Цицеронның «Брут» еңбегі – рим шешендігі тарихы. Римнің көрнекті шешендері мен Цицеронның өнер талантын қорғайтын диалог түрінде жазылған маңызды шығарма.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Цицеронның "Брут" (De claris oratoribus) – римдік шешендік өнер тарихы. Ол диалог түрінде жазылған, онда Брут пен Аттик Цицероннан олардың заманына дейінгі барлық көрнекті римдік шешендердің қасиеттерін сипаттауын сұрайды. Сосын Цицерон рим тарихын жаңадан құруға тырысады. Бұл шығарма диалог түрінде болғанымен, сөйлеудің көп бөлігін Цицерон жүргізеді, ал Брут пен Аттик сирек араласады. Бұл еңбек б.з.б. 46 жылы Цицеронның өзінің шешендік өнерін қорғау мақсатымен жазылған болуы мүмкін. Ол римдік шешендерді талқылауға кіріспес бұрын, Атик, Азия және Родос мектептерінің грек шешендігі туралы кіріспе бөліммен бастайды, ол "Азат етуші" Люций Юний Бруттан басталып, Марк Корнелий Цетегтің кезінен бастап толыққандай нақтылана түседі.
Cicero's Brutus (also known as De claris oratoribus) is a history of Roman oratory. It is written in the form of a dialogue, in which Brutus and Atticus ask Cicero to describe the qualities of all the leading Roman orators up to their time. Cicero then attempts to propose a reconstruction of Roman history. Although it is written in the form of a dialogue, the majority of the talking is done by Cicero with occasional intervention by Brutus and Atticus. The work was probably composed in 46 BC, with the purpose of defending Cicero's own oratory. He begins with an introductory section on Greek oratory of the Attic, Asiatic, and Rhodian schools, before discussing Roman orators, beginning with Lucius Junius Brutus, "The Liberator", though becoming more specific from the time of Marcus Cornelius Cethegus.
Кейіпкерлер
Цицерон – шығарманың басты тұлғасы. Ол азаматтық соғыстан кейін көптеген "жақсы" шешендердің Римді тастап кеткені немесе қашқанын күшейтеді. Қалғандары үнсіздікке беріліп, жасырынып отыр. Цицерон форумға барып келгендегі естеліктерін және ол тыңдаған шешендердің кейбірін еске алады. Сондай-ақ, ол шешендік өнерді зерттегенін және философиялық оқуға берілгенін айтады. Брут – Аттикустың досы, шешендік өнерді ұнатпайтын адам. Аттик – Бруттың досы, ол бір жерде келе жатқанда Цицеронмен кездеседі. Цицерон шешендік өнердің бастауы туралы айтқанда, Аттикустың Афинадан екенін еске салады. Атик үш адамның ішінде ең аз сөйлейді.
Cicero – He is the main figure of the work. He strengthens the idea that after the civil war, many of the "good" orators have either left or fled Rome. The few individuals who stayed behind are hiding in silence. Cicero recalls his visits to the forum and some of the orators he has been able to hear. He also mentions his study of eloquence and his dedication to philosophical studies. Brutus – He is a friend of Atticus and a person who does not like eloquence. Atticus – He is a friend of Brutus who encounters Cicero while walking somewhere. Cicero mentions that Atticus is from Athens when he discusses the beginnings of oratory. Atticus speaks the least of all the three men.
Сөздік сөздіктің тарихы
Цицерон өзінің шығармасын досы Квинт Хортензийдің (б.з.д. 50 жылы қайтыс болған) өліміне күйініш білдіріп бастайды, содан кейін досының өліміне қайғыру керек пе екендігі туралы ойға келеді. Оның әңгімесі Брут пен Аттикке кездескен сәттен басталады. Олар Рим мемлекетінің көптеген зейінсіздіктерге ұшырағанын және Римнің құлпыратын кезеңнен өтіп жатқанын көрсететін хатты талқылай бастайды. Цицерон Рим ораториясының толық тарихын жазуды ниеттенетінін айтады. Мемлекеттің күйреуіне байланысты Цицерон шешендік өнердің осы тарихын жазуды қажет деп санайды. Цицерон шешендік өнерді меңгерудің қиын екенін және ол алғаш рет Аттиктың туған қаласында – Афинада пайда болғанын мәлімдейді. Оратория Афинаның жас кезінде пайда болған жоқ, бірақ оның күшінің қалыптасуымен айқын болды. Ол Пеизистрат, Солон, Перикл сияқты тұлғалар арқылы ораторияның тарихын іздейді және Сократ сияқты тұлғалардың оларға қалай қарсылық көрсеткенін айтады. Ол ораторияның тек Афинамен шектелгенін және Грецияда кеңінен таралмағанын атап көрсетеді. Осыдан бастап оратория Азияның және әлемнің бір бөлігіне тарады. Содан кейін Цицерон Римдегі ораторияның бастауын зерттеуге кіріседі. Ол Маний Курий Дентат, М. Попилий, Квинт Цецилий Метелл Пий Сципион Насика сияқты тұлғаларды еске алады және тіпті Катон Ақсақал мен афиналық Лисийдің әсемдігі, мінезі және айқындығы жағынан бір-біріне қаншалықты ұқсас екенін талқылайды. Цицерон Катонның басқа тұлғалармен қалыптасқанын, бірақ бәрібір ерекше екенін айтады. Катоннан кейін Римде Северий Галба сияқты жаңа ораторлар пайда болды. Ол сондай-ақ Галбаның керемет, шешен сөйлеуімен сотты қалай жеңіп шыққанын және оның ізбасарларының (сот ісінде) барлық айыптан босатылғанын мысалға келтіреді.
Cicero begins his work by lamenting the death of his friend Quintus Hortensius (who died in 50 BC) and then ponders on whether anyone should feel sad that his friend died. His dialogue then proceeds to the moment where he comes across Brutus and Atticus. They begin to discuss a letter that reveals that the Roman state has suffered numerous losses and that Rome is going through tumultuous times. Cicero proceeds and states that he wants to write a universal history of Roman oratory. Because of the fatal overthrow of the state, Cicero deems it necessary to write this history of eloquence. Cicero begins by stating that eloquence is a difficult thing to acquire and that it was first present in Atticus' home town: Athens. Oratory does not appear in the infancy of Athens, but is evident in the maturity of her power. He traces oratory from figures such as Peisistratos, Solon, Pericles, and mentions how figures like Socrates challenged them. He continues by saying that oratory was only limited to Athens and was not ubiquitous in Greece. It was from here that oratory spread through parts of Asia and the world. Cicero then begins to trace the origins of oratory in Rome. He mentions figures like Manius Curius Dentatus, M. Popilius, Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio Nasica and even discusses how Cato the Elder and Lysias the Athenian resemble each other in their elegance, character, and brevity. Cicero mentions the idea that Cato is overshadowed by other figures, but is still noteworthy. After Cato, new orators appeared in Rome such as Severius Galba. He also provides an example of how Galba was able to win over the court with an amazing, eloquent speech and that his people (in a court case) were freed from all charges.
Сын
Цицеронның еңбегі көбінесе Римдегі ораторлар тізімі және ораторлық өнердің дамуы ретінде қарастырылады. «Брут» трактатының мақсаты оратория тарихын жазу және оның құлдырағанын көрсету болғанымен, кейбір ғалымдар Цицерон міндетін орындамағанын айтады. Бұл мәселелі, себебі Цицерон Гай Марий, Сулла, Катилина және Публий Клодий Пулхер сияқты тұлғаларды қасақана жойып, римдік ораторлардың сенімді тізімін құра алмайды. Ғалымдар «Брут» трактатының толық тізім еместігін де дәлелдейді, өйткені Цицерон өзінің тізіміне өзін қоспайды. «Брут» трактатына тағы бір сын – оның егжей-тегжейлі сахналық суреттемелерінің жетіспеуі. Шығармада үш адам ораторияны талқылау жоспарлаған бақ пен Платонның мүсіні ғана толық сипатталған, ал қалған бөлігінде егжей-тегжейлі суреттемелер жоқ. Керісінше, суреттемелерде толыққанды мәліметтер келтірілмеген, бірақ әңгімелерде бар.
Cicero's work is typically seen as a list of orators and the development of oratory in Rome. While the purpose of the Brutus is to record the history of oratory and confirm that it has failed to exist, some scholars believe that Cicero fails in his task. This is a problem because Cicero fails to include a reliable list of Roman oratory by purposely omitting figures like Gaius Marius, Sulla, Catiline, and Publius Clodius Pulcher. Scholars also argue that the Brutus is not a complete list because Cicero fails to include himself in his list. Another criticism of the Brutus is that it lacks minuscule scene details. The work only thoroughly describes the garden and the statue of Plato where the three men plan to discuss oratory, but other than that, the work is devoid of other details. Whereas the scenery lacks details, the conversation does not.