Кіріспе

Гүлді өсімдіктер түрі, өсімдік түрі.

Панакс женьшень, женьшень, сондай-ақ азиялық женьшень, қытай женьшені – тамыры женьшеннің түпкілікті көзі болып табылатын өсімдік түрі. Бұл Шығыс Азия тауларында өсетін көп жылдық өсімдік. Панакс женьшені негізінен Кореяда өсіріледі. Оңтүстік Кореядағы барлық женьшень Панакс женьшені болса, Қытайдағы женьшень өндірісі Панакс женьшені мен Оңтүстік Қытай женьшенін (Панакс нотогиньшенін) қамтиды.

Аттар

Панакс женьшенін қытай тілінде Rénshēn (人蔘 немесе 人参 немесе 人參;), корей тілінде Insam (hangul=인삼), вьетнам тілінде Nhân Sâm және жапон тілінде Ninjin (人参) деп атайды. "Ginseng" деген сөз "адам сияқты" немесе "қасқыр тісті түбір" деген мағынаны білдіреді.

Сипаттама

Панакс женьшень – биіктігі 30-60 см болатын көп жылдық шөптесін өсімдік. Өсімдіктерде өзекті немесе цилиндр пішіндес тамырсағнақ болады, көбінесе 1 немесе 2 негізгі тармағы бар. Өсімдіктер 3-6 жапырақ шығарады, олар сырғанақты күрделі жапырақтар, әр жапырақта 3-5 жапырақшасы болады. Жапырақшалардың жиектері тығыз тісті. Гүлдері 30-50 гүлден тұратын жалғыз гүлшоғырында орналасқан, гүлшоғыр ұшында шатырша тәрізді болады. Гүлдердің гүлсабақтары 15-30 см ұзын. Гүлдің жұмыртқалығы 2 карпельден тұрады, әр карпельдің екі бөлек стилі болады. Піскен жемістері 4–5 x 6–7 миллиметр көлемде, қызыл түсті, дөңгелек пішіндес және ұштары жалпақ. Ақ тұқымдары бүйрек пішіндес. (2n) диплоидты хромосома саны 48-ге тең.

Таксономия

1711 жылғы 12 сәуірде француз иезуит математигі және картограф Пьер Жарто жазған хатында қазір Панакс женьшень деп белгілі өсімдіктің қытайша атауы – джин сенг туралы айтқан. Жартоның сөзінше, бұл атау "адам бейнесі" деген мағынаны білдіреді, ол тамырдың пішінімен байланысты.

Тарату

Панакс женьшені Ресейдің Еуропалық бөлігінің шығыс жағындағы, Солтүстік-Шығыс Қытайдағы және Корея түбегіндегі таулы аймақтарда табиғи түрде өседі.

Өсіру

Панакс женьшені, П. нотогинсен (Қытайда табиғи түрде өседі) және П. квинкефолиуспен қатар, ең көп өсірілетін женьшен түрлерінің бірі болып табылады.

Зерттеу

Жөншеннің денсаулыққа қандай да бір әсері бар екенін көрсететін жоғары сапалы дәлелдер жоқ. Жөншеннің гинезозидтер сияқты фитохимиялық құралымдары, көп склерозбен ауыратын адамдардағы шаршауды басу мүмкіндігі және түрлі танымдық әсерлері зерттелуде. Panax ginseng ересектерге алты айға дейін қолданғанда қауіпсіз деп есептеледі, бірақ одан ұзақ пайдалану қауіпті болуы мүмкін.