Кіріспе

Лондон қаласындағы жер асты өзені, Англия

Уолбрук – Лондон қаласындағы жер асты өзені. Ол Уолбрук қалалық округіне және жақын жердегі көшеге атын берген. Римдіктер Лондиниумды қоныстандырған кезде маңызды рөл атқарды.

Атауы

Көбінесе, өзеннің атына "шетелдіктердің өзені" деген мағына беретін weala broc сөзінен байланыстырады (әдетте бұл жергілікті британдықтар, сондай-ақ уэльс халқы). Бұл англосаксон дәуірінде қалада британ тілінде сөйлейтін аудан болғандығын көрсетеді. Бұл мүмкіндік қаланың Уолбрук арқылы бөлінуімен байланысты, британдықтар шығыстағы Корнхиллде, ал саксондықтар батыстағы Лудгейт төбесінде тұрған деген болжам бар. Тағы бір теория бойынша, өзен Лондон қабырғасының астынан немесе одан өтіп кеткендіктен осылай аталған. Джеффри Монмут оны Уолбрук бас сүйектерімен (төменде) байланыстырып, Галлоброк атауы жеңілген римдік қолбасшы Ливий Галлдың есімінен шыққандығын айтқан, немесе мұндай түсіндірме ойлап тапқан. Шордичтен бастау алатын негізгі саласы (қабырғаның үстінде) Deepditch, Flood Ditch немесе жай ғана Ditch деп аталған.

Қаланың бөлінуі

Уолбрук қаланы екі төбеге бөлді: батыста Лудгейт төбесі және шығыста Корнхилл. Англосаксон дәуірінде қалада екі Сталершип болған болуы мүмкін, бірі өзеннің батысындағы жерлерге, екіншісі шығысқа жатқан жерлерге жауапты. Тіпті қабырғалардың сыртында да өзен жер иеліктерін бөліп тұрды, батысында Крипплегейт сокесі, ал шығысында Бишопсгейт сокесі орналасқан. 11 ғасырға қарай қаланың екі жартысы ерекше экономикаға, мінезге, әдет-ғұрыптарға және ережелерге ие болды. Батыс жағы халыққа толырақ және гүлденген, онда собор, патша сарайы (кейін Вестминстерге көшірілді) және ірі Вестчеп базары орналасқан, ол құрлықтағы саудаға бағытталған. Шығыс жағы кедейірек және сирек қоныстанған; оның кішігірім Истчеп базары теңіз саудасына мамандану үшін өзенге жақын орналасқан. Қаланың екіге бөлінуі, тіпті Джон Стоу 1603 жылы жазған кезге дейін, белгілі бір дәрежеде сақталды. Уолбрук атауының шығу тегі «шетелдіктер өзені» (яғни, жергілікті британдықтар) дегенді білдіруі мүмкін, бұл қаланың бір бөлігінде британдықтар (сонымен қатар уэльс деп те аталады) тұрғанын көрсетеді, және олардың Корнхиллдегі шығыс жағында, ал сакстардың Лудгейт төбесіндегі батыс жағында қоныстанғаны болжамдалады.

Лондон қабырғасының әсері

Лондонның қорғаныс қабырғасы өзенге күтпеген әсер еткен сияқты, өзен ағынына тосқауыл салып, Мурфилдс ашық кеңістігіне тән батпақты жағдайлардың пайда болуына себеп болды. Қабырғаның айналасындағы ор қазылған суарна, қала арқылы өтетін судың бір бөлігін басқа бағытқа бұрған болуы мүмкін.

Ұшып кету және бағыт

Уолбруктың көптеген шағын салалары болды және әртүрлі тармақтарының бағыты нашар картаға түсірілген және жақсы түсініксіз, әсіресе Лондон қабырғасының үстіндегі жоғарғы ағысында. Аймақтағы әрбір жаңа қазба осы туралы жаңа түсініктер береді. Өзеннің әртүрлі тармақтарының бағыты уақыт өте келе өзгерген болуы мүмкін, бұл өзен тарихын толық түсінуді одан да қиындатады. Мұндай бағыт өзгерістеріне табиғи өзгерістер де, адамның араласуы да себеп болуы мүмкін. Рим дәуіріндегі Лондонның қазіргі карталары Уолбруктың көптеген салалары болғанын көрсетеді. "Римдік Лондон: Жаңа карта және нұсқаулық" кітабында алты тармақ көрсетілген. Бұл тармақтардың көпшілігі негізгі шығыс арнасының батысында орналасқан.

Лондон қабырғасының ішінде

Өзен қоршалған қаланың ортасынан оңтүстікке қарай ағып, Темза өзеніне, Доугейтке қалдықтарды алып бара жатып, таза сумен қамтамасыз етті; ол елді мекенді екіге бөліп берді. 16 ғасырда Стоу Лангборн (Лангборн ауданына қараңыз) деп аталатын шығысқа қарай, Сент-Кейтрин Коулменде басталып, Фенчурч көшесі бойымен оңтүстік-батысқа қарай ағатын (бұл аймақты 'батыл сулы' етеді), Ломбард көшесімен, Шерборн-Лейнге және, болжам бойынша, Уолбрукқа дейін созылған. Кейінгі ғалымдар бұл туралы күмән келтірді. Ралф Меррифилд кейіннен Рим форумы болатын аймақ арқылы оңтүстік-батысқа қарай ағатын өзен туралы хабарлады, ол Ломбард көшесіндегі осы болжамды өзенге құйылатын еді. Осы бөлімнің басында айтылған дереккөз "Лортеберн" деп аталатын, тікелей Темзаға құятын тағы бір өзенді көрсетеді; мүмкін, бұл әртүрлі өзендер арасында шатасу болған шығар. Ол қазіргі Кэннон-стрит теміржол көпірінің батысында пайда болды. Рим дәуірінде ол көлік үшін де пайдаланылды, Темзадан шамамен 200 метр қашықтықта, қазір Баклерсбери ғимараты орналасқан жерде. Сол жерде римдіктер өзеннің шығыс жағалауында порт және Митраға арналған ғибадатхана салды. Ғибадатхана екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қайта құру жұмыстары кезінде табылып, қазылып алынды. Римдік губернаторының сарайы өзеннің шығыс жағалауында, Темзаға құятын жерге жақын жерде табылған.

Өлім

15 ғасырда Чартерхаус және Сент-Бартоломью монастырлары Уолбрук өзенінің бастау суларын Флит өзені бассейніндегі өздерінің учаскелеріне бұрды. Ал 1999 жылдың 18 маусымында, 25-ші G8 саммитімен бірге өткен "Капитализмге қарсы карнавал" барысында, "Көшелерді қайтару" атты белсенділер тобы Уолбрук өзені бойындағы өрт сөндіру гидранттарын ашып, өзенді символикалық түрде босатып, қаланың өсуімен байланысты "капиталистік күштердің" басып алған "көшелерді қайтаруға" шақырды.