Кіріспе
Джеффри Чосердің астролябқа арналған ортағасырлық нұсқаулығы – «Астроляб туралы трактат». Ол 1391 жылы аяқталған. Бұл еңбек аспаптың құрылымын және оны қалай дұрыс пайдалану керектігін сипаттайды. Ол, әдетте латын тілінде жазылатын техникалық жұмыстардың арасында, ағылшын тілінде жазылған және көбінесе поэзиясымен танымал автордың прозалық еңбегі болып ерекшеленеді.
A Treatise on the Astrolabe is a medieval instruction manual on the astrolabe by Geoffrey Chaucer. It was completed in 1391. It describes both the form and the proper use of the instrument, and stands out as a prose technical work from a writer better known for poetry, written in English rather than the more typical Latin.
Маңыздылығы
Бұл "күрделі ғылыми құрал туралы ағылшын тілінде жазылған ең көне еңбек" саналады. Ол күрделі түсініктерді түсіндірудегі айқындығы үшін құрметке ие, бірақ нақты астролябиясы жоқ қазіргі оқырмандар үшін астролябияның егжей-тегжейін түсіну қиын болуы мүмкін. Робинсонның пікірінше, егер Чосер еркін стильде жазған болса, оның Боэций және Рено де Луханс аудармаларынан жақсырақ шығар еді. Чосердің нақты көзі белгісіз, бірақ оның "қорытындыларының" көпшілігі тікелей немесе жанама түрде 8 ғасырлық Мессахаланың араб трактатының латынша аудармасы – Compositio et Operatio Astrolabii-ге дейін жетеді. Оның құрал туралы сипаттамасы Мессахаланың сипаттамасын толықтырады, ал Чосердің Мессахалаға деген қарызын Джон Селден мойындап, Уолтер Уильям Скит растады. Марк Харви Лидделл Чосердің астрономиялық анықтамалары мен сипаттамалары үшін Джон де Сакробосконың De Sphaera еңбегіне сүйенгенін айтты, бірақ тілдегі сәйкессіздік баламалы жинақ қолданылғанын көрсетеді. Мессахаланың латын мәтінінің екінші бөлігінің (Чосердің мәтінімен салыстырылатын бөлігі) коллотиптік көшірмесі Скиттің "Астролябия туралы трактатында" және Гюнтердің "Чосер және Астролябиядағы Мессахалла" еңбегінде кездеседі. Пауль Куницш Мессахалаға көптен бері жатқызылып келген астролябия туралы трактатты, шын мәнінде, Ибн әл Саффар жазғанын дәлелдеді.
Аудитория
Шосер "Lyte Lowys my sone" деген сөздермен басталады. Бұрын Лоуис Шосердің ұлы ма, әлде ол жақын байланыста болған басқа бала ма деген сұрақ туындаған. Киттредж бұл Льюис Клиффорд болуы мүмкін деп болжады, ол досының ұлы және мүмкін Шосердің немересі болуы мүмкін. Дәлел ретінде ол Льюис Клиффордтың 1391 жылдың қазан айында, шығарма жазылған жылда қайтыс болғанын айтты, бұл оның аяқталмауына себеп болуы мүмкін. Бірақ Робинсон профессор Манли тапқан бір құжатты хабарлайды, ол "жақында" (1957 жылға дейін) Льюис Чосерді Джеффридің үлкен ұлы Томас Чосермен байланыстырады. Сондықтан, бұл арнауды әдемі тілмен қабылдауға болады. Шосер сонымен қатар кең жұртшылықты да ескерді. Алғы сөздерінде ол былай дейді: "Енді осы кішкентай еңбекті оқитын немесе тыңдайтын әрбір сыпайы адамды шын көңілмен сұраймын".
Now wol I preie mekely every discret persone that redith or herith this litel tretys "
1-бөлік
Бұл бөлім астролябиенің құрылысын сипаттайды. Астролябиенің негізі үлкен тақта ("Модер" немесе "ана") болып табылады, ол саусақ сақинасына тік ілінеді. Оның "ішінде жұқа табақтарды қабылдайтын үлкен ойық" бар. Астролябиенің артқы жағында әртүрлі шкалалар бейнеленген (төмендегі Скиттің суретін қараңыз). Артына "көлденең сызық" орнатылған (Skeat's fig 3, төмендегі), "әр екі басында да белгілі бір тесіктері бар шаршы тақтасы бар". Бұлардың барлығын бірге ұстап тұру үшін "тірек" және "кішкентай клин" (клин) бар, төмендегі Скиттің 7-суретінде көрсетілгендей. "Ішкі жағына" әртүрлі жұқа пластиналарды салуға болады, олар нақты бір жер үшін жасалған: "Оксенфордтың ендік дәрежесіне сәйкес құрастырылған". Бұл пластиналар жұлдыз картасын көрсетеді. Олардың үстінде "тор" немесе "рете" орналасқан, ол 9-суретте көрсетілген ірі жұлдыздарды ұстап тұратын тесілген құрылым. Бұлардың барлығының сыртында тағы бір сызық бар, бұл жолы көру тесіктері жоқ, ортақ оське орнатылған, 6-суретті қараңыз.
2-бөлік
2-бөлімде астролябиенің көмегімен істеуге болатын шамамен 40 ұсыныс немесе нәрселердің сипаттамасы келтірілген. Нақты саны белгісіз, себебі кейінгі ұсыныстардың кейбіреулерінің шынайылығы күмәнді немесе даулы. Скит 1-ден 40-қа дейінгі ұсыныстардың анық түпнұсқа екенін қабылдайды. Робинсон көбінесе Скиттің ой-пікірін қолдайды. Осы алғашқы 40 ұсыныс 2-бөлімнің каноны құрайды; одан кейінгі ұсыныстар әдетте "Қосымша ұсыныстар" деп белгіленеді.