Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1037-1040 жылдар аралығында Англия королі
King of England from 1037 to 1040
Харольд I (17 наурыз 1040 жылы қайтыс болды), сондай-ақ Харольд Харфут деп те аталады, 1035-1037 жылдар аралығында Англияның регенті және 1037-1040 жылдар аралығында ағылшын королі болды. Харольдтың «Harefoot» лақап аты алғаш рет XII ғасырда Эли аббаттығының тарихында «Harefoh» немесе «Harefah» деп жазылған, ал кейбір ортағасырлық жазбагерлердің айтуынша, ол «шапшаң аяқты» дегенді білдіреді. Ұлы Кнут пен Нортгемптондық Эльфгифудың ұлы Харольд 1035 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Англияның регенті болып сайланды. Ол бастапқыда Англияны ағасы Хартакнуттың орнына басқарды, ол Норвегиядағы көтеріліс салдарынан Данияда қалып қойды, бұл олардың ағасы Свейнды құлатты. Харольд 1035 жылдан бері корольдік таққа отыруды қаласа да, Кентербери архиепископы Этельнот оған рұқсат бермеді. 1037 жылы ғана граф Леофрик пен көптеген басқалардың қолдауымен Харольд ресми түрде король деп жарияланды. Сол жылы Харольдтың әкесінен туған екі ағасы Эдвард пен Альфред Англияға көптеген әскермен оралды. Альфред граф Годвинге тұтқындалды, ол оны Харольдқа адал адамдарға тапсырды. Ол Элиге жолда келе жатқанда соқыр болып, жараларынан көп ұзамай қайтыс болды. Харольд 1040 жылы бес жыл патшалық құрғаннан кейін қайтыс болды. Оның жартылай ағасы Хартакнут жақын арада оралды және патшалықты бейбіт түрде иеленді. Харольд бастапқыда Вестминстерде жерленді, бірақ Хартакнут оның денесін сүйреп әкеліп, Темза өзенінің жанындағы батпақты жерге лақтырып жіберді, содан кейін оны балықшы тауып, Лондонның даниялық зиратына қайта жерледі.
Harold I (died 17 March 1040), also known as Harold Harefoot, was regent of England from 1035 to 1037 and King of the English from 1037 to 1040. Harold's nickname "Harefoot" is first recorded as "Harefoh" or "Harefah" in the twelfth century in the history of Ely Abbey, and according to some late medieval chroniclers it meant that he was "fleet of foot". The son of Cnut the Great and Ælfgifu of Northampton, Harold was elected regent of England following the death of his father in 1035. He initially ruled England in place of his brother Harthacnut, who was stuck in Denmark due to a rebellion in Norway which had ousted their brother Svein. Although Harold had wished to be crowned king since 1035, Æthelnoth, Archbishop of Canterbury, refused to do so. It was not until 1037 that Harold, supported by earl Leofric and many others, was officially proclaimed king. The same year, Harold's two step brothers Edward and Alfred returned to England with a considerable military force. Alfred was captured by Earl Godwin, who had him seized and delivered to an escort of men loyal to Harefoot. While en route to Ely, he was blinded and soon after died of his wounds. Harold died in 1040, having ruled just five years; his half brother Harthacnut soon returned and took hold of the kingdom peacefully. Harold was originally buried in Westminster, but Harthacnut had his body dragged up and thrown into a fen adjacent to the river Thames, from where it was reportedly recovered by a fisherman and eventually reburied in a Danish cemetery in London.
Аталық
"Англосаксон жылнамасы" Харольдтің өзінің Ұлы Кнут пен Нортгемптондық Эльфгифудың ұлы екенін айтқанын, бірақ бұл рас емес екенін хабарлайды. Вустерлік Флоренция (12 ғасыр) бұл мәселені кеңінен сипаттайды. Эльфгифу патшадан ұл тілеген, бірақ сәтті болмағандықтан, жасырын түрде беймәлімдердің жаңа туған балаларын асырап алып, оларды өзі туғандай етіп көрсеткен. Харольд, әйгілі болғандай, аяқ шебердің ұлы болса, ал оның бауыры Свейн Кнутсон дін қызметкерінің заңды емес ұлы болған. Ол Кнутты алдап, екі баланы да өз баласы деп мойындатқан. 21 ғасыр авторы Харриет О'Брайен, "Норвегияны қан төкпестен басып алған" саяхаткер Кнуттың осылайша алдануына күмәнданады. Ол бұл әңгіменің бастапқыда халық арасында тараған миф немесе Эмма Нормандияның, Кнуттың екінші әйелі және Эльфгифудың қарсыласының қасақана жаласы болуы мүмкін деп санайды.
The Anglo Saxon Chronicle reports that Harold said that he was a son of Cnut the Great and Ælfgifu of Northampton, "although it was not true". Florence of Worcester (12th century) elaborates on the subject. Claiming that Ælfgifu wanted to have a son by the king but was unable to, she secretly adopted the newborn children of strangers and pretended to have given birth to them. Harold was reportedly the son of a cobbler, while his brother Svein Knutsson was the illegitimate son of a priest. She deceived Cnut into recognizing both children as his own. 21st century author Harriet O'Brien doubts Cnut, the shrewd politician who "masterminded the bloodless takeover of Norway", could have been deceived in such a way. She suspects the tale started out as a popular myth, or intentional defamation presumably tailored by Emma of Normandy, the other wife of Cnut and rival to Ælfgifu.
Хартакнут билігі
1035 жылдың 12 қарашасында Кнут қайтыс болғаннан кейін, Харольдтың кіші туған ағасы Хартакнут, Кнут пен оның королевасы Эмма Нормандияның ұлы, даниялықтар мен ағылшындардың тақтарына заңды мұрагер болды. Алайда Хартакнут Англиядағы тәж кию рәсіміне бара алмады, себебі оның Дания патшалығы Норвегия королі Магнус I және Швеция королі Анунд Якобтың басып алу қаупінде болды. Англияның саяси элитасы Хартакнуттың жоқтығының қиындықтарына байланысты Харольд Харфутты уақытша регент немесе бірлескен монарх етіп тағайындау идеясын қолдады, және Уэссекс графы Годвин мен королеваның қарсылығына қарамастан, ол соңында тәж киді. Алғашқы дереккөздерде (Англосаксон жылнамасында) Харольдтың бастапқы рөлі туралы пікірталас бар. E және F нұсқаларында ол регент деп көрсетілген, ал қалғандары – бірлескен билеуші. Иан Говард Кнуттан үш ұл қалғандығын атап көрсетеді: Свейн, Харольд және Хартакнут. Энкомиум Эммае Реджинае сондай-ақ Эдвард Исповедник пен Альфред Этелингті Кануттың ұлдары деп сипаттайды, бірақ қазіргі терминде оларды өгей ұлдары деуге болады. 1035 жылы Англияда болған бесеудің ішінде Харольд ғана болғандықтан, ол регенттікке немесе патшалыққа үміткер бола алатын. Хартакнут Данияда билік етіп, Свейн Норвегия тағынан шеттетілгеннен кейін оған қосылды, ал Эдвард пен Альфред Нормандияда болды. Харольд жоқ ағаларының атынан билік ете алатын, ал Эмма оған регенттікке талас жасады. Англосаксон жылнамасы Свейннің болуын немесе оның таққа талабын ескермейді, Говард мұны салыстырмалы жазбалардың сенімсіздігінің және толық картинаны бермеуінің дәлелі деп санайды. Снорри Стурлусонның «Хеймскрингла» еңбегінде Свейн мен Хартакнут патшалықты бөлісуге келіскендері айтылады. Бұл келісімге Дания және (вероятно) Англия да кірген. Снорри бұл тақырып бойынша көне дереккөздерден цитата келтіреді және құнды мәліметтерді сақтап қалған болуы мүмкін.
Upon the death of Cnut on 12 November 1035, Harold's younger half brother Harthacnut, the son of Cnut and his queen Emma of Normandy, was the legitimate heir to the thrones of both the Danes and the English. Harthacnut, however, was unable to travel to his coronation in England because his Danish kingdom was under threat of invasion by King Magnus I of Norway and King Anund Jacob of Sweden. England's magnates favored the idea of installing Harold Harefoot temporarily as regent or joint monarch, due to the difficulty of Harthacnut's absence, and despite the opposition of Godwin, the Earl of Wessex, and the Queen, he eventually wore the crown. There is some dispute in primary sources (the Anglo Saxon Chronicle) about Harold's initial role. Versions E and F mention him as regent, the others as co ruler. Ian Howard points out that Cnut had been survived by three sons: Svein, Harold, and Harthacnut. The Encomium Emmae Reginae also describes Edward the Confessor and Alfred Aetheling as the sons of Canute, though the modern term would be step sons. Harold could claim the regency or kingship because he was the only one of the five present in England in 1035. Harthacnut was reigning in Denmark, and Svein had joined him there following his deposition from the Norwegian throne, while Edward and Alfred were in Normandy. Harold could reign in the name of his absent brothers, with Emma rivaling him as a candidate for the regency. The Anglo Saxon Chronicle ignores the existence of Svein, or his claim to the throne, which Howard considers as evidence of the relative entries being unreliable, of failing to give a complete picture. The Heimskringla of Snorri Sturluson claims that Svein and Harthacnut had agreed to share the kingdom between them. This agreement would include Denmark and (probably) England. Snorri quotes older sources on the subject and could be preserving valuable details.
Тақты иелену
1035 жылы Харольд тәж киюге тырысқан. Алайда, «Эмма патшайымының мақтауында» айтылғандай, Кентербери архиепископы Этельнот Харольдты патшалыққа қабылдаудан бас тартқан. Патша болу үшін архиепископтың тәж кигізуі заңды талап еді. Этельнот, айтуынша, патшалық таяқ пен тәжді ғибадатхананың алдына, мүмкін, Кентербери соборына қойған. Патшалық белгілерін пайдаланбастан Харольдты қадірлеу – мәнсіз құрмет болар еді. Ол белгілерді алдынан жылжытпаған және басқа епископтарға да олай істеуге тыйым салған. Аңыз бойынша, Харольд Этельнотты ықпал етуге сәтті болмаған, себебі пара мен қорқытулар нәтижесіз болды. Көңілі құлаған Харольд наразылық ретінде христиан дінінен бас тартқан. Ол тәж кимегенде шіркеуге барудан бас тартты, орманшылықпен және ұсақ-күшік мәселелермен айналысты. «Энкомий» Англосаксондық жылнамасы мен басқа да дереккөздерде баяндалған оқиғаға ден қоймады. Оксфордта өткен Витенгемотта Харольд монарх ретінде қабылданды. Кеңестегі оның басты қолдаушысы – Мерсия графы Леофрик, ал қарсыластардың басында Уэссекс графы Годвин тұрды. Нортгемптондық Эльфгифу ұлының орнын пара арқылы бекітуге тырысқанына куәлік бар. 1036 жылы Данияның Гунхильдасы, Хартакнуттың қарындасы және Харольдтың жарты қарындасы, Германия королі III Генрихке үйленді. Осы оқиғаға орай, Рим империясы сарайындағы дін қызметкері Иммо Вормс епископы Азехоға хат жазды. Онда Англиядағы жағдай туралы ақпарат бар еді, сонымен қатар елшілер Эльфгифудың жетекші аристократтардың қолдауын өтініштер мен пара арқылы алғанын, оларды өзіне және Харольдқа адалдық серттерімен байланыстырғанын хабарлады. Бастапқыда Англия патшалығы екі ағайын арасында бөлінді. Харольд жергілікті ақсүйектердің қолдауымен Темза өзенінің солтүстігіндегі аймақтарды биледі. Годвин мен Эмманың басшылығымен оңтүстік дворяндары Хартакнуттың қатысуынсыз билік жүргізуді жалғастырды. Англосаксондық жылнамасында Годвин мен Уэссекстің басшылары "көтере алғанша" Харольдтың билігіне қарсылық көрсеткені, бірақ оған қарсы ештеңе жасай алмағаны" жазылған. Солтүстік кем дегенде Харольдтың жағында болғандықтан, Годвиннің қатысқан келісім шарттарын сақтап, Эмма Хартакнуттың хаскарларымен Винчестерде орналастырылды. Біраз уақыттан кейін Харольд "Кнут Ұлының ең бағалы қазыналарын алып қойды". Бұл жағдай ұзаққа созылмады, содан Годвин ақырында тарапты ауыстырды. Уильям Малмсбери Годвин "күш пен саны" бойынша Харольдтан басым болғанын мәлімдеді. 1037 жылы Нормандияның Эммасы Брюггеге, Фландрияға қашып кетті, ал Харольд "барлық жерде патша болып сайланды". Оқиғаның мән-жайлары бұйырмаған. Англосаксондық жылнамасының Е нұсқасы Харольдтың жай ғана регент болуынан Харольдтың жалғыз патша болуына дейін секіріп өтеді. C және D нұсқалары екі кезеңді ажыратып көрсетпейді. Иан Говард Свен Кнутсонның өлімі Харольдтың беделін арттырғанын болжайды. Ол Кнуттың екінші тірі қалған ұлынан ең үлкені болды, Хартакнут әлі де болмаған және таққа талабын қоя алмаған. Харольдтың өзі де бұйырмаған; тарихшы Франк Стентон оның анасы Эльфгифу оның билігінің бір бөлігі немесе барлық бөлігі үшін "Англияның нақты билеушісі" болғанын ықтимал деп есептейді. Келли ДеВриз жоғары орта ғасырларда Солтүстік Еуропадағы патшалық мұрагерлік әскери күшпен анықталғанын атап өтеді. Патшаның тұңғыш ұлы мұрагерлік құқығына ие болуы мүмкін, бірақ одан да күшті әскери қолдауға ие болған кіші ағасынан немесе басқа талапкерден тақты жоғалтуы мүмкін. Осылайша Харольд Хартакнуттың басымдық құқығына қарсы тақты жеңіп алды. 11 ғасырда осындай мысалдар көп. Норвегияның Магнус I (1035–1047 жылдары билік еткен), әскери басшы болмаған, он жылдан астам билік жүргізді, бірақ оның туысы Харальд Хардрада (1047–1066 жылдары билік еткен) оның билігіне қарсы шықты. Харальд белгілі әскери басшы болғандықтан, оның талабы Магнустың билігін ертерек аяқтады. Фландрия графы Балдуин VI (1067–1070 жылдары билік еткен) өзінің ұлдарынан гөрі ағасы Роберт I (1071–1093 жылдары билік еткен) билікке ие болды. Нормандия герцогы Роберт Куртоз (1087–1106 жылдары билік еткен) Англия тағын кіші ағалары Вильгельм II (1087–1100 жылдары билік еткен) мен Генрих I (1100–1135 жылдары билік еткен) иеленді. Англия патшалығы іс жүзінде Харольдке тиесілі болғандықтан, Хартакнут жеткілікті әскери күшті қамтамасыз етпей, тіпті жақындата алмады. Данияда қалу шешімі оған жеткілікті қолдаудың жоқтығын көрсетеді, бірақ ол өз талабын күшпен іске асырып, жарты ағасын тақтан түсіруге мүмкіндік күтетіні анық. Харольд 1037 жылдан 1040 жылға дейін жалғыз патша ретінде биледі. Оның билігінің оқиғалары туралы азаматтық құжаттар аз сақталған. Англосаксондық жылнамасы көбінесе шіркеу мәселелерін, мысалы, епископтар мен архиепископтардың өлімі мен тағайындалуларын қамтиды. Алайда, 1039 жылы англосаксондықтар мен валлийлер арасындағы шайқас туралы мәлімет бар. Аты-жөні белгілі болған қаза тапқандар – Мерсия графы Леофриктың інісі Эдвин, Туркил және Элфгеат, бірақ осы оқиға туралы басқа ешқандай мәлімет жоқ. Сондай-ақ, 1039 жылы үлкен дауыл болғаны айтылады, бірақ оның ешқандай мәліметі жоқ.
Harold reportedly sought coronation as early as 1035. According to the Encomium Emmae Reginae, however, Æthelnoth, Archbishop of Canterbury, refused to crown Harold Harefoot. Coronation by the Archbishop would be a legal requirement to become a king. Æthelnoth reportedly placed the sceptre and crown on the altar of a temple, possibly that of the Canterbury Cathedral. Offering to consecrate Harold without using any of the royal regalia would have been an empty honour. He refused to remove the items from the altar and forbade any other bishop from doing so. The tale goes on that Harold failed to sway Æthelnoth, as both bribes and threats proved ineffectual. The despairing Harold reportedly rejected Christianity in protest. He refused to attend church services while uncrowned, preoccupying himself with hunting and trivial matters. The Encomium stays silent on an event reported by the Anglo Saxon Chronicle and other sources. Harold was accepted as monarch in a Witenagemot held at Oxford. His chief supporter in the council was Leofric, Earl of Mercia, while the opposition was led by Godwin, Earl of Wessex. There is evidence that Ælfgifu of Northampton was attempting to secure her son's position through bribes to the nobles. In 1036, Gunhilda of Denmark, sister to Harthacnut and half sister to Harold, married Henry III, King of Germany. On this occasion Immo, a priest serving at the court of the Holy Roman Empire, wrote a letter to Azecho, Bishop of Worms. It included information on the situation in England, with messengers from there reporting that Ælfgifu was gaining the support of the leading aristocrats through pleas and bribery, binding them to herself and Harold by oaths of loyalty. Initially the Kingdom of England was divided between the two half brothers. Harold ruled the areas north of the River Thames, supported by the local nobility. The southern nobility under Godwin and Emma continued to be ruled in the name of the absent Harthacnut. The Anglo Saxon Chronicle reports that Godwin and the leading men of Wessex opposed the rule of Harold for " as long as they could, but they could not do anything against it." With the north at least on Harold's side, in adherence to the terms of a deal, which Godwin was part of, Emma was settled in Winchester, with Harthacnut's huscarls. Harold soon "sent and had taken from her all the best treasures" of Cnut the Great. The situation could not last for long, and Godwin eventually switched sides. William of Malmesbury asserts that Godwin had been overwhelmed "in power and in numbers" by Harold. In 1037, Emma of Normandy fled to Bruges, Flanders, and Harold "was everywhere chosen as king". The details behind the event are obscure. The account of the Anglo Saxon Chronicle, version E, jumps from Harold being a mere regent to Harold being the sole king. Versions C and D do not even make a distinction between the two phases. Ian Howard theorises that the death of Svein Knutsson could have strengthened Harold's position. He went from being the second surviving son of Cnut to being the eldest living, with Harthacnut still absent and unable to press his claim to the throne. Harold himself is somewhat obscure; the historian Frank Stenton considered it probable that his mother Ælfgifu was "the real ruler of England" for part or all of his reign. Kelly DeVries points out that during the High Middle Ages, royal succession in Northern Europe was determined by military power. The eldest son of a king could have a superior right of inheritance but still lose the throne to a younger brother, or other junior claimant, possessing greater military support. Harold managed to win the throne against the superior claim of Harthacnut in this way. The 11th century provides other similar examples. Magnus I of Norway (reigned 1035–1047), who wasn't a warlord, had reigned for more than a decade when his uncle Harald Hardrada (reigned 1047–1066) challenged his rule. With Harald being a famous military leader, his claim would end Magnus' reign early. Baldwin VI, Count of Flanders (reigned 1067–1070) was effectively succeeded by his brother Robert I (reigned 1071–1093), rather than his own sons. Robert Curthose, Duke of Normandy (reigned 1087–1106) lost the throne of England to his younger brothers William II (reigned 1087–1100) and Henry I (reigned 1100–1135). With the Kingdom of England practically owned by Harold, Harthacnut could not even approach without securing sufficient military strength. His decision to remain in Denmark probably points to him lacking sufficient support, though he would certainly wait for an opportunity to forcefully assert his claim and depose his half brother. Harold reigned as sole king from 1037 to 1040. There are few surviving documents about events of his reign. The Anglo Saxon Chronicle mostly covers church matters, such as the deaths and appointments of bishops and archbishops. There is, however, record of a skirmish between the Anglo Saxons and the Welsh in 1039. The named casualties were Eadwine (Edwin), brother to Leofric, Earl of Mercia, Thurkil, and Ælfgeat, but there are no other details concerning this event. Also in 1039, there is mention of a great gale, again with no details.
Эльфред пен Эдуардтың оралуы
1036 жылы Эльфред Этелинг, Эмманың көп бұрын қайтыс болған Этельредтен туған ұлы, Нормандия герцогтығындағы жер аударылудан кейін ағасы Эдуард Пайымдауышпен бірге корольдікке оралды, бірақ олардың қару-жарағы көзге түсті. Олардың ниеттері белгісіз. Поатьелік Вильгельм олардың Англия тағына таласу үшін келгенін айтты. Фрэнк Барлоу Эмма оларды шақырған болуы мүмкін деп күдіктенді, мүмкін Харольдқа қарсы қолдану үшін. Егер осылай болса, Эмма Хартакнуттың ісінен бас тартқан болуы мүмкін, әлде өзінің беделін нығайтуға тырысқан шығар, бірақ бұл Годвинді де жоғалған іске қатысудан айырған болуы мүмкін. «Энкомиум Эмма Реджинае» Гаррольдтың өзі оларды Англияға тартып алғанын, Эммадан жазғандай жалған хат жібергенін мәлімдейді. Хатта Гаррольдтың оған жасаған қастық әрекеттері айыпталып, ұлдарынан алыстаған ұлдарын оны қорғауға шақырылған. Барлоу және басқа да заманауи тарихшылар бұл хаттың шынайы болуы мүмкін екеніне күмән келтіреді. Иан Ховард Эмманың мұндай үлкен саяси амалға қатыспауы «оның мінезіне қайшы» екенін айтты, ал «Энкомиум» оның қателігіне жауапкершілігін жасыруға тырысқан болуы мүмкін. Вильям Жумиеж 1036 жылы Эдуардтың Саутгемптонға шабуыл жасап, қаланы қорғаған әскерлерді жеңіп, «тоналған олжамен толы» Нормандияға қайтқанын хабарлады, бірақ оның жылдам кері шегінуі Вильгельмнің Эдуардқа таққа таласу үшін үлкен әскер қажет екенін растады. «Англосаксон жылнамасы» бойынша, Эльфред өзінің күзетшісімен бірге анасы Эмманы Винчестерде көруге ниеттенген, бірақ бұл сапардың себебі отбасылық кездесу ғана емес болуы мүмкін. «Харольдқа деген ынта күшті болғандықтан» Годвиннің (қазір Харольд Харефуттың жағында) бұйрығымен Эльфред тұтқындалды. Годвин оны ұстап алып, Харефутқа адал адамдарға тапсырды. Ол кемемен Элиге жеткізіліп, кемеде соқыр етілді. Жарақаттарының ауырлығынан ол Элиде көп ұзамай қайтыс болды, оның күзетшісі де осылай қана жасалды. Бұл оқиға кейін Эдуард пен Годвиннің қарым-қатынасына әсер етті, Эдуард бауырласының өліміне Годвинді кінәлі деп санады. Сәтсіз шабуыл Харольд Харефуттың Кнуттың ұлы және мұрагері ретінде англо-дандық ақсүйектердің қолдауын алғанын көрсетті, олар Элфредтің, Эдуардтың және (жалпы алғанда) Этелингтердің талаптарын қабылдамады. Уэссекс үйі патшалық ақсүйектері арасында қолдауын жоғалтты. Бұл оқиға Харольд пен Эмма арасындағы күресте де шешуші нүкте болды, нәтижесінде Эмма жер аударылды.
In 1036, Ælfred Ætheling, son of Emma by the long dead Æthelred, returned to the kingdom from exile in the Duchy of Normandy with his brother Edward the Confessor, with some show of arms. Their motivation is uncertain. William of Poitiers claimed that they had come to claim the English throne for themselves. Frank Barlow suspected that Emma had invited them, possibly to use them against Harold. If so, it could mean that Emma had abandoned the cause of Harthacnut, probably to strengthen her own position, but that could have inspired Godwin to also abandon the lost cause. The Encomium Emmae Reginae claims that Harold himself had lured them to England, having sent them a forged letter, supposedly written by Emma. The letter reportedly both decried Harold's behaviour against her, and urged her estranged sons to come and protect her. Barlow and other modern historians suspect that this letter was genuine. Ian Howard argued that Emma not being involved in a major political manoeuvre would be "out of character for her", and the Encomium was probably trying to mask her responsibility for a blunder. William of Jumièges reports that earlier in 1036, Edward had conducted a successful raid of Southampton, managing to win a victory against the troops defending the city and then sailing back to Normandy "richly laden with booty", but the swift retreat confirms William's assessment that Edward would need a larger army to seriously claim the throne. With his bodyguard, according to the Anglo Saxon Chronicle, Ælfred intended to visit his mother, Emma, in Winchester, but he may have made this journey for reasons other than a family reunion. As the "murmur was very much in favour of Harold", on the direction of Godwin (now apparently on the side of Harold Harefoot), Ælfred was captured. Godwin had him seized and delivered to an escort of men loyal to Harefoot. He was transported by ship to Ely, and blinded while on board. He died in Ely soon after due to the severity of the wounds, his bodyguard similarly treated. The event would later affect the relationship between Edward and Godwin, the Confessor holding Godwin responsible for the death of his brother. The failed invasion shows that Harold Harefoot, as a son and successor to Cnut, had gained the support of Anglo Danish nobility, which violently rejected the claims of Ælfred, Edward, and (by extension) the Aethelings. The House of Wessex had lost support among the nobility of the Kingdom. It might also have served as a turning point in the struggle between Harold and Emma that resulted in Emma's exile.
Өлім
Харольд 1040 жылы 17 наурызда Оксфордта қайтыс болды, дәл сол кезде Хартакнут даниялықтардың басып алу күшін дайындап жатқанда, және Вестминстер аббаттығында жерленді. Оның денесі кейіннен қазбаланып, басы кесіліп, Темзаға жақын орналасқан батпақты жерге тасталды. Хартакнут 1040 жылғы маусымда таққа отырғаннан кейін. Кейіннен балықшылар денесін тауып алды, ал жергілікті тұрғындар оны Лондонның зиратына қайта жерледі. Денесі ақырында Вестминстер қаласындағы шіркеуде жерленді, ол орынды түрде Сент-Клемент Дэнс деп аталды. Книтлинга сағасындағы (13 ғасыр) қарама-қайшы мәліметтерде Харольдтың өзінің жартылай бауыры Хартакнут пен олардың әкесі Кнутпен бірге Морстр қаласында жерленгені айтылады. Морстр қаласы мәтінде үлкен қала ретінде еске алынса да, оның басқа ештеңесі белгісіз. Снорри Стурлусонның "Хеймскрингла" кітабында Гарольд Харфуттың Винчестерде Кнут пен Хартакнутпен бірге жерленгені жазылған. Харольдтың өлімінің себебі белгісіз. Кэтрин Холман өлімін "жайсыз ауруға" байланыстырады. Ағылшын-саксондық құжаты ауруды құдайдың жазасы деп сипаттайды. Харольдтың Сэндвичті өзіне қабылдап, Крайстчерч монахтарын мүліктің қоржынынан айырғаны айтылады. Харольд Оксфордта ауру және үмітсіз жағдайда жатқан. Монахтар Сэндвич дауын шешу үшін келгенде, ол "сөйлегенде қара түске айналып, жан тапсырды". Оқиғаның мәні Крайстчерч пен Сент-Августин аббаттығы арасындағы дау болды, ол патша атынан жергілікті баж салымын жинады. Патшаның ауруына көп көңіл бөлінбеді. Гарриет О'Брайен бұл Харольдтың табиғи себептерден қайтыс болғанын көрсетеді, бірақ аурудың мәнін анықтау мүмкін емес дейді. Ағылшын-саксондықтар оны эльфтердің шабуылынан зардап шеккен деп есептеді, олардың көптеген өлімге әкелетін ауруларға берген атауы. Майкл Эванс Харольдтың Англияны жаулап алғанға дейінгі жас патшалардың бірі екенін атап өтеді. Басқалары Эдмунд I (939-946 жылдары билік еткен, 25 жасында өлтірілген), Эдред (946-955 жылдары билік еткен, 32 жасында қайтыс болған), Эдвиг (955-959 жылдары билік еткен, 19 жасында қайтыс болған), Эдмунд Айронсайд (1016 жылдары билік еткен, 26 жасында өлтірілген) және Хартакнут (1040-1042 жылдары билік еткен, 24 жасында қайтыс болған) кірді. Эванс патша лауазымы осы кезеңде, Жеңістен кейінгі кезеңге қарағанда қауіпті ме, әлде осы патшалардың көпшілігі бір тектің мүшелері болғандықтан тұқым қуалайтын аурулардың әсері болды ма деп ойлайды. Патшаның Вестминстер аббаттығында жерленуіне себеп белгісіз. Бұрын тек Себерхт пен оның әйелі Этельгода ғана жерленген. Эмма Мейсон Кнут Аббаттықтың жанында патшалық резиденция салғанын немесе Вестминстердің Англияның Дания корольдері үшін маңызды болғанын болжайды, бұл Хартакнуттың узурпаторды сол жерде жерлеуге рұқсат бермеуіне себеп болуы мүмкін. Ағылшын-саксондық жылнамасындағы егжей-тегжейлі мәліметтердің жоқтығы оның жазушылары үшін ең қызықты нәрсе қабір орны емес, денесінің эксгумациясы болғанын көрсетеді. Гарриет О'Брайеннің пікірінше, орналасқан жердің таңдалуы Гарольдтың билік ортасы болған Вестминстер және жақын жердегі Лондон айманының саяси байланысын көрсетеді. Бұл туралы егжей-тегжейлі мәліметтер Ворстердің Джонның жазбаларында (12 ғасыр) кездеседі. Миссияны атқаруға тағайындалған топты Йорк архиепископы Эльфрик Путток және Уэссекс графы Годвин басқарды. Мұндай маңызды адамдардың қатысуы өздігінен маңызды болды, бұл оқиғаға ресми сипат беріп, құпиялылықты болдырмады. Эмма Мейсон бұл Годвинге, Гарольдтың басты қолдаушысы болғандықтан, жаза ретінде берілген болуы мүмкін деп күдіктенеді, енді оған қорқынышты міндет жүктелген.
Harold died at Oxford on 17 March 1040, just as Harthacnut was preparing an invasion force of Danes, and was buried at Westminster Abbey. His body was subsequently exhumed, beheaded, and thrown into a fen bordering the Thames when Harthacnut assumed the throne in June 1040. The body was subsequently recovered by fishermen, and resident Danes reportedly had it reburied at their local cemetery in London. The body was eventually buried in a church in the City of Westminster, which was fittingly named St. Clement Danes. A contradictory account in the Knýtlinga saga (13th century) reports Harold buried in the city of Morstr, alongside his half brother Harthacnut and their father Cnut. While mentioned as a great city in the text, nothing else is known of Morstr. The Heimskringla by Snorri Sturluson reports Harold Harefoot to have been buried at Winchester, again alongside Cnut and Harthacnut. The cause of Harold's death is uncertain. Katherine Holman attributes the death to "a mysterious illness". An Anglo Saxon charter attributes the illness to divine judgment. Harold had reportedly claimed Sandwich for himself, thereby depriving the monks of Christchurch. Harold is described as lying ill and in despair at Oxford. When monks came to him to settle the dispute over Sandwich, he "lay and grew black as they spoke". The context of the event was a dispute between Christchurch and St Augustine's Abbey, which took over the local toll in the name of the king. There is little attention paid to the illness of the king. Harriet O'Brien feels this is enough to indicate that Harold died of natural causes, but not to determine the nature of the disease. The Anglo Saxons themselves would consider him elf shot (attacked by elves), their term for any number of deadly diseases. Michael Evans points out that Harold was only one of several youthful kings of pre Conquest England to die following short reigns. Others included Edmund I (reigned 939–946, murdered at age 25), Eadred (reigned 946–955, died at age 32), Eadwig (reigned 955–959, died at age 19), Edmund Ironside (reigned 1016, murdered at age 26), and Harthacnut (reigned 1040–1042, who would die at age 24). Evans wonders whether the role of king was dangerous in this era, more so than in the period after the Conquest, or whether hereditary diseases were in effect, since most of these kings were members of the same lineage, the House of Wessex. It is unclear why a king would have been buried at Westminster Abbey. The only previous royals reportedly buried there were Sæberht of Essex and his wife Æthelgoda. Emma Mason speculates that Cnut had built a royal residence in the vicinity of the Abbey, or that Westminster held some significance to the Danish Kings of England, which would also explain why Harthacnut would not allow a usurper to be buried there. The lack of detail in the Anglo Saxon Chronicle implies that, for its compilers, the main point of interest was not the burial site, but the exhumation of the body. Harriet O'Brien theorises that the choice of location might simply reflect the political affiliation of the area of Westminster and nearby London, being a power base for Harold. A detailed account of the exhumation appears in the writings of John of Worcester (12th century). The group tasked with the mission was reportedly led by Ælfric Puttoc, Archbishop of York, and Godwin, Earl of Wessex. The involvement of such notable men would have had a significance of its own, giving the event an official nature and avoiding secrecy. Emma Mason suspects that this could also serve as a punishment for Godwin, who had served as a chief supporter of Harold, and was now charged with the gruesome task.
Ұрпағы
Харольдтың әйелі Эльфгифу және ұлы Эльфвин болған болуы мүмкін, ол үлкен болған кезде континентте монах болды. Оның монахтық аты Альбоин болды. Эльфвин/Альбоин 1060 және 1062 жылдары Конк қаласындағы Сент-Фой аббат шіркеуінің құжаттарында тіркелген, онда ол "Heroldus rex fuit Anglorum" (лат. Англиялықтардың бұрынғы королі Харольд) деп көрсетілген. Харольд Харефут – ең мүмкін әкесі, себебі басқа Харольд, яғни Харольд Годвинсон 1066 жылға дейін таққа отырмады. Қалай болғанда да, 1040 жылы кәмелетке толмаған бала таққа талапкер бола алмайды. Оның мұрагерлік құқықтары ересек Хартакнутқа қарсы ірі дворяндардың қолдауын алуға жеткіліксіз болар еді. Нортгемптондық Эльфгифу 1040 жылдан кейін із-түзсіз жоғалып кетті. Англо-саксондық жылнамаға сәйкес, Харольд Харефут төрт жыл мен он алты апта билік етті, есептеу бойынша ол Кнуттың қайтысынан кейін екі аптадан соң билікке келген.
Harold may have had a wife, Ælfgifu, and a son, Ælfwine, who became a monk on the continent when he was older – his monastic name was Alboin. Ælfwine/Alboin is recorded in 1060 and 1062 in charters from the Abbey Church of Saint Foy in Conques, which mention him as son of "Heroldus rex fuit Anglorum" (Latin: Harold, who was king of the English People). Harold Harefoot is the most likely father as the only other king Harold was Harold Godwinson, who would not rise to the throne until 1066. Either way, an underage boy would be unable to claim the throne in 1040. His possible hereditary claims would not be enough to gain the support of the leading nobles against the adult Harthacnut. Ælfgifu of Northampton disappears with no trace after 1040. According to the Anglo Saxon Chronicle, Harold Harefoot ruled for four years and sixteen weeks, by which calculation he would have begun ruling two weeks after the death of Cnut.
Беделі
Прозалық Брут хроникасы – англо-нормандық еңбек, ол британдық және ағылшын монархтарын Бруттан (Троялық Бруттан) 1272 жылы Генрих III-нің өліміне дейін қамтиды. Ол Эдуард I (1272–1307 жылдары билеген) тұсында жазылған болуы мүмкін, бірақ сақталған ең көне қолжазба 1338 жылға жатады. Мәтінде жиі көзге түсетін қателер кездеседі. Тұңғыш автор белгісіз, бірақ әртүрлі авторлар бірнеше рет оны жалғастырды, оқиғаны 1333 жылғы Халидон төбесіндегі шайқасқа дейін жеткізді. Гарольд Харефут туралы мәліметтер өте жағымсыз. Автор Гарольд пен Хартакнутты Нормандияның Кнут пен Эмманың ұлдары деп санады. Ол Гарольдты былай сипаттайды: "Ол әкесі Кнут патшаның сапалары мен мінез-құлқынан жаңылып, ерлікке, әдепке немесе құрметке ешқандай мән бермей, тек өз қалауынша ғана әрекет етті". Ол Гарольдты Уэссекс графы Годвиннің кеңесімен анасы Эмманы Англиядан қуғандықпен айыптайды. Хартакнутты одан да жақсы жағдайда көрсетеді. Книтлинга сагасы (XIII ғасыр) Гарольд Харфутті Нормандиялық Кнут пен Эмманың үлкен ұлы деп есептейді, бірақ оның авторы отбасылық қарым-қатынастарды жиі дұрыс емес көрсетеді. Хартакнут пен Даниялық Гунхильда мәтінде оның кіші бауырлары ретінде қарастырылады. Аңызда Гарольд пен Хартакнут әкелерінің биліктерін келісім бойынша бөліседі. Сондай-ақ, Гарольдтың өзінің жартылай бауыры Эдуард Исповедникке (Мойындалған) қонақжайлық көрсеткені айтылады, бірақ олар іс жүзінде әкелерінен туған бауырлар емес, ал Эдуард Гарольдтың өлімінен кейін ғана Англияға қоныс аударды.
The Prose Brut chronicle was an Anglo Norman work, covering British and English monarchs from Brut (Brutus of Troy) to the death of Henry III in 1272. It was probably written during the reign of Edward I (reigned 1272–1307), though the oldest surviving manuscript dates to 1338. The text often includes notable errors. The original author remains unknown, but there were a number of continuations by different hands, extending the story to the Battle of Halidon Hill (1333). The material on Harold Harefoot is rather unflattering. The author considered both Harold and Harthacnut to have been sons of Cnut and Emma of Normandy. He proceeds to portray Harold as follows: " He went astray from the qualities and conduct of his father King Cnut, for he cared not at all for knighthood, for courtesy, or for honour, but only for his own will ". He accuses Harold of driving his own mother Emma out of England, by the advice of Godwin, Earl of Wessex. He paints Harthacnut in a more favorable light. The Knýtlinga saga (13th century) considers Harold Harefoot to be the oldest son of Cnut and Emma of Normandy, though its author frequently misrepresents family relationships. Harthacnut and Gunhilda of Denmark are regarded in the text as his younger siblings. The narrative has Harold and Harthacnut dividing the realms of their father in an agreement. It also features Harold offering hospitality to his half brother Edward the Confessor, but they were actually step brothers, and Edward only settled in England following the death of Harold.