Кіріспе

Марсель шахматы (сонымен қатар қос жүріс шахматы деп те аталады) – шахматтың бір түрі, онда әр ойыншы кезек сайын екі рет жүреді. Ойын ережелері алғаш рет 1925 жылы Марсель қаласының жергілікті газеті Le Soleil-де жарияланды. Бұл түр 1930 жылдардың соңында Александр Алекхин, Ричард Рети, Евгений Зноско-Боровский және Андре Шерон сияқты шахматтың әйгілі шеберлері ойнағанда кең танымал болды.

Ережелер

Ойыншы бір фигураны екі рет жылжыта алады (бұл ойынның "теңгерілген" нұсқасындағы белгілі тұзақтың себебі, онда екі пешкамен ақтардың бастауышылық қимылы көршілес қатардағы пешкамен принципі жоқ қорғаныспен оңай жеңіліске ұшырағандай көрінеді) немесе өз кезегінде екі түрлі фигураны жылжыта алады. Кастинг бір қадам болып саналады. Ойыншы бірінші қадамында шах берсе, кезегінің екінші қадамын жасамайды. Егер ойыншы шахтада болса, ол кезектің бірінші қадамында шахтан шығуға міндетті. Бірінші қадамда патшаны шахқа жылжытуға және екінші қадамда шахтан шығуға рұқсат етілмейді. En passant арқылы ұстауға қарсылас өз кезегінің бірінші қадамында тиісті пешканы жылжытқан жағдайда да рұқсат етіледі. Дегенмен, en passant арқылы ұстау кезектің бірінші қадамында жасалуы керек. Егер екі пешканы да en passant арқылы ұстауға болады, онда екеуін де бір кезекте ұстауға болады. Ақтардың бірінші қадам жасау артықшылығының тым көп болмауын қамтамасыз ету үшін, әдетте ойынның "теңгерілген" нұсқасы тамашаланады. Теңгерілген нұсқада ақтар бірінші кезегінде тек бір қадам жасайды. Қимылдар келесі ретпен жасалады: ақ, қара, қара, ақ, ақ, қара, қара және т.б. Бұл ереже 1963 жылы Роберт Брюспен енгізілді және содан бері кеңінен қабылдауға ие болды.