Кіріспе

Болгария Православие шіркеуінің патриархы

Бүкіл Болгарияның патриархы – Болгария Православие шіркеуінің басшысы. Патриарх ресми түрде Бүкіл Болгарияның патриархы және София митрополиті деп аталады. Патриарх Неофит бұл қызметке 2013 жылдың 24 ақпанында кірді.

Орта ғасырлар

Византиялықтарға Ахелос (қазіргі Бургас қаласының жанында) және Катасиртайда (Константинопольдің жанында) екі шешуші жеңіске жеткеннен кейін, болгар архиепископтығы 918 немесе 919 жылы өткен діни және ұлттық кеңесте автокефалия жарияланды және патриархат дәрежесіне көтерілді. 927 жылғы шарттың нәтижесінде, ол 913-927 жылдар арасындағы Византия-Болгар соғысында болгарлардың жеңісін бекітті, Константинополь патриархаты болгар православие шіркеуінің автокефалия статусын мойындады және оның патриархаттық мәртебесін құрметтеді. Болгариялық Димитрий болгар православие шіркеуінің екінші патриархы және Константинопольдің экуменикалық патриархынан мойындалған алғашқы патриарх болды. Осылайша, болгар патриархаты Еуропадағы алғашқы ұлттық патриархатқа айналды және Иерусалим, Антиохия, Александрия, Рим және Константинополь құрамындағы Пентархиядан кейін алтыншы автокефалиялық патриархат болды. Патриархаттың орталығы жаңа болгар астанасы Преслав болды, бірақ патриарх шейіттерімен және христиандық дәстүрлерімен танымал ежелгі христиан орталығы Драстар (Силистра) қаласында тұрған болуы мүмкін.

Османдықтардың жаулауы

1393 жылы Екінші Болгар империясының астанасы Тарново түріктерге түскеннен кейін және патриарх Евфимийдің жер аударылуынан соң, автокефалиялық болгар шіркеуі жойылды. Болгар діни округі қайтадан Константинополь патриархатына бағындырылды.

Қазіргі заман

Болгария патриархатының қайта жаңғыру шарттары Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қалыптасты. 1945 жылы Константинополь патриархы болгар шіркеуінің автокефалиясын мойындады. 1950 жылы Киелі Синод патриархатты қайта жаңғыртуға жол ашатын жаңа уставты қабылдады, ал 1953 жылы Пловдив митрополиті Кирилл болгар патриархы болып сайланды. 1971 жылы Патриарх Кирилл қайтыс болғаннан кейін, шіркеу оның орнына Ловеч митрополиті Максимді сайлады, ол 2012 жылы қайтыс болғанға дейін болгар патриархы қызметін атқарды. 2012 жылдың 10 қарашасында уақытша басшы ретінде Варна және Великий Преслав митрополиті Кирилл таңдалды, ол жаңа патриарх сайлауын ұйымдастырды. 2013 жылдың 24 ақпанында Болгариялық Неофит жаңа патриарх болып сайланды. Патриарх Неофит 2024 жылдың 13 наурызында қайтыс болды.