1529 жылғы Каппель соғысы және швейцар конфедерациясындағы діни келісімдер
First War of Kappel
1529 жылғы Швейцариядағы діни соғыс: Протестанттар мен католиктер арасындағы бірінші Каппель соғысы, реформация кезеңіндегі келіспеушіліктер мен одақтар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1529 жылы Швейцариядағы қарулы қақтығыс
1529 armed conflict in Switzerland
Каппельдің бірінші соғысы (Erster Kappelerkrieg) – 1529 жылы Швейцариядағы Реформация кезінде Ескі Швейцария Конфедерациясының протестант және католик кантондары арасында болған қарулы қақтығыс. Ешқандай шайқас болмастан, ол Каппельдің бірінші бейбіт шартымен (Erster Landfriede) аяқталды.
The First War of Kappel (Erster Kappelerkrieg) was an armed conflict in 1529 between the Protestant and the Catholic cantons of the Old Swiss Confederacy during the Reformation in Switzerland. It ended, without any single battle having been fought, with the first peace of Kappel (Erster Landfriede).
Өмірбаян
Гулдрих Цвингли бастаған протестанттық Цюрих кантоны мен қаласы басқа протестанттық кантондармен қорғаныс одағын – Christliches Burgrecht-ті жасасты, соған қоса Констанц және Страсбург еркін императорлық қалалары да кірді. Католик кантондары Фердинанд Австриямен одақтасты. Екі дін арасындағы қақтығыстар олардың аумақтарындағы жағдайға байланысты да туындады, әсіресе Тюргау аймағында, онда әкімшілік екі жылда бір рет кантондар арасында алмасып, католик және протестант үкімшілігі кезекпен орнады. Бірнеше мәміле жасау әрекеттері сәтсіз аяқталды, мысалы, 1526 жылғы Бадендегі пікірсайыс. Екі тараптан да көптеген ұсақ оқиғалар мен қауқымдық әрекеттер орын алды, мысалы, 1528 жылдың мамырында Тюргауда католик дін қызметкері өлімге кесілді, ал 1529 жылы Швицте протестант пасторы Дж. Кейзер өртеуге берілді. Соңғы шегіне жеткен нәрсе – Баденде католик вогтының орнатылуы болды.
Led by Huldrych Zwingli, the Protestant Canton and City of Zürich had concluded with other Protestant cantons a defensive alliance, the Christliches Burgrecht, which also included the free imperial cities of Konstanz and Strasbourg. The Catholic cantons responded by forming an alliance with Ferdinand of Austria. Conflicts between the two religions arose also over the situation in their territories, especially the Thurgau, where the administration changed biannually between cantons and so switched between Catholic and Protestant rules. Several mediation attempts failed, such as the disputation of Baden in 1526. Numerous minor incidents and provocations occurred on both sides, such as a Catholic priest being executed in the Thurgau in May 1528 and the Protestant pastor J. Keyser being burned at the stake in Schwyz in 1529. The last straw was the installation of a Catholic vogt at Baden.
Соғыс барысы
Цюрих 8 маусымда соғыс жариялады, Тургауды және Сент-Галл аббаттығының территорияларын басып алды, содан кейін Цуг шекарасындағы Каппельге бет алды.
Zürich declared war on 8 June, occupied the Thurgau and the territories of the Abbey of St. Gall and marched to Kappel, at the border of Zug.
Қаулы
Тагсацзундағы делдалдық әрекет ашық соғыстың қанағаттандырулы түрде болдырмауға мүмкіндік берді. Келіссөздер жүріп жатқанда әскерлер далада болды (Цюрих пен Цуг арасындағы Кэппель жорығы), бірақ екі әскердің де сарбаздары кез келген ұлықпаушылықтан сақтануға ұйымдасты. Оқиғаның куәсі Люцерндік Йоханнес Салат екі лагерьдің де адамдарының қалай араласып, ішіп, сөйлескенін жазбаға алды. Генрих Булингер кейіннен бұл оқиғаны «Каппел сүт сорпасы» («Kappeler Milchsuppe») деп атады, бұл екі әскердің бірге тамақтанғандығы туралы әңгіме, онда Цюрих нанмен, ал Цуг сүтпен қамтамасыз еткен. Бұл конфедерация мүшелері арасындағы келісім мен шарапаттың мәңгілік символына айналды.
Mediation at the Tagsatzung allowed open warfare to be narrowly avoided. The armies were on the field (the march of Kappel between Zürich and Zug) while negotiations were ongoing, but both armies' soldiers arranged to avoid any provocation. Johannes Salat of Lucerne, an eyewitness, recorded how the men from both camps fraternised, drank and talked together. Heinrich Bullinger later cast that in terms of the Kappeler Milchsuppe ("milk soup of Kappel"), an anecdotal account of how a meal was shared by the two armies, Zürich's providing the bread and Zug's the milk. That became a lasting symbol of reconciliation and compromise between confederates.