Кіріспе

Адамсон Калифорнияға қарсы, 332 U.S. 46 (1947) – АҚШ Жоғарғы Сотының құқықтар туралы Билльдің Бесінші түзетуін қолдануға қатысты қараған ісі. Бұл шешім таңдамалы енгізу доктринасына әкелген сот істерінің бірі болып табылады.

Өмірбаян

Адамсон Калифорния штатына қарсы істе адмирал Дьюи Адамсонға (оның нақты аты, әскери шені емес) бірінші дәрежелі кісі өлтіру айыбы тағылды, бірақ ол өзін қорғау үшін куәлік беруден бас тартты, себебі прокурор оны бұрынғы қылмыстық істері туралы сұрақтармен қаралайтынын білді. Прокурор бұдан кейін куәлік беруден бас тартуды Калифорния заңнамасына сәйкес кінәлілікке ишара ретінде қарастыруға болатынын айтты, бұл заң қазылар алқасына мұндай жағдайларда кінәлі деп шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Бірақ апелляцияда Адамсонның адвокаты Моррис Лавин Адамсонның Конституцияның Бесінші түзетуімен қамтамасыздандырылған өзін-өзі айыптаудан қорғану құқығы бұзылғанын мәлімдеді. Ол прокурор Адамсонның куәлік беруден бас тартуына назар салғандықтан, оның өзін-өзі айыптаудан қорғану құқығына қол сұғылғанын дәлелдеді.

Шешім

Жоғарғы Сот төрешісі Стэнли Форман Рид жазған көпшілік пікірде, Адамсонның құқықтары бұл іс федералды сотта қаралатын болса бұзылуы мүмкін екені анықталды. Алайда, Бесінші түзетуде кепілдендірілген құқықтар, он төртінші түзетудің тең процеске қатысты ережесіне сүйене отырып, штаттық соттарға қолданылмайды. Төреші Рид былай деді: "Адамды өзіне қарсы куәлік беруге мәжбүрлеуден қорғайтын Бесінші түзетудің ережесі, он төртінші түзету арқылы штаттық билікке қарсы қорғаныс ретінде қолданылмайды, себебі куәлік беруге мәжбүрлеуден босату – ұлттық азаматтықтың құқығы".

Төреші Рид өз шешімін 1937 жылғы "Палко Коннектикутке қарсы" және 1908 жылғы "Твайнинг Нью-Джерсиге қарсы" істері бойынша Жоғарғы Соттың бұрынғы шешімдеріне де негіздеді. Бұл істерде Бесінші түзетудегі екі рет сотталудан қорғау ережесінің он төртінші түзету арқылы штаттарға қолданылмайтыны айтылған еді.

Frankfurter-дің келісімі

Феликс Франкфуртер судьясы 14-ші түзетутің тиісті процесі арқылы Құқықтар туралы Биллді енгізу "бірнеше штаттардағы заңның көп бөлігін тамырынан жұлып алып, штаттарға еркіндік аймағын кеңейтуге бағытталған құқықтық процестерде реформалар жасау мүмкіндігінен айырады" деп келісім білдірді. Ол былай деп аяқтады: "Тарихи мағынасы зор сөз тіркесіне, алғашқы сегіз түзетудің кейбір, бірақ барлығы емес ережелерінен, белгісіз негізде таңдалған және таңдалған ережелердің мазмұнын импровизациялаумен бірге, импровизацияланған мазмұн берудің уақтысы кешігіп қалған сияқты көрінеді." Бірақ бұл пікір қабылданбады. Кейіннен Құқықтар туралы Биллдің алғашқы сегіз түзетуінің көптеген ережелерін енгізген бірқатар сот шешімдерімен жоққа шығарылды.

Қаралардың қарсылығы

Алайда, судья Хьюго Блэк бұл шешімге қатаң қарсылық білдірді және Құқықтар туралы Билльдің алғашқы сегіз түзетуін қоса алуды талап еткен ұзақ пікір жазды. Атап айтқанда, Блэк Сот Құқықтар туралы Билльде нақты көрсетілмеген құқықтарды қоспауы керек екенін, бірақ "Халықтың барлық азаматтарына Құқықтар туралы Билльде [нақты көрсетілген құқықтардың] қорғалуын кеңейтуі тиіс" деді. Блэктің қарсылығы, қоса алуды жақтағаннан өзге, Соттың қоса алу саласында табиғи заңды пайдалануын да сынады. Блэк соттың өзін-өзі айыптаудан босату құқығын қоса алу керек деген пікірді жоққа шығару үшін табиғи заңды қолдануы дұрыс емес деп есептеді: "Мен сондай-ақ, Соттың осы істе өз қорытындысына жету үшін қолданатын "табиғи заң" формуласын Конституциямызға қайшы келетін артық элемент деп санаймын. Мен бұл формуланың өзі Конституциямызды бұзу деп санаймын, себебі ол заң шығарушы органдардың есебінен соттарға мемлекеттік саясат бойынша соңғы билікті береді".

Табиғи заң Конституция бойынша азаматтардың құқықтарын шектейді деген сенімге ие болғандықтан, Блэк 1908 жылғы "Твинингке қарсы Нью-Джерси" ісін қайта қарауды да талап етті, онда Сот өз шешімін негіздеу үшін табиғи заңға жүгінген. Шын мәнінде, Блэк соттың қоса алу бойынша басшылыққа алатын принципі, яғни мүдде "реттелген бостандық тұжырымдамасында" жатыр ма, жоқ па деген сұрақ, "Құқықтар туралы Билльдің конституциялық кепілдіктерін төмендетіп, сонымен қатар Конституциямен берілмеген кең өкілеттіктерді осы Сотқа береді" деп ойлады.

Мёрфидің келіспеушілігі

Фрэнк Мёрфи судьясы Блэкпен толығымен келісті, бірақ сонымен қатар Сотқа Құқықтар Жарғысында тікелей көрсетілмеген құқықтарды да қосу мүмкіндігін қарастыруды ұсынды. Ол былай деді: "Кейбір жағдайларда сот ісі процедураның негізгі талаптарына осылайша сай келмейтін болса, Құқықтар Жарғысында нақты ереже болмаған жағдайда да, конституциялық тұрғыдан кінәлауға себеп болуы мүмкін."