Кіріспе

Британдық суретші (1849–1914)

Сэр Хьюберт фон Геркомер (туған кезде Хьюберт Геркомер; 26 мамыр 1849 – 31 наурыз 1914) – Баварияда туған британдық суретші, пионерлік кинорежиссер және композитор. Ол портреттер салуда, әсіресе ер адамдардың портреттерінде үлкен жетістікке жеткенімен, көбінесе кедейлердің өмірлік жағдайларын реалистік көзқараспен бейнелеген ертерек туындыларымен еске алынады. «Қиын заман» (1885; Манчестер өнер галереясы) – жол жиегіндегі күндізгі жұмысшының қайғылы отбасын бейнелейтін оның ең танымал туындыларының бірі.

Ерте өмір және білім

Геркомер 1849 жылғы 26 мамырда Бавария Корольдігіндегі Вааль қаласында дүниеге келді. Ол Лоренц Геркомердің (1825–1888), өте қабілетті ағаш кескіштің және оның әйелі Жозефина Ниггльдің ұлы еді. Оның отбасы кедей болды, ал анасы музыка сабақтары беріп, әкесінің табысын толықтыруға тырысты. Бір күні анасы оған жарты суверенді сауда жасау үшін берді: «Бұл жердегі соңғы алтын монета еді. Мен оны жоғалтып алдым. Әке-шешем өте қайғыға батты». Лоренц Геркомер 1851 жылы әйелі мен баласымен Бавариядан АҚШ-қа көшіп, Огайо штатының Кливленд қаласында қоныстанды. Бірақ олар көп ұзамай Еуропаға оралды және 1857 жылы Саутгемптон қаласындағы Виндзор террасасының 10-шы үйіне қоныс аударды. Отбасы Уотфордқа көшкенге дейін он жеті жыл осы жерде тұрды. Хьюберттың білімі шамалы болды: «Ол бір-екі ай мектепке барды, содан кейін ауырып, қайта оралмады». 1896 жылы «Чамс» атты балалар журналына берген сұхбатында Геркомер балалық шағын еске түсірді: «Мен бала кезімде біз үнемі қиын жағдайда болдық. Біз ақшаға мұқтаж едік. Мен әрқашан өнерге бейім болдым, кішкентай кезімде әкемнің жұмыс үстелінде көп жұмыс істедім, бірақ он екі жасқа келгенде сурет салуда жетістікке жеттім. Бірақ достарым арасында мен желкен жасаушы ретінде танымал болдым». Ол сондай-ақ, достарына сыйлық ретінде клоундар мен арбаларды қоса алғанда, механикалық ойыншықтар жасады. 1872 жылғы 10 қаңтарда Геркомер британдық азаматтыққа қабылданды. Ол кезде 22 жаста, Челсидегі Смит көшесінің 32-ші үйінде тұрған және үйленбеген суретші ретінде сипатталды. Оның Виктория патшайымына жасаған адалдық сертіне Лондонның Лорд-мэрі сэр Силс Джон Гиббонс куә болды. 1873 жылы Геркомер Буши, Гертфордширде тұратын досына барды, ал келесі жылы ол Дирехам деп аталатын екі коттеджді және Мельбурн жолының жанындағы студияны жалға алды. Жиырма төрт жасқа келгенде ол бір суретін бес жүз фунтқа сатты. Ол 1871 жылы жасалған ағашқа ойылған суреттен кейін 1875 жылы салған «Соңғы жиын» атты майлы суреті арқылы Корольдік академияда өте сауатты суретші ретінде танылды. Оның тағы бір ертедегі маңызды туындысы – «Eventide: A Scene in the Westminster Union» (1878). 1879 жылы ол Корольдік академияның мүшесі болып сайланды. Сол жылы ол Бушиде өнер мектебін ашты, ол 1904 жылға дейін жұмыс істеді және көптеген студенттерді тартты. 1885 жылы Оксфорд университетінде Слейдтің көркем өнер профессоры болып тағайындалды және 1894 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Ол 1891 жылы құрылған Оксфорд өнер қоғамының алғашқы президенті болды. 1890 жылы Геркомер Корольдік академияның толық құқықты мүшесі болып сайланды, 1893 жылы Корольдік акварель қоғамының серіктесі, ал келесі жылы толық мүшесі атанды. Ол 1926 жылы өз еркімен жабылды, осы уақытқа дейін оның бұрынғы оқушысы Люси Кемп Уэлч басқарды. Қазір ол жоқ. 1899 жылы Геркомер Бардтардың Горседтің Ұлы қылышын және оның басқа да регалияларын жобалады. Геркомердің Горсед үшін жасаған жұмыстары туралы Ян Моррис былай деп жазды: «Ол олар үшін әсем нео-друидтық киімдер мен алтын, барқыт және ерміннен жасалған белгілер жасады (Архдруидтің кеуде қалқаны, Геркомердің айтуынша, егер ол бұрыс шешім қабылдаса, оны тұншықтыруға арналған)».

Жеке өмір

1873 жылы Уотфордта Геркомер Анна Каролина Ада Вайзеге үйленді. 1875 жылы ұл, Зигфрид Губерт, ал келесі жылы қыз, Эльза Анна Иоле дүниеге келді. Оның бірінші әйелі 1883 жылы Венада қайтыс болды. 1884 жылы Геркомер 35 жастағы Элиза Луиза Гриффитске, Лулу деп аталған, Рутинде үйленді. Ол бір жылдан кейін бала туғанда қайтыс болды. Содан кейін ол үшінші әйелі, Лулудың әпкесі Мэгги Гриффитске, сонымен қатар Рутиннен үйленді. Оның ең үлкен жұмыстарының жинағы Бушей мұражайында сақталады, ал кейбір үлгілері Германияның Ландсберг-ам-Лех қаласындағы Геркомер мұражайында бар. Геркомердің Х.Х. Ричардсонның портреті Вашингтондағы Смитсонов портрет галереясында кездеседі. Геркомердің 1896 жылғы Эстеддфодпен байланысы Лландунодағы Геркомер Жарты айы мен Геркомер жолының аталғандығымен еске алынады.

Жазбалар

Өнер сабағы, (Пикок, Принтер, 1882; 19 б.) – 1882 жылғы 10 ақпанда Бермингем қалалық залында өткен лекция. "Көркем музыкалық ойнатылым". ("Өнер журналы", 1889 жылғы шілде, 316–24 бб.). Сәделеу өнері. ("Өнер журналы", 1889 жылғы шілде, 316–24 бб.). Геркомерлер. 1 том. (Лондон: Макмиллан, 1910). Геркомерлер. 2 том. (Лондон: Макмиллан, 1911).