Кіріспе

Чили коммунистік партиясы (PCCh) – Чилидегі коммунистік партия. Ол 1912 жылы Социалистік жұмысшылар партиясы (Partido Obrero Socialista) ретінде құрылды және 1922 жылы қазіргі атауын қабылдады. Партия 1932 жылы Чили коммунистік жастарын (Juventudes Comunistas de Chile, JJ. CC) жастар қанатын құрды.

Тарих

ККП 1912 жылғы 4 маусымда Луис Эмилио Рекабаррен Демократиялық партиядан кеткеннен кейін құрылды. Партия бастапқыда Социалистік жұмысшылар партиясы деп аталды, ал 1922 жылғы 2 қаңтарда қазіргі атауын қабылдады. Көп ұзамай парламенттік өкілдікке ие болды және Чили еңбек қозғалысының дамуында маңызды рөл атқарды. ККП Кеңес Одағымен және Үшінші Интернационалмен тығыз байланыста болды, 1938 жылғы Халық фронты (Frente Popular) үкіметінде қатысты және 1940 жылдары кәсіподақтарға мүше жұмысшылар арасында қарқынды өсімді қамтиды. Содан кейін ол Халық фронтының мұрагері – Демократиялық одаққа қатысты. ККП-ның күшті сайлау базасын құрудағы табысына алаңдаушылық пен Суық соғыстың басталуы 1948 жылы Радикалдық үкімет тарапынан партияны тыйым салуға әкелді. Бұл мәртебе 1958 жылға дейін шамамен он жылға созылды, содан кейін партия қайтадан заңдастырылды. 1960 жылдарға қарай партия өзінің ерекше символдары мен ұйымдарымен, сондай-ақ Нобель сыйлығының лауреаты, ақын Пабло Неруда және әнші-жазушы, халық әртісі Виолетта Парра сияқты көрнекті суретшілер мен зиялылардың қолдауымен нағыз саяси субмәдениетке айналды. Сол кезде АҚШ Мемлекеттік департаменті партия мүшелерінің саны шамамен 27 500 деп бағаланған. Кейін 1970 жылы Социалистік партиямен бірлесіп Unidad Popular ("Халық бірлігі") коалициясында билікке келді. "Халық бірлігі" одағының кең құрамында коммунистер социалистік партияның орташа көзқарастағы өкілі Альендені және осы коалицияның басқа да орташа күштерін қолдады, біртіндеп реформаларды жақтады және христиан-демократтармен келісімге келуге шақырып тұрды. Бұл бағытқа Социалистік партияның радикалды солшыл фракциялары мен кішігірім солшыл топтар қарсы шықты. 1973 жылғы мемлекеттік төңкерістен кейін, президент Сальвадор Альенде қызметтен алынғаннан кейін партия қайтадан тыйым салынды. Коммунистік басшылардың көпшілігі жасырын өмірге көшті, тіпті төңкерістен кейін де партияның орташа көзқарасы сақталды. Сондай-ақ, Марк Энсалако коммунистік партияны жою әскери хунтаның басты мақсаты емес екенін айтты. Төңкерістен кейінгі алғашқы мәлімдемесінде партия басшылығы төңкеріс "Халық бірлігінің" "аса солшыл" күштердің әрекеттерінен туындаған оқшаулануына байланысты сәтті болуы мүмкін екенін мәлімдеді. 1977 жыл шамасында партия бағытын өзгертті. Алайда, оның кейбір басшылары Николас Мадуро үкіметі кезінде Венесуэладағы адам құқықтарының бұзылуын ашық түрде айыптады.

Басшылар

Чили Коммунистік партиясының басшылары Бас хатшыКезеңПрезидентКезеңРамон Сепульведа Леал1922–1924Қызмет етпеген лауазымЛуис А. Гонсалес?–?Гальварино Гил?–?Макловио Галдамес?–?Жозе Сантос Завала?–?Исаия Ириарте?–1929Карлос Контрерас Лабарка1931–1946Рикардо Фонсека1946–1948Оярзун Гало Гонсалес1948–1958Элиас Лаферте1956–1961Луис Коралан1958–1990Қызмет етпеген лауазымВолодия Тетельбоим1990–1994Гладис Маринин1994–2002Гуиллермо Тейлер2002–2005Гладис Маринин2002–2005Лаутаро Кармона Сото2005–2023Гуиллермо Тейлер2005–2023Барбара Фигуэроа2023–қазіргі уақытЛаутаро Кармона Сото2023–қазіргі уақыт