Кіріспе

Франклин Дж. Шаффнердің 1970 жылғы түсірілген фильмі.

Өндіріс

Ли Марвин, Бёрт Ланкастер, Джон Уэйн, Роберт Митчем және Род Стайгер Паттон рөлінен бас тартты. Кейіннен Стайгер бұл өзінің ең үлкен қателігі болғанын айтты. Шарлтон Хестон Омар Н. Брэдли рөліне Карл Малден таңдалғанға дейін қарастырылды. 1953 жылы қайтыс болғаннан кейін продюсер Фрэнк Маккарти жобаны бастады және Беатрис жерленген күнінен кейін продюсерлер фильмді түсіруге көмектесу үшін отбасымен байланысып, Паттонның күнделіктеріне қол жеткізуді және отбасы мүшелерінің пікірін сұрады, бірақ отбасы көмектесуден бас тартты. Маккарти сондай-ақ Пентагоннан ынтымақтастық сұрады; олар бастапқыда бас тартты, себебі Паттонның ұлы Джордж Паттон IV армияда қызмет етіп жатқан, ал Паттонның екінші қызы Рут әскери шенеунікке үйленген еді. 1959 жылы Маккарти армияны ынтымақтастыққа көндірді. Кейіннен сценарийді жетілдіру үшін Эдмунд Н. Норт шақырылды. Фильм Паттонның күнделіктерісіз түсірілгендіктен, ол негізінен Брэдли және басқа да әскери әріптестерінің Паттонның ойларын және ниеттерін қайта құруға тырысқан кездегі бақылауларына сүйенді. Фильм туралы пікір білдірген бригадир генерал С. Л. А. Маршалл, Паттонды және Брэдлиді де білгендіктен, былай деді: "Брэдли есімі [а] серігінің суретіне артық баға берілген, ол карикатура емес, жеңіске жеткен, даңқ іздейтін клоунның бейнесі. Паттон фильмде сол күйінде қалады. Наполеон бір кезде генералдың өнері стратегия емес, адам табиғатын қалай басқаруды білу екенін айтқан. Мүмкін продюсер Фрэнк Маккарти мен оның бас кеңесшісі генерал Брэдли осыны жеткізуге тырысып жатыр. Паттонның Карфаген деп саналатын ежелгі қалаға көлікпен келе жатқан көрінісі ежелгі римдік Мавританияның Мароккодағы Волубилис қаласында түсірілді. Паттон мен Мұхаммед V марокколық әскерлерді, соның ішінде Гумиерлерді қарап тұрған алғашқы көрініс Рабаттағы Корольдік сарайда түсірілді. Бір түнгі ұрыс көрінісі жарияланбастан түсірілді, бұл Корольдік сарайының маңында төңкеріс болуы мүмкін деген қорқынышқа әкелді. Бір парашютист электр сымдарына тиіп, тоқ соқты, бірақ бұл ұрыс кадрлары фильмге енбеді. Англияның Кнутсфорд, Чешир қаласындағы қосымша орталықтың ашылу салтанаты сол жерде түсірілді. Тунис және Сицилиядағы көріністер Испанияның оңтүстігіндегі Альмерияда түсірілді; Франция және Германия үшін солтүстіктегі Памплона пайдаланылды; ал Бельгиядағы қысқы көріністер, соның ішінде Ардендер шайқасы эпизоды Сеговияға жақын жерде түсірілді (өндіріс тобы қар жауғаны туралы хабарланған кезде дереу сол жерге басты).

Ашылу

Фильм Скотттың Паттонның үшінші армияға арнаған сөзін үлкен американдық тудың фонында бейнелеуімен басталады. Коппола мен Норт Паттонның нақты сөздерін және мәлімдемелерін сахнада, сондай-ақ фильмнің қалған бөлігінде R рейтингісін алдын алу үшін жұмсартуға мәжбүр болды; ашылу монологында ол The Saturday Evening Post-ты сынға алғанда, «fornicating» сөзі «fucking» сөзінің орнына қолданылды. Сонымен қатар, Скоттың қабақты және сызықты дауысы Паттонның жоғары, мұрындық және сәл сыңғырлаған дауысына кері, бұл туралы тарихшы С. Л. А. Маршалл атап өткен. Паттонның киімінде көрсетілген барлық медальдар мен наградалар Паттонға нақты тағайындалғандардың көшірмелері. Дегенмен, генерал бәрін бірге ешқашан жария оқиғаларда таққан емес, және ол ашылу сахнасының негізі болған әйгілі сөздерін жасаған кезде төрт жұлдызды генерал болған жоқ. Ол оларды тек бір рет, әйелінің өтініші бойынша Вирджиниядағы үйінің ауласында таққан, ол оның барлық медальдарымен суретке түсуін қалаған. Продюсерлер осы суреттің көшірмесін ашылу сахнасының сол «көрінісін» қайта жасай білу үшін пайдаланды.

Музыка

Паттонға арналған, сыншылар жоғары бағалаған музыканы өнімді композитор Джерри Голдсмит жазды және дирижерлік етті. Голдсмит музыканы фильммен байланыстыру үшін бірнеше жаңашыл әдістерді қолданды, мысалы, генерал Паттонның реинкарнацияға сенімін музыкалық тұрғыдан бейнелеу үшін трубада ойналған "соғысқа шақыру" үштіктерiн эхоплекс циклiмен жазып алды. Басты тақырып симфониялық марштан және кейіпкердің әскери және терең діни табиғатын көрсететін орган қосылуынан тұрды. "Паттон" музыкасы Голдсмитке "Оскар" сыйлығының "Ең үздік түпнұсқа музыка" номинациясын әкелді және Америка кино институтының ең үздік жиырма бес американдық фильм музыкасына үміткер болған 250 туындының қатарына енді. Түпнұсқа саундтрек үш рет диск және бір рет винил пластинка түрінде жарық көрді: 1970 жылы Twentieth Century Fox Records, 1992 жылы Tsunami Records, 1999 жылы Film Score Monthly және 2010 жылы Intrada Records арқылы екі дискілік кеңейтілген нұсқасы шықты.

Шығару

Фильмнің тұңғыш көрсетілімі 1970 жылдың 4 ақпанында Нью-Йорктегі «Критерион» театрында болды, ал ертеңі күні кеңейтілген көрсетімдер бастау алды.

Бірінші теледидар

Паттон алғаш рет ABC телеарнасында 1972 жылдың 19 қарашасында, жексенбі күні, үш сағаттан асатын түсті фильм ретінде көрсетілді, одан екі жыл бұрын кинотеатрларда шыққан болатын.

Үй медиасы

1977 жылы «Паттон» фильмі Magnetic Video компаниясының VHS және Betamax форматтарында шыққан алғашқы 50 таспаның ішінде болды. 1981 жылы фильм лазерлік дискіде де, сондай-ақ Magnetic Video арқылы жарық көрді. 1989 жылы кең экранды нұсқасы шықты, оған нағыз Паттон туралы төрт деректі фильм енгізілген. 1997 жылдың 9 шілдесінде THX сертификаты бар лазерлік диск шығарылды, онда деректі фильмдердің орнына көптеген жаңа мүмкіндіктер қосылды. THX сертификаты бар кең экранды VHS та 1998 жылы сол дистрибьютор, 20th Century Fox Home Entertainment компаниясы шығарды. «Паттон» алғаш рет 1999 жылы DVD форматында жарық көрді, онда Джордж С. Паттон кіші тарихи қоғамының негізін қалаушы Чарльз М. Провинстің аудио түсіндірмесі болды, ал 2006 жылы сценарийші Фрэнсис Форд Копполаның түсіндірмесі мен қосымша бонус материалдары қосылды. Фильм 2008 жылы А аймағында Blu-ray форматында дебют жасады, бірақ сурет сапасын жақсарту үшін қолданылған цифрлық шуды азайту көп сынға ұшырады. 2012 жылы сурет сапасы жақсартылған қайта өңделген нұсқасы шықты. 2013 жылдың маусым айында Fox UK компаниясы фильмді B аймағында Blu-ray форматында шығарды, бірақ ол 2008 жылғы нұсқасына қайта оралды.

Кассалық жинақ

Фильм алғашқы аптада шамамен 51 000 доллар табыс әкелді. Fox компаниясының деректеріне сәйкес, фильмнің өзін-өзі ақтауы үшін 22 525 000 долларлық прокаттық жалдау қажет болды және 1970 жылдың 11 желтоқсанына дейін 27 650 000 доллар жиналып, студияға пайда таптырды. Соңында, фильм бүкіл әлем бойынша 45 миллион долларлық прокаттық табыс әкелді, оның ішінде АҚШ және Канададан 28,1 миллион доллар, ал жалпы табысы 61,8 миллион долларды құрады.

Сыни жауап

Роджер Эберт Джордж С. Скотт туралы: «Бұл актер мен кейіпкердің тұлғалары бірінде бірі толыққан, керемет ойналымдардың бірі» деді. Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді және Джордж С. Скотт «актерлік шеберліктің үлгісін жасады» деп жазды, бірақ оны «қайталанатындығы үшін сынға алды – екінші жартысы бірінші жартысынан жаңа ештеңе айтпайды». The New York Times газетінің Винсент Канби: «'Паттон' фильмінің ең жақсы жағы – менің ойымша, алғаш рет эпикалық соғыс фильмінің мазмұны мен стилі үйлесім тапқан» деп жазды. Актёрлер құрамы үлкен болғанымен, ең бастысы – Скотттың үздіксіз көңіл көтеретін және кейде өте тартымды ойыны. Лос-Анджелес Таймс газетінің Чарльз Шамплин: «'Паттон', 'Арабияның Лоренсі' сияқты, үлкен бюджетті, ұзақ, шулы көрсетілімдерде массалық көрерменді тартуға тырысқанда, оңайлатуға ұмтылуларға қарамастан, егжей-тегжейлі портрет жасап, мүмкін емес нәрсені жасады. Паттон рөлінде Джордж Скотт экрандағы ұмытылмас кейіпкерлердің бірін жасады». Гари Арнольд The Washington Post газетінде фильм «'Арабияның Лоренсі' сияқты көркем жетістіктерімен қатар, драмалық шектеулерді де бөліседі: тағы да бір қызықты, бірақ түйінсіз әскери көшбасшының портреті. Камера фокусы өткір, бірақ драмалық фокус бұлыңғыр. Біз Паттонды тарихи контексте, сол кезеңдегі басқа генералдармен және одақтастардың соғыс күштерімен салыстыра алмаймыз». The New Yorker журналының Паулин Каел «фильм техникалық тұрғыдан таң қалдырады» деп жазды, бірақ «Менің ойымша, фильм Паттон мен тарихқа 'шындық' деп айтылады, бірақ ол бізді алдап, бізден жасырады. Егер біз тек өздік пікірімізді нығайтқымыз келмесе, оны шатастырып, қанағаттандыра алмаймыз, өйткені Паттонның іс-әрекеттерін бағалау үшін жеткілікті ақпарат берілмейді». The Monthly Film Bulletin журналының Джон Гиллетт: «[Шаффнер] барлық кемшіліктерімен адамды жақсы көретінін көрсетеді, сонымен қатар оның бетінің астында жатқан қатыгездікке назар аударады. Әрине, ол дұрыс актёрді таңдады. Карл Малденнің Брэдлиге деген көзқарасы жақсы, ал неміс актёрлері де жақсы ойнады, бірақ Скотттың өнері барлығынан да басым». Онлайн кино сыншысы Джеймс Берардинелли Паттонды өміріндегі сүйікті фильмі деп атады және «бұл күніне дейін Голливудтың ең әсерлі тарихи соғыс фильмдерінің бірі». Боб Вудвард пен Карл Бернштейннің «Соңғы күндер» кітабында бұл Ричард Никсонның сүйікті фильмі болғаны айтылады. Никсон Паттонды алғаш рет отбасымен бірге Ақ үйдің отбасылық кинотеатрында 1970 жылдың 5 сәуірінде жеке көрсетілімде көрді. Никсон фильмге әуес болып, келесі айда Генри Киссинджермен бірнеше рет қайта қарады. Ол оны Ақ үйде де, Потомак өзеніндегі президенттік яхта USS Sequoia-да да көрсетті. Киссинджер Никсонның круиз кезінде фильмді көруді талап еткені туралы сарказммен жазды: «Бұл мені екінші рет құрметтегені. Фильмнің шабыттандырғанына қарамастан, мен келесі күнгі ҰҚК отырысына дайындалу үшін одан бір сағатқа шығып кеттім». Rotten Tomatoes сайты 52 сынға негізделген нәтижесінде, сыншылардың 90% фильмге оң баға берді, орташа бағасы 8.4/10 болды. Rotten Tomatoes сыншылардың пікірін былай қорытындылады: «Джордж С. Скотттың осы эпикалық фильмдегі титулды генералдың шынайы, қайтпас бейнесі американдық тарихи фильмдер тарихындағы ең керемет рөлдердің бірі».

Жалғасы

1986 жылы "Паттонның соңғы күндері" телефильмі түсірілді. Скотт тағы да бас рөлді сомдады. Фильм Паттонның көлік апатынан жарақат алғаннан кейінгі соңғы апталары мен өмірінен алынған естеліктерді көрсетеді.