Кіріспе

Махараштра штатының қалалық және өнеркәсіптік жоспарлау агенттігі Махараштра үкіметі тарапынан құрылып, басқарылады.

Махараштра қалалық және өнеркәсіптік даму корпорациясы (CIDCO) – Үндістанның қалалық жоспарлау агенттігі және ең бай мемлекеттік органы болып табылады, ол Махараштра үкіметі тарапынан құрылып басқарылады. CIDCO 1970 жылдың 17 наурызында 1956 жылғы Үндістан компаниялар заңына сәйкес құрылды; құрылған кездегі мақсаты Махараштраның Мумбаи қаласының серік қаласын дамыту болды, қазір Махараштра үкіметінің Жаңа қалаларды дамыту жөніндегі арнайы жоспарлау органы (ЖЖДО) және арнайы жоспарлау агенттігі (АЖА) ретінде жұмыс істейді, қалалық инфрақұрылымды жоспарлау және дамыту, коммуналдық қызметтерді ұсыну, соның ішінде Нави Мумбай халықаралық әуежайы және Нави Мумбай метросы сияқты ірі инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыру арқылы жаңа қалаларды дамытумен айналысады. CIDCO сонымен қатар Үндістандағы алғашқы «ақылды қала» жобасын іске қосты. CIDCO жаңа қалалардағы барлық жер телімдеріне ие, шамамен 40 000 крор рупийлік пайдаланылмаған қаражат пен резервтік жер қорына ие, бұл CIDCO-ны ең бай мемлекеттік орган етеді. Әлемдегі ең ірі жоспарланған қалалардың бірі – Нави Мумбай 21-ғасырлық қала жобасын CIDCO дамытып, меншігінде ұстайды. Нави Мумбай жобасына Нави Мумбай қалалық корпорациясы, Панвел қалалық корпорациясы, ТТК (Транс Тане Крик) МИДЦ, Уран қалалық кеңесі, Нави Мумбай халықаралық әуежайы, Нави Мумбай арнайы экономикалық аймағы және Үндістандағы ең ірі контейнерлік порты – JNPT порты кіреді.

CIDCO-ның құрылуы

1951–1961 жылдар аралығында Мумбай халқының саны 50%-ға, ал келесі онжылдықта 80,8%-ға өсті. Бұл қарқынды өсім қаланың өнеркәсіптік және коммерциялық маңыздылығының артуымен байланысты болды. Бұл қала тұрғындарының көптеген адамдары үшін өмір сапасының нашарлауына әкеп соқты. Қаланың кеңеюі ұзын, тар аралда орналасқандығымен және материкке азын-малы байланыспен шектелген. 1958 жылы Мумбай үкіметі Қоғамдық жұмыстар департаментінің хатшысы С.Г. Барве төрағалығымен зерттеу тобын құрды. Бұл топ қаланың көлік кептелісі, ашық кеңістіктер мен ойын алаңдарының жетіспеушілігі, тұрғын үй тапшылығы және қаланың мегаполистік және қала маңындағы аймақтарында өнеркәсіптің тым шоғырлануы сияқты мәселелерді қарастырып, оларды шешу үшін нақты шараларды ұсынуға міндеттелді. Махараштра үкіметі Барве тобының аймақтық контексте қала мәселелерін қарастыру туралы ұсынысын қабылдады. 1965 жылдың наурыз айында үкімет Пунедегі Гокхале саясат және экономика институтының директоры, профессор Д.Р. Гадгил төрағалығымен тағы бір комитет құрды. Бұл комитетке Мумбай, Панвел және Пуне мегаполистік аймақтары үшін аймақтық жоспарлаудың жалпы принциптерін әзірлеу және осындай жоспарларды дайындау мен іске асыру үшін мегаполистік органдар құру жөнінде ұсынымдар жасау тапсырылды. Гадгил комитеті 1966 жылдың наурыз айында есебін ұсынды. Ол Мумбай және Пуне аймақтарынан бастап аймақтық жоспарлау кеңестерін құруды ұсынды. Сондай-ақ, мұндай кеңестерді құру үшін аймақтық жоспарлау туралы заң қабылдау қажеттігін атап өтті. Гадгил комитеті Мумбай аймағындағы өнеркәсіптік өсімді жоспарлы түрде орталықтандырмауды, сондай-ақ материктік аймақты көп ядролы елді мекен ретінде дамытуды ұсынды. Бұл көп ядролы елді мекендер, әрқайсысында 250 000 адам тұрады, мектептер, сауда және басқа да қажетті қызметтермен қамтамасыз етілген, жасыл аймақтармен бөлінген және жаппай көлік желілері бойында орналасқан дербес түйіндер ретінде көрінеді. Үкімет 1966 жылғы Махараштраның аймақтық және қала құрылысы заңын қабылдап, 1967 жылдың қаңтарында күшіне енгізді. Кейіннен Мумбай мегаполистік аймағы бекітілді және 1967 жылдың маусым айында МКК офицері Л.Г. Раджваде төрағалығымен аймақтық жоспарлау кеңесі құрылды. Кеңестің аймақтық жоспар жобасы 1970 жылдың қаңтарында аяқталды. Ол Мумбайдан жұмыс орындары мен халқын тарту үшін порттың шығысында материкте жаңа қала салуды ұсынды. Кеңес бұл жаңа мегаполистік орталықты, қазіргі Нави Мумбай деп аталатын қаланы 2,1 миллион адамға дейін дамытуды ұсынды. Бұл ұсыныс Махараштра үкіметі тарапынан қабылданды. Осыған сәйкес, Махараштра қалалық және өнеркәсіптік даму корпорациясы (CIDCO) 1970 жылдың 17 наурызында 1956 жылғы Компаниялар заңына сәйкес тіркелді. 1970 жылдың ақпан айына қарай үкімет Нави Мумбайдың қазіргі шектерінде орналасқан 86 ауылды қамтитын және 159,54 км² аумақты құрайтын жеке меншіктегі жерді сатып алу туралы хабарлады. Тағы 28,70 км² аумақты құрайтын тоғыз ауылға тиесілі жерлер 1973 жылдың тамыз айында жобалық аймаққа қосу үшін тағайындалды. 1971 жылдың наурыз айында CIDCO жобаның жаңа қала құрылысы жөніндегі басқармасы болып тағайындалды. Сол жылдың қазан айында CIDCO 1966 жылғы Махараштраның аймақтық және қала құрылысы заңына сәйкес даму жоспарын дайындап, жариялауға міндеттенді. Корпорация мемлекеттік үкіметке толыққанды тиесілі компания ретінде жұмыс істей бастады, ал үкіметтен бастапқы жазылған капитал 3,95 крор рупийді құрады. Оған қажетті әлеуметтік және физикалық инфрақұрылымды дамыту міндеті жүктелді, сондай-ақ жерді және салынған мүлікті сатудан даму шығындарын өндіріп алуға құқылы болды. Мақсаты – халқын және коммерциялық белсенділігін Мумбайдан Нави Мумбайға көшіру, бұл қала физикалық, экономикалық және экологиялық тұрғыдан тұрақты болады. Жаңа қала 1970-ші жылдардан 1990-шы жылдарға дейін екі миллион адамды және 750 000 жұмыс орнын қабылдауға бағытталған. Нави Мумбайдың Мумбайдың өсуіне тигізген әсері 1980-ші жылдарда көрінді. 1991 жылғы халық санауы Үлкен Мумбайдағы халық өсу қарқынының алдыңғы онжылдықпен салыстырғанда 10%-ға төмендегенін көрсетті. Үлкен Мумбайдың бір бөлігі болып табылатын арал қалаларында 1980-ші жылдары өсім алғаш рет теріс болды. Бұл құбылыстың себебі, бір жағынан, қала маңындағы елді мекендердің өсуіне, екінші жағынан, өсудің баламалы жолын ұсынған Нави Мумбайға байланысты болуы мүмкін.

Ұйым

Корпорацияны мемлекеттік үкімет тағайындаған директорлар кеңесі басқарады. Күнделікті басқаруды төрағаның орынбасары және басқарушы директор жүзеге асырады, оларға бас әкімші (жаңа қалалар), түрлі бөлімдердің басшылары және техникалық және техникалық емес салалардан алынған қызметкерлер, соның ішінде офицерлер, инженерлер және қарастырылатын персоналдан құралған бірлескен басқарушы директорлар тобы көмектеседі. Корпорация Компаниялар туралы заңға және корпорацияның жарғысына сәйкес басқарылады. Шешімдер демократиялық тәртіппен қабылданады, оған бөлім басшыларының отырыстары, комитеттер, кеңес отырыстары және жалпы жиналыстар кіреді. Компанияның қызметі мен іс-қимылы туралы жылдық есептер, аудиторлық қорытындылармен бірге, мемлекеттік заң шығарушы органның сессияларында тұрақты түрде қарастырылады. CIDCO Директорлар кеңесі айына кемінде бір рет өтеді.

CIDCO-ның мақсаттары

CIDCO компаниясына барлық даму жұмыстарын жүргізу және жерді, сондай-ақ салынған мүлікті сатудан түскен қаражат есебінен даму шығындарын өтеу міндеті жүктелді. Осы міндеттің негізінде CIDCO өзіне бірнеше маңызды мақсаттар қойды. Олардың мақсаты – Мумбаиға халық ағынының алдын алу, оны жаңа қалаға бағыттап, тұрғындарға көшкісі келгендер үшін бейбіт және жайлы өмір сүруге мүмкіндік беретін қалалық балама ұсыну. Басқа штаттардан келген көшпенділерді қабылдау және Мумбаиді таңдағандарға мүмкіндік жасау арқылы өнеркәсіпті тиімді және рационалды түрде тарату көзделеді. CIDCO барлық азаматтарға қажетті тұрмыстық жағдайларды қамтамасыз етуді және барлық әлеуметтік және экономикалық топтардың өмір сүру деңгейін арттыруды жоспарлап отыр. Бұдан өзге, адам ресурстарын толыққанды пайдалану үшін денсаулыққа пайдалы орта мен сергекті атмосфера жасауды көздейді.

Іс-қимыл барысы

Осы мақсаттарға қол жеткізу үшін CIDCO жерді дамытуға және жолдар, көпірлер, дренаж және кәріз жүйелері, ішу суымен жабдықтау жүйелері, көше шамдары сияқты қажетті физикалық инфрақұрылымды құруға кірісті. Ол қоғамдық орталықтар, базарлар, саябақтар, білім беру мекемелері және ойын алаңдары сияқты әлеуметтік инфрақұрылыммен қамтамасыз етілген тұрғын үйлер салды. Бұл коммерциялық қызметті, қойма шаруашылығын, көлікті және мемлекеттік басқарудың орталықтандырылмауын ынталандырады. Соңында, ол қоғамдық көлік және телекоммуникацияны дамытуға ведомстволарды тартады.

Нави Мумбай халықаралық әуежайының дамуы

Жаңа халықаралық әуежай, мүмкін Копар Панвел аймағында салынуы мүмкін, мемлекеттік-жекеменшік серіктестігі (МЖС) арқылы салынбақ. Жеке сектор серігі 74% үлеске ие болады, ал Үндістанның әуежайлар басқармасы (ҮАБ) және Махараштра штатының үкіметі (Қалалық және өнеркәсіптік даму корпорациясы немесе CIDCO арқылы) әрқайсысы 13% үлеске ие болады. Халықаралық азаматтық авиация ұйымы (ICAO) Navi Mumbai халықаралық әуежайының техникалық-экономикалық негізділігіне келісім берген.

Мумбайдан басқа

Мумбайдан басқа, CIDCO Махараштра штатындағы Аурангабад, Нашик, Латур және Нандед қалаларында сәтті жұмыс істейді. CIDCO Аурангабад қаласында бірнеше өте табысты жобаларды жүзеге асырды. Аурангабад қаласының аудандары Нейборхуд Бір (N 1), Нейборхуд Екі (N 2) және осылайша N 12-ге дейін деп аталады. Аурангабад бөлімі қазір Аурангабад қалалық әкімдігіне берілді. Аурангабад ауданындағы жаңа даму – Валуж. Ол Аурангабад қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 12 шақырым қашықтықта орналасқан және қаламен жақсы байланысқан. Бұл жобалар Аурангабад қаласында жүзеге асырылған жобалардан шамамен он алты есе үлкен. Аурангабад қаласының оңтүстігінде, Сахара қаласы жобасының жанында, Геврай ауылының жанында тағы бір CIDCO нысаны салынуда.