Шотландияның Ең Жоғары Мемлекеттік Лауазымы: Тіркеуші Клеркінің Тарихы

Кіріспе

Шотландияның Ұлы мемлекеттік лауазымы

Лорд Клерк Регистр (шотланд тілінде: Clàr Morair Clèireach) – Шотландиядағы ең көне сақталған Ұлы мемлекеттік лауазым, оның тамыры 13 ғасырда. Тарихи тұрғыдан, ол Шотландияның мемлекеттік тізілімдерін сақтау және күтуге қатысты маңызды функцияларды атқарды. Бүгінде бұл міндеттерді Шотландияның Ұлттық тізілімдерін сақтаушысы және Шотландияның тізілімдерін сақтаушысы орындайды. 13 ғасырда құрылғанда Лорд Клерк Регистр лауазымы көбінесе кеңселік жұмыс болды, бірақ 15 ғасырға қарай Клерк Регистр Шотландия Парламентінде орын алған мемлекеттік лауазымға айналды. Мөрдің сақтаушысы ретінде Лорд Клерк Регистр Мөрге жазушылар қоғамының аға лауазымды тұлғасы ретінде рәсімдік функцияларды орындайды. Мөрге жазушылар тарихи тұрғыдан қолтаңбалау қажетті құжаттарды дайындауға қатысты түрлі артықшылықтарға ие болды. Бұл артықшылықтар кейіннен жойылды, ал қоғам қазір тәуелсіз, реттеуші емес, адвокаттардың қауымдастығы болып табылады, олардың көп бөлігі Шотландияның астанасы Эдинбургте орналасқан. 1291 жылы ол «Шотландия Корольдігінің тізілімдерін сақтаушысы» деп аталды. Тәуелсіздік соғыстарынан кейін «Тізілімдер кеңсесі» деген атағы бар ұқсас лауазым пайда болды, ол 1373 жыл шамасында «Тізілімдер кеңсесі және тізілім» болып өзгертілді, «тізілім» – Ұлы мөрмен жасалған жарғылардың тізілімі (яғни жер немесе дворяндық атақтарының берілуі). Алғашында Тізілімдер кеңсесі және тізілім кеңсесі Канцелярия, Парламент және Қаржы департаментінің тізілімдеріне жауапты болды, бірақ 15 ғасырда корольдік кеңесінен дамыған орталық азаматтық сот пайда болғаннан кейін, ол оның тізілімдеріне де жауапкершілік алды, ал 1483 жылдан бастап ол «Тізілімдер, тізілім және Кеңес кеңсесі» болып танылды. Бұл соттың аты кейіннен Сессия соты болып өзгерді. Он бесінші ғасырға қарай Клерк Регистр Парламентте және Кеңесте орын алған мемлекеттік лауазым ретінде саналды. Он алтыншы және он жетінші ғасырларда Роллдар кеңсесін сипаттағанда «Лорд Регистр» немесе «Лорд Клерк Регистр» сияқты құрметті атаулар жиі қолданылатын болды. Клерк Регистр Парламент пен оның комитеттері мен комиссияларының, Қаржы департаментінің және Сессия сотының (ескі Кеңестің соттық жағын білдіретін) тізілімдеріне жауапты болды. 16 ғасырдың соңында оның функцияларына жаңа заңдық тізілімдер енгізілді, олар оның бақылауына қойылды, ең маңыздысы – 1617 жылғы Тіркеу заңы қабылданғаннан кейін 1617 жылғы Сасин тізілімі. 1707 жылы Англия Корольдігімен одақтасқан кезде бұл лауазым «Кеңес, Сессия және Қаржы департаменті, сондай-ақ барлық комиссиялар, парламенттер және мүлік конвенцияларының тізілімдері мен тізілімдерін сақтау кеңсесі» деп аталды. 1488 жылдан бастап бұл лауазымға тағайындауды Ұлы мөрдің астындағы комиссия арқылы Мемлекеттік басшы жүзеге асырады.

The office of Lord Clerk Register (Scottish Gaelic: Clàr Morair Clèireach) is the oldest remaining Great Officer of State in Scotland, with origins in the 13th century. It historically had important functions in relation to the maintenance and care of the public records of Scotland. Today these duties are administered by the Keeper of the National Records of Scotland and the Keeper of the Registers of Scotland. When established originally in the 13th century, the office of Lord Clerk Register was mostly a clerical office role, but by the 15th century, the Clerk Register had become an officer of state with a seat in the Parliament of Scotland. In their capacity as Keeper of the Signet, the Lord Clerk Register executes ceremonial functions as the senior officer of the Society of Writers to the Signet. Writers to the Signet historically had various privileges relating to the drawing up of documents which required to be signeted. These privileges have since become defunct, and the society is now an independent, non regulatory association of solicitors who are mostly based in Edinburgh, Scotland's capital city. In 1291 it was termed 'Keeper of the Rolls of the Kingdom of Scotland' After the Wars of Independence, a similar office appeared with the title of 'Clerk of the Rolls', which was altered about 1373 to 'Clerk of the Rolls and Register', the 'register' being the record of charters (i. e.: grants of land or titles of nobility) made under the Great Seal. While the Clerk of Rolls and Register was originally responsible for the records of Chancery, Parliament and Exchequer, but as the central civil court developed out of the king's council in the fifteenth century, he became responsible for its records too, and from 1483 he was 'Clerk of the Rolls, Register and Council'5. This court later became the Court of Session. By the fifteenth century, the Clerk Register ranked as an officer of state with a seat in Parliament and the council. By the sixteenth and seventeenth centuries, more honorific styles such as 'Lord Register' or 'Lord Clerk Register' came to be adopted when describing the Clerk of Rolls. The Clerk Register remained responsible for the records of Parliament and its committees and commissions, the Exchequer, and the Court of Session (representing the judicial side of the old council). From the later sixteenth century statutory additions were made to his functions as new legal registers were put under his control, the most important being the Register of Sasines in 1617 with the passage of the Registration Act 1617. By the time of the Union with the Kingdom of England in 1707, the office was known as the 'Clerk of the Registers and Rolls of the council, Session and Exchequer, and of all Commissions, Parliaments and Conventions of Estates'. Since 1488 appointments to the office have been made by the Sovereign by commission under the Great Seal.

Одақ туралы шарт (1707) және сақтау

1707 жылғы Одақ шарты мемлекеттік тіркемелерді сақтауды қамтамасыз етті; сонымен қатар, кеңсеге жаңа британ парламентінің Лордтар палатасына он алты шотланд пэрін сайлау және басқару міндеті жүктелді, оған көмектесу үшін екі сессия хатшысы бекітілді. Бірақ Шотландия Парламентінің немесе Шотландияның құпия кеңесінің отырыстары болмағандықтан, Лорд Клерк-тіркеушінің қызметі күрт азайды, ол тек сот және басқа да құқықтық тіркемелерді сақтаумен ғана айналысты.

Салтанатты ұлы мемлекеттік қызметкер

1806 жылы Корольдік жарлықпен Лорд Клерк Реестрінің лауазымы құрылды, ол Лорд Клерк Реестрінің міндеттерін тек құрметті атаққа дейін азайтты. 1817 жылы 1817 жылғы (Шотландия) Мемлекеттік мекемелер туралы заң (c 64) Лорд Клерк Реестрінің лауазымын Ұлыбританияның Мөр сақтаушысы лауазымымен біріктірді. 1818 жылы Корольдік комиссия шотландтық құрметтерін сақтауды мемлекеттік лауазым иелеріне, соның ішінде сол кездегі Лорд Клерк Реестріне тапсырды. 1854 жылы Депутат Клерк Реестрінің міндеттері 1854 жылғы Тууыштарды, қайтыс болғандарды және некелерін тіркеу туралы заңға сәйкес, тууыштарды, қайтыс болғандарды және некелерін тіркеу туралы мәліметтерді басқаруға да кеңейтілді, бұл заң Тууыштарды, қайтыс болғандарды және некелерін тіркеу жөніндегі Бас кеңсе құрды. 1879 жылғы Лорд Клерк Реестр (Шотландия) заңы Лорд Клерк Реестрі лауазымының салтанатты Мемлекеттік лауазым ретінде сақталуын және барлық міндеттер Депутат Клерк Реестріне жүктелуін қарастырды. Дегенмен, Лорд Клерк Реестрі 1963 жылғы заң қабылданғанға дейін Шотландияның пэрлерін Лордтар палатасына сайлауды ұйымдастыруға жауапты маңызды функцияны сақтап қалды. 1928 жылы 1928 жылғы Мемлекеттік мекемелерді қайта ұйымдастыру туралы заңмен Депутат Клерк Реестрінің лауазымы жойылды, ол Шотландияның тіркелімдері мен жазбаларының сақтаушысы болды. Алайда, жазбаларды және тізілімдерді жүргізу бір лауазымды адамға жүктеу өте қиын міндет екені анықталды. 1948 жылы 1948 жылғы Мемлекеттік тізілімдер мен жазбалар (Шотландия) заңы Шотландияның тізілімдері мен жазбаларын екі бөлек мемлекеттік ұйымға, екі бөлек лауазымды тұлғамен бөлуді көздейді: 1) Шотландия тізілімдерінің сақтаушысы және 2) Шотландия жазбаларының сақтаушысы. Бұл тұлғалар қазір 1) Шотландия тізілімдерін және 2) Шотландияның Ұлттық жазбалар қызметін басқарады.

Қазіргі

1996 жылы Регалия комиссияларына Тас Тақтың (немесе Скон Тасының) қосымша қамқорлығы тапсырылды, бұл жауапкершілік Корольдік жарлық арқылы берілді, осыған орай Тас Тақ Эдинбургқа көшірілді. Шотландия үкіметі 2007 жылдың 27 сәуірінде Королеваның Лорд Маккейді Клашфернді Лорд Клерк Реестр лауазымына тағайындағанын хабарлады, ол Уэмисс және Марш графының орнына келді. Лорд Клерк Реестр 1879 жылғы Заңға сәйкес Регалия комиссары және Мөртаңба сақтаушысы болып қала береді. Осыған байланысты, бұл лауазым көбінесе рәсімдік сипатта болады. Шотландиядағы дәрежелік тізімде Лорд Клерк Реестр Бірінші министрден (Ұлы Мөрдің сақтаушысы ретінде) және Лорд-генералдан кейін, ал Лорд-адвокат пен Лорд-клерктен бұрын тұрады.