығыс майданының тылында, эвакуацияланған эстондықтар үшін мәдени орталық құрылған Ярославль қаласында эстондық баритон Александр Рахнельден ән өнерін үйренуге дейін, Оц батып бара жатқан кемеден қашып, Ресейдің Құрған облысына жеткен жас теңіз офицері болатын. Алты айдан кейін, Қызыл Армияға жіберілген кезде Таллин консерваториясына емтихан тапсырды. Сонымен қатар, Таллин эстон ұлттық операсының хорында әнші болды. Оның тұңғыш опералық дебюті – 1944 жылы «Евгений Онегин» операсынан шағын рөл. Көп ұзамай ол Эстония мен Финляндиядағы ең құрметті әншілердің біріне айналды, сондай-ақ бүкіл Ресейде оған зор құрмет пен сүйіспеншілік көрсетілді. Ол жиі бұрынғы Кеңес Одағының көптеген ірі опера театрларында өнер көрсетті, әсіресе Мәскеудегі Большой театрында. Оның репертуарында «Евгений Онегин», «Елецкий», «Эскамильо», «Ренато», «Дон Джованни», «Папагено», «Риголетто», «Яго», «Порги», «Фигаро» және Кабалевскийдің «Колас Брюньон» операсының бас рөлі болды. Ол эстон, орыс, фин, неміс, итальян және француз тілдерінде ән шырқады және барлық алты тілді де жетік білді. Оцтың ең танымал рөлі, ол көбінесе Антон Рубинштейннің «Жын» операсындағы басты кейіпкері ретінде танылды. «Жын» либреттосы Михаил Лермонтовтың әйгілі эпикалық поэмасына негізделген, ол бір кезде қара періште мен грузин ханшайымы арасындағы одаққа байланысты тыйым салынған еді. Георг Оцтың періште бейнесін сомдауы көрермендерді әсерге толтырып, құмарлық пікірлерге ие болды, бұл Лермонтовтың даулы поэмасын одан да танымал етті. Оцтың танымалдығы 1958 жылы Имре Кальманның «Цирк принцессасы» опереттасы негізінде түсірілген «Ленфильм» студиясының «Мистер Икс» музыкалық фильмінің шығуымен шарықтауға жетті. Ол сондай-ақ Жан Кросс жазған тарихи роман негізінде түсірілген «Үш обаның арасында» фильмінде басты рөлді ойнады, ол эстон жазушысы және жылнамашысы Балтазар Руссовтың өмірін көрсетеді. Оц Мусоргский мен Чайковскийдің, сондай-ақ басқа да орыс композиторларының әндерін орындағанды ұнатты, сонымен қатар эстон халық әндерінің шебер орындаушысы болды. Оның дауысы бүкіл Кеңес Одағындағы радио мен теледидардан естіліп, барлық пластинкалары дереу сатылып түгелді. Ол Еуропаның түрлі елдерінде де сәтті өнер көрсетті. 1975 жылы ми ісігінен қайтыс болғаннан кейін Таллин музыка мектебіне оның есімі берілді (қазіргі Георг Отса атындағы Таллин музыка мектебі). 1997 жылы орыс ғалымдары жаңадан ашқан кішкентай планетаға 3738 Оц (1977 QA1) деген ат қойды. Ол үш рет үйленген (Марго Оц (туған Лане, 1950 жылдан бастап Хайнсу), Аста Оц (Саар) және Илона Оц (Нур) және екі қызы, ұлы (қызы Үлле Малкен (Оц) және ұлы Үло Оц Аста Оцпен, қызы Мариан Рандма (Оц) Илона Оцпен) және екі асырап алған ұлы (Хендрик Оц және Юри Оц) болды).

Before studying singing with the Estonian baritone Aleksander Rahnel in Yaroslavl in the rear of the Eastern Front, where a cultural centre for evacuated Estonians had been established, Ots was a young Navy Officer who had escaped a sinking ship and got into Kurgan region of Russia. Six month later, while being sent into the Red Army, he auditioned for a place at the conservatory in Tallinn. At the same time, he became a member of the chorus at the Estonian National Opera in Tallinn. His solo opera debut was a small part in Eugene Onegin (1944). He soon became one of the most revered singers in Estonia and Finland and was also admired and beloved across Russia. Ots often performed in many major opera houses of the former Soviet Union, being especially cherished at the Bolshoi Theatre in Moscow. His repertoire included the roles of Eugene Onegin, Yeletzky, Escamillo, Renato, Don Giovanni, Papageno, Rigoletto, Iago, Porgy, Figaro, and the title role in Kabalevsky's Colas Breugnon. Ots sang in Estonian, Russian, Finnish, German, Italian and French, and was fluent in all six languages. Ots's most famous role, which he is often identified with, was the leading character in Anton Rubinstein's opera The Demon. The libretto of The Demon is based on Mikhail Lermontov's famous epic poem, once banned because of its plotline which involves a misalliance between a dark angel and a Georgian princess. Georg Ots' interpretation of the angel mesmerized audiences and received rapturous reviews, making Lermontov's controversial poem even more famous. The popularity of Ots culminated in 1958 with the release of the Lenfilm Studios musical Soviet film Mister Iks, based on Imre Kálmán's operetta Die Zirkusprinzessin. Ots also played a leading role in Between Three Plagues, a film based on a historical novel by Jaan Kross which illuminates the life of Balthasar Russow, a distinguished Estonian writer and chronicler. Ots loved to perform songs by Mussorgsky and Tchaikovsky, and several other Russian composers, and was also a devoted interpreter of Estonian folk songs. His voice could be heard on radio and TV all over the Soviet Union, and all his records sold out almost immediately. He also performed successfully in various European countries. After his death in 1975 caused by a brain tumor, the Tallinn Music School was named after him (now Georg Otsa nimeline Tallinna Muusikakool). In 1997, Russian scientists gave his name to a newly discovered minor planet, 3738 Ots (1977 QA1). He was married three times (to Margot Ots (née Laane, since 1950 Heinsoo), Asta Ots (Saar), and Ilona Ots (Noor) respectively) and had two daughters, a son (daughter Ülle Malken (Ots) and son Ülo Ots with Asta Ots, and daughter Mariann Randmaa (Ots) with Ilona Ots), and two adopted sons (Hendrik Ots and Jüri Ots).

Мәдени сілтемелер

2005 жылдың қарашасында Таллинде Георг Оцтың өміріне арналған "Георг" музыкалық спектаклінің тұсаукесері болды, ал 2007 жылдың 5 қазанында оның өмірінен алынған "Георг" фильмі экранға шықты.

Мұра

"1977 QA1" астероиді 1996 жылы оның құрметіне 3738 Ots деп аталды. Эстония Ұлттық операсының қасындағы Георг Оц көшесі. Георг Оц атындағы Таллинн музыка мектебі, Таллин қаласындағы орта музыкалық мектеп.