Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Украиналық православие діни басшысы (1929 жылы туған)
Ukrainian Orthodox religious leader (born 1929)
Патриарх Филарет (дүниелік аты Михайло Антонович Денисенко, 1929 жылдың 23 қаңтарында туған) – украиналық діни басшы, қазіргі таңда танылмаған Украина Православие Шіркеуінің – Киев Патриархатының басшысы және патриархы. Ол 2019 жылы тастап кеткен Украина Православие Шіркеуі оны құрметті зейнеткер патриарх деп есептейді, ал Константинополь Экуменикалық Патриархаты оны Киевтің бұрынғы митрополиті деп мойындайды. Бұрын ол Киев митрополиті және Мәскеу Патриархатының Украинадағы экзархы болған (1966–1992). Киев Патриархатына қосылғаннан кейін, ол шіркеуден қуылды және 1997 жылы РОК-тан айырылды. 2018 жылдың 11 қазанында Константинополь Патриархаты оны шіркеу қауымдастығына қайта қабылдады. Дегенмен, епископтық дәрежесіне қайта орналасқаннан кейін, Экуменикалық Патриархат оны ешқашан патриарх деп мойындамады және оны Киевтің бұрынғы митрополиті деп санайды. 2018 жылдың 15 желтоқсанында Киев Патриархатының Украина Православие Шіркеуі Украина Автокефальді Православие Шіркеуімен және Украина Православие Шіркеуінің (МП) бір бөлігімен бірігіп, Украина Православие Шіркеуін құрды; Киев Патриархатының Украина Православие Шіркеуі осылайша таратылды.
Patriarch Filaret (secular name Mykhailo Antonovych Denysenko, born 23 January 1929) is a Ukrainian religious leader, currently serving as the primate and Patriarch of the unrecognized Ukrainian Orthodox Church – Kyiv Patriarchate. The Orthodox Church of Ukraine, that he left in 2019, views him as the Honorary Patriarch emeritus, while the Ecumenical Patriarchate of Constantinople recognises him as former Metropolitan of Kyiv. He was formerly the Metropolitan of Kiev and the Exarch of Ukraine in the Patriarchate of Moscow (1966–1992). After joining the Kyiv Patriarchate, he was defrocked and in 1997 excommunicated by the ROC. On 11 October 2018, the Patriarchate of Constantinople reinstated him in church communion. However, while restored to the episcopate, the Ecumenical Patriarchate never recognised him as Patriarch and views him as the former Metropolitan of Kyiv. On 15 December 2018, the Ukrainian Orthodox Church of the Kyiv Patriarchate united with the Ukrainian Autocephalous Orthodox Church and some members of the Ukrainian Orthodox Church (MP) into the Orthodox Church of Ukraine; the Ukrainian Orthodox Church of the Kyiv Patriarchate thus ceased to exist.
Алғашқы жылдар
Михайло Денисенко 1929 жылы 23 қаңтарда дүниеге келген. Ол теологиялық білімін Одесса семинариясында (Мәскеу патриархаты) және Мәскеу теологиялық академиясында алған, онда Мәскеу және барлық Ресей патриархы I Алексийдің жақын серігі болған. 1950 жылы монахтық қалауын қабылдап, Филарет есімін алды және 1950 жылдың қаңтарында иеродиакон, 1951 жылдың маусым айында діни қызметкер болып тағайындалды. 1989 жылдың қазан айында Филарет әлі де: "Униаттар елімізде ешқашан заңдастырылмайды" деп айтып отырды. 1990 жылдың 3 мамырында Мәскеу патриархы Пимен қайтыс болды, сол күні Филарет Ресей православие шіркеуінің уақытша басшысы (локум-тененс) болды. Филарет Мәскеу патриархы болып сайланбады. 2019 жылы Филарет: "Менің сайланбауым кездейсоқ емес еді. Құдай мені Украина үшін дайындады" деді.
Mykhailo Denysenko was born on 23 January 1929, He obtained his theological education at the Odesa Seminary (Moscow Patriarchate) and the Moscow Theological Academy where he became a close associate of Patriarch Alexius I of Moscow. He took monastic vows in 1950 assuming the monastic name Filaret and was ordained hierodeacon in January 1950 and priest in June 1951. As late as October 1989, Filaret was still saying, "The Uniates will never be legalized in our country." On May 3, 1990, Patriarch Pimen of Moscow died and, the same day, Filaret became the locum tenens of the Russian Orthodox Church. Filaret was not elected Patriarch of Moscow. Retrospectively, in 2019, Filaret declared "it was not by chance that I was not elected. The Lord prepared me for Ukraine"
1990 жылдың 27 қазанында Киевтегі Әйгілі Ақыл соборында жаңадан сайланған Патриарх II Алексей митрополит Филаретке "өздігінен басқарудағы тәуелсіздік" құқығын берген томосты (томоста "автономия" немесе "автокефалия" сөздері қолданылмады) тапсырды және бұрынғы "Киев митрополиті" болған Филаретті "Киев және барлық Украина митрополиті" етіп таққа отырғызды. КГБ-мен ынтымақтастық туралы мәліметті Украинаның халық депутаттары 1992 жылдың 20 қаңтарында жасаған ресми мәлімдемесінде айтты. КГБ-нің ішкі құжаттарына сәйкес, КГБ Филаретке агент ретінде берген тапсырмаларға Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінде (ДСК), Христиандық бейбітшілік конференциясында (ХБК) және басқа халықаралық ұйымдарда кеңестік ұстанымдар мен кандидаттарды насихаттау, сондай-ақ 1980-ші жылдарға қарай, ұзақ жылдар бойы қуғынға ұшыраған Украина католик шіркеуінің (теріс мағынада "униаттар" деп аталған) қайта жандануына кедергі келтіру және гласность пен қайта құру кезеңінде азаматтардың діни құқықтарын талап етуіне тосқауыл қою кірді. 2018 жылы Филарет "Азаттық радиосына" берген сұхбатында коммунизм кезінде барлық епископтар сияқты КГБ-мен байланыста болғанын мәлімдеді. 2019 жылы ол Мәскеу патриархатының әрбір епискобы, тіпті епископты тағайындау мәселесінде де КГБ-мен байланыста болуы керек еді деп мәлімдеді. Ол өзінің Политбюрода, ал Патриарх Алексий КГБ-де оқытылғанын айтты.
On 27 October 1990, in a ceremony at St. Sophia Cathedral in Kyiv, the newly elected Patriarch Alexei II handed to Metropolitan Filaret a tomos granting "independence in self government" (the tomos did not use either of the words "autonomy" or "autocephaly") to Metropolitan Filaret, and enthroned Filaret, heretofore "Metropolitan of Kyiv", as "Metropolitan of Kyiv and All Ukraine". The fact of cooperation with KGB was mentioned by people's deputies of Ukraine on 20 January 1992 when they came out with an official statement. According to internal KGB documents, tasks the KGB assigned Filaret as an agent included promoting Soviet positions and candidates in the World Council of Churches (WCC), the Christian Peace Conference (CPC) and other international bodies, and, by the 1980s, backing the Soviet authorities’ attempts to prevent the long suppressed Ukrainian Catholic Church (disparagingly called ‘Uniates’) from regaining an open existence, and backing state attempts to prevent religious believers demanding their rights as glasnost and perestroika opened up the sphere of public debate. In 2018, Filaret declared in an interview with Radio Liberty that he, like all bishops under communism, had to have contacts with the KGB. In 2019, he declared every bishop of the Moscow Patriarchate had to have contact with the KGB, even when it came to appoint a bishop. He added that he had been trained by the Politburo and Patriarch Alexy by the KGB.
Украина Православ шіркеуінің құрылуы - Киев Патриархаты
1991 жылғы 24 тамызда Украинаның КСРО-дан тәуелсіздік жариялағаннан кейін, 1 қарашадан 3 қарашаға дейін Украина Православ шіркеуінің Ұлттық соборы өтті. 1992 жылғы наурыз-сәуір айларында Ресей Православ шіркеуінің Иерархиялық кеңесі бір ғана мәселе бойынша жиналды: төрт ай бұрын УПЦ соборы қабылдаған қаулыны қарастыру. Өйткені мәселе талқыланбады, Филареттен қызметтен кетуі сұралды. Митрополит Филаретке адал епископтар және Украина Автокефалдық Православ шіркеуінің (Украинада жаңадан қайта жаңғырған тағы бір шіркеу) ұқсас тобы 1992 жылғы 25 маусымда біріктіру соборын ұйымдастырды. Собор делегаттары сайлаған патриарх Мстислав басшылығымен Украина Православ шіркеуінің Киев Патриархаты (УПЦ КП) деп аталатын біріккен шіркеу құруға келісті. Филарет 1992 жылғы 11 шілдеде Ресей Православ шіркеуінен шіркеу қызметінен айырылды. УПЦ КП басқа Православ шіркеулері тарапынан мойындалмады және бұзықшыл деп есептелді. 1997 жылы Ресей Православ шіркеуі Филаретті анафемаға ұшыратты. РПЦ Филаретті әйел және үш баласы болған деп айыптады, бірақ бұл факті "ешқашан дәлелденбеді".
Following Ukraine's declaration of independence from the Soviet Union on 24 August 1991, a national sobor of the Ukrainian Orthodox Church was held from November 1–3. In March–April 1992, the Hierarchical Council of the Russian Orthodox Church met with a single agenda item: to consider the resolution passed by the UOC Sobor four months earlier. Although the issue itself was not discussed, Filaret was asked to resign. The bishops loyal to Metropolitan Filaret and a similar group from the Ukrainian Autocephalous Orthodox Church (another recently revived church in Ukraine) organized a unifying sobor which was held on 25 June 1992. The delegates agreed to form a combined church named the Ukrainian Orthodox Church Kyiv Patriarchate (UOC KP) under the patriarch they elected, Patriarch Mstyslav. Filaret was defrocked by the Russian Orthodox Church on 11 July 1992. The UOC KP was not recognized by other Orthodox churches and was considered schismatic. Filaret was then anathemized by the Russian Orthodox Church in 1997. Filaret was also accused by the ROC of having a wife and three children, but it was "never proved".
Украина Православ шіркеуінің басшылығы - Киев патриархаты
1993 жылы Патриарх Мстислав қайтыс болғаннан кейін шіркеуді Патриарх Владимир басқарды, ал 1995 жылы шілдеде Владимир қайтыс болғаннан кейін Филарет 160–5 дауыспен УОК КП-ның басшысы болып сайланды. Экуменикалық Патриархаттың шешімімен Киев епархиясы Мәскеу Патриархатының құзырынан босатылды, осылайша барлық епископтар Экуменикалық Патриархаттың қарауында деп есептелді. 2018 жылдың 20 қазанында УОК КП өзінің басшысының атағын "Өзінің қасиеттілігі мен нұры (аты-жөні), Киев архиепискобы және митрополиті – Русь қалаларының анасы және Галиция, Бүкіл Русь Украинасының патриархы, Қасиетті Құдай Ана Киев Печерск және Почаев Лаврасының қасиетті архимандриті" деп өзгертті. Ұқыпты түрінде "Өзінің қасиеттілігі (аты), Киев және Бүкіл Русь Украинасының патриархы", ал шіркеуаралық қатынастар үшін "Киев және Бүкіл Русь Украинасының архиепискобы, митрополиті" деп қолданылады. Толық атау мен шіркеуаралық қатынастарға арналған нұсқада "архиепископ" және "митрополит" атақтары көрсетілгенімен, "патриарх" атағы жоқ, бірақ қысқартылған нұсқада тек "патриарх" атағы ғана айтылғандықтан, бұл кейбір адамдарды шатастырады.
After the death of Patriarch Mstyslav in 1993, the church was headed by Patriarch Volodymyr, and in July 1995, upon the death of Volodymyr, Filaret was elected head of the UOC KP by a vote of 160–5. The decision of the Ecumenical Patriarchate also abolished the Moscow Patriarchate's jurisdiction over the diocese of Kyiv and hence all the bishops concerned were viewed by the Ecumenical Patriarchate as being under its jurisdiction. On 20 October 2018, the UOC KP changed the title of its head, to "His Holiness and Beatitude (name), Archbishop and Metropolitan of Kyiv – Mother of the Rus Cities and of Galicia, Patriarch of All Rus Ukraine, Holy Archimandrite of the Holy Assumption Kyiv Pechersk and Pochaev Lavras". The abridged form is "His Holiness (name), Patriarch of Kyiv and All Russia Ukraine" and the form for interchurch relations "Archbishop, Metropolitan of Kyiv and All Rus' Ukraine". The fact the full title and the version for interchurch relations mention the titles of "archbishop" and "metropolitan" and not the title of "patriarch", but that the abridged form mentioned only the title of "patriarch" has been confusing for some.
Қақтығыстар
Филарет пен Эпифаний арасында басқару үлгісі, диаспораны басқару, ОКУ-дың атауы және уставына қатысты келіспеушіліктерден туындаған қақтығыс болды. Филареттің сөзіне қарағанда, біріктіру кеңесінде келісілген мәміле мынадай болған: "Украина Православие Шіркеуінің (УПШ) сыртқы өкілдігіне митрополит, ал Украинадағы ішкі шіркеу өміріне патриарх жауапты, бірақ олар бірлесіп жұмыс істейді. Митрополит патриархтың келісімінсіз шіркеуде ешқандай іс-әрекет жасай алмайды. Патриарх бірлікті, өсуді және бекітілуді сақтау мақсатында қасиетті Синодтың және УПШ отырыстарын төрағалық етеді". Филарет бұл мәміленің орындалмағанын айтады.
A conflict erupted between Filaret and Epiphanius because of disagreements concerning the model of governance, the management of the diaspora, the name and the statute of the OCU. According to Filaret, the agreement reached at the unification council was as follows: "the primate is responsible for the external representation of the Ukrainian Orthodox Church (UOC), and the patriarch is responsible for the internal church life in Ukraine, but in cooperation with the primate. The primate shall do nothing in the church without the consent of the patriarch. The patriarch chairs the meetings of the Holy Synod and the UOC meetings for the sake of preserving unity, its growth, and affirmation." Filaret considers this agreement has not been fulfilled.
Саяси көзқарастар
2014 жылдың наурыз айында Филарет Қырымды Ресейдің аннексиялауына қарсылық білдірді. 2014 жылдың 5 қыркүйегінде Украинадағы Ресейдің әскери араласуы кезінде Филарет Аспан жүзінің құрбандарына арналған ескерткіш айқышын қасиеттеу рәсімін өткізді. Қызметі барысында Филарет православие шіркеуінде "осы дүниенің билеушілері арасында өзін украин халқының бауыры деп атайтын, бірақ іс жүзінде бауырластардың қанын төгіп, бүкіл әлемді жалғанмен тоғытып, шын мәнінде жаңа Қабылға айналған" және "Иуда Искариотқа кіргендей, шайтан оған кірді" деп мәлімдеді. Бұл мәлімдеме Украина Православие шіркеуінің – Киев патриархатының ресми сайтында ағылшын, орыс және украин тілдерінде жарияланды. Church Times, Cogwriter және Ecumenical News сияқты басылымдар Филареттің "жаңа Қабылын" Ресей президенті Владимир Путинмен байланыстырды. Филарет Донбастағы жергілікті халық "Киев билігін қабылдамағандары үшін өз кінәсін азап пен қанмен төлеуі керек" деді.
In March 2014, Filaret publicly opposed the annexation of Crimea by Russia. On 5 September 2014, amidst the 2014 Russian military intervention in Ukraine, Filaret held a service to consecrate a memorial cross to the Heavenly Hundred. Filaret declared during his service that in the Orthodox church had appeared "among the rulers of this world [ ] a real new Cain" who "calls himself a brother to the Ukrainian people, but in fact according to his deeds [ ] really became the new Cain, shedding the brotherly blood and entangling the whole world with lies" and that "Satan went into him, as into Judas Iscariot". The statement was published on the official website of the Ukrainian Orthodox Church – Kyiv Patriarchate in English, Russian and Ukrainian. Publications such as Church Times, Cogwriter, and Ecumenical News identified Filaret's "new Cain" with Russian President Vladimir Putin. Filaret said that the local population in Donbas "must pay for their guilt [in rejecting Kyiv’s authority] through suffering and blood".
COVID-19-ның таралуы
2020 жылдың наурызында телеинтервью кезінде Филарет COVID-19 пандемиясын бір жынысты некеге "құдайдың жазасы" деп атады. Кейіннен Киевте орналасқан ЛГБТ құқықтарын қорғау тобы InSight оның сөздері үшін оған сотқа шағым түсірді. 2020 жылдың қыркүйек айының басында Филареттің өзі COVID-19 тестісінде оң нәтиже көрсеткені және ауруханаға жатқызылғаны хабарланды. 2020 жылдың наурызында Украинаның 4-арнасына берген сұхбатында ол Киелі Евхаристияны бір қасықтан беруге болатынын айтты, себебі дана Иса Мәсіхтің қайта тірілген денесінен вирустар жұғуы мүмкін емес.
In March 2020, during a TV interview, Filaret called the COVID 19 pandemic a "divine punishment" for same sex marriage. He was later sued by Kyiv based LGBT rights group InSight for his remarks. Early September 2020, it was announced that Filaret himself had been tested positive for COVID 19 and admitted to hospital. In an interview released in March 2020 to the Ukraine Channel 4, he declared that the Holy Eucharist could be administrated from one spoon, because it is impossible to get viruses from the gloriously resurrected Body of Jesus Christ God.