Кіріспе

Жүк көлігін жүргізу арқылы күнкөріс табатын адам. Жүк көлігінің жүргізушісі (АҚШ және Канадада көбінесе "тракер", "тимстер" немесе "жүргізуші" деп аталады; Австралия және Жаңа Зеландияда "траки", Ұлыбритания, Ирландия және Еуропалық Одақта "HGV жүргізушісі", "лори жүргізушісі" немесе "жүргізуші" деп аталады; ал Ұлыбритания, Ирландия, Үндістан, Непал, Пәкістан, Малайзия және Сингапурда "жүргізуші" деп аталады) – жүк көлігін жүргізу арқылы күнкөріс табатын адам, жүк көлігі әдетте ірі жүк көлігі (LGV) немесе ауыр жүк көлігі (HGV) болып табылады (әдетте жартылай тіркемелі жүк көлігі, қорапшалы жүк көлігі немесе құм төгуге арналған жүк көлігі).

Міндеттері мен функциялары

Жүк көліктерін жүргізушілер өнеркәсіптік дамыған қоғамдарға маңызды қызмет көрсетеді, дайын өнімдер мен шикізатты құрлықпен, әдетте өндіріс орындарынан, сауда орталықтарынан және таратпалық пункттерге, сондай-ақ кері бағытта тасымалдайды. Жүк көліктерін жүргізушілер көлік құралдарының механикалық жай-күйін және қауіпсіз жұмыс істеуіне қатысты мәселелерді тексеруге жауапты. Басқалары, мысалы, жүргізуші-сатушылар, сатудан басқа, тазалау, дайындау, ойын-сауық (мысалы, тамақ дайындау, ыстық сусындар жасау) және клиенттерге қызмет көрсету сияқты қосымша қызметтерді де орындайды. Жүк көліктерін жүргізушілер жүктерді тиеу және түсіруге көмектесетін қойма қызметкерлерімен тығыз байланыста жұмыс істейді.

Канада

Канадада "жүк машинасы, трактор, тіркеме немесе олардың кез келген комбинациясы, жалпы салмағы 24 адамнан (жүргізушіні қоса) асатын автобус" жүргізетін жүргізушілер үшін жүргізушілердің жұмыс уақытын есептеу (HOS) ережелері қолданылады. Дегенмен, екі түрлі жұмыс уақыты ережесі бар: біреуі 60-шы солтүстік параллелінен жоғары, екіншісі төмен. 60 градус ендігінен төмендегі аймақта жүргізушілердің жұмыс істеу уақыты кез келген 24 сағат ішінде 14 сағаттан аспауы тиіс. Бұл 14 сағаттың ішінде жүргізуге жұмсалатын уақыт 13 сағаттан аспауы керек. Тынығу уақыты 24 сағат ішінде кемінде 8 сағатты құрауы тиіс, сондай-ақ кемінде 30 минуттық кезеңдермен бөлінген қосымша 2 сағаттық тынығу уақыты қарастырылуы керек. "Циклдар" термині жүргізушілердің демалысқа шығуға міндетті болғанға дейін жұмыс істеуге болатын жалпы уақытын білдіреді. 1-ші цикл – 7 күн ішінде 70 сағат, 2-ші цикл – 14 күн ішінде 120 сағат. 1-ші циклды пайдаланатын жүргізушілер циклді қайта бастау үшін цикл аяқталғаннан кейін 36 сағат демалуға тиіс. 2-ші цикл үшін қайтадан жұмысқа кірісу үшін 72 сағат демалыс қажет. Отын, жол төлемі және т.б. бойынша түбіртектерді сақтау қажет, себебі МТО инспекторлары тексеру кезінде жүргізушілердің күнделіктеріндегі ақпараттың дұрыстығын растау үшін оларды сұрауға құқылы.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында коммерциялық жүргізушілердің жұмыс уақытын Федералдық автокөлік тасымалдау қауіпсіздігі басқармасы (FMCSA) реттейді. Кәсіптік автокөлік жүргізушілері 14 сағат ішінде 11 сағаттан аспауы тиіс, ал одан кейін кемінде 10 сағат демалуға міндетті. "Күнделікті жұмыс" режимінде тасымалдаушыларда жұмыс істейтін жүргізушілер 8 күннің ішінде 70 сағаттан артық жұмыс істеуге және жүргізуге құқықсыз. Жүргізушілер өз жұмыс және демалыс уақытын күнделікті 24 сағаттық жазбада тіркеуі керек. Қызмет статусы туралы жазба соңғы өзгеріске дейін жаңартылып отыруы тиіс, ал жүргізуші жүк көлігінде сақталатын және талап бойынша құқық қорғау органдарына ұсынылатын алдыңғы жеті күннің жазбалары да сақталуы керек. Электрондық борттық тіркегіштер (EOBR) көлік қозғалып тұрған немесе тоқтаған уақытты автоматты түрде тіркей алады. FMCSA-ның 2017 жылдың 18 желтоқсанындағы қаулысы бойынша электрондық тіркеу құрылғысы (ELD) деп те аталатын EOBR-ді пайдалану міндетті болды. Бұл жаңа талап FMCSA бостандықтарына жатпайтын барлық тасымалдаушыларға қолданылады. Америка Құрама Штаттарында жүк көліктерінің жүргізушілерінің жетіспеушілігі байқалып отыр. Жұмыста қалу көрсеткіштері төмен.

Өтемақы

Жүк көліктерінің жүргізушілеріне әртүрлі тәсілдермен жалақы төленеді. Оларға жалақы, сағаттық төлем және жалпы алғанда, тапсырмаға қарай төленетін еңбек ақысы жатады. Тапсырмаға қарай төленетін еңбек ақысы базалық ставканы және қосымша төлемді қамтуы мүмкін. Базалық ставкалар жүргізушілерге шақырымға немесе жүк көлеміне қарай төленеді. "Жүк көлемі аз" (LTL) жүктерді жеткізетін, жүк таситын машина немесе стандартты тіркемелі жүк көлігін жүргізетін компания жүргізушісіне сағаттық жалақы, бір шақырым үшін, әрбір аялдама үшін ("түсіру" немесе "доқтағы соққы") немесе жеткізілген, түсірілген немесе тіркеменің арт жағына жылжытылған әрбір тауар үшін белгілі бір сома төленеді. Шақырымға қарай төлеудің басты артықшылығы – жүргізушінің еңбегі нақты нәтижеге байланысты болғаны. Басты кемшілігі – жүргізушінің атқара алатыны, еңбекке жұмсалатын күш-жігермен және, әсіресе, жұмысты аяқтауға қажетті уақытпен тікелей байланысты емес. Үй шаруалық тауарларын тасымалдаушылар ең күрделі мәселелермен айналысады, сондықтан олар әдетте ең жоғары жалақы алады, тіпті жоспарлы жүк тасымалдаушылардан бірнеше есе көп табыс табады.

Миль бойынша төлеу

Миляж есептеулері әр тасымалдаушыда әртүрлі болады. Хаб-мильдер немесе осьтік мильдер ("хаб" – бұл оське орнатылған механикалық миль сандығы, хабметр) үшін жүргізушіге әрбір миль үшін төлем жасалады. Есептеулер көбінесе тасымалдаушының қаржылық сыйақысына немесе қолданылатын бағдарламалық құралдың миляжды бағалау мүмкіндіктеріне байланысты, қызыл жалаулар пайда болғанға дейін тасымалдаушының бағалауынан 3–5% аспауы керек. Хаб-мильдердің бір түрі тек тасымалдаушы белгілеген маршрут бойынша, яғни белгілі бір миль санына ғана қатысты. Кез келген ынталандыру бойынша "маршруттан тыс" мильдер жүргізуші тарапынан тасымалдаушыға тегін беріледі. АҚШ-тағы ірі тасымалдау компанияларының көпшілігі жүргізушілеріне қысқа мильдер бойынша төлейді. Қысқа мильдер – екі немесе одан көп пошта индексі арасындағы ең қысқа қашықтық, тікелей картадағы сызық. Бұл қысқа мильдер көбінесе жүк тасымалдау үшін қажетті нақты мильдерге сәйкес келмейді, бірақ жүргізушінің табысын есептеу үшін қолданылады. Қысқа мильдер орташа есеппен нақты мильдерден 10% төмен, бірақ кейбір жағдайларда бұл айырмашылық 50% дейін жете алады. Мысалы, Техас штатының Браунсвилл қаласынан Флорида штатының Майами қаласына жүк тасымалдау үшін жүргізуші 1600 мильден астам жол жүруі керек. Бірақ қысқа маршрут бойынша қашықтық 750 мильді құрайды, бұл көлік Мексика шығанағы арқылы жүре алатын болса ғана мүмкін. Тағы бір мысал, жүк Нью-Йорк штатының Буффало қаласынан Висконсин штатының Грин-Бей қаласына тасымалданады, ал жүктің бастапқы және соңғы нүктелері арасында АҚШ-тың Үлкен көлдерінің үшi жатыр екені ескерілмейді. Таулар мен каньондар да бұған кедергі келтіруі мүмкін. Көлік құралдарына тыйым салынған маршруттар осы құбылысты тудыруы мүмкін, жүргізушілерді бірнеше рұқсат етілген маршруттармен жүруге және бағытты арт жағынан жақындауға мәжбүр етеді (іс жүзінде балық ілгегі пішіндес маршрутпен жүруге), себебі ең тікелей маршрут ауыр жүк көліктеріне қолайсыз. Кейбір тасымалдау компаниялары осы айырмашылықтарды азайту үшін жүргізушілеріне "нақты мильдерге" сәйкес төлем жасауға тырысады. Бұл диспетчерлер маршрутты ұсынғанда және жүргізушіге маршрут бойынша төлем жасағанда болады. Бұл жүргізушілерге атқарған жұмысы үшін толық өтемақы төлеу үшін жасалады. Бұл маршруттар көбінесе тас жол жүйесімен жүреді, бірақ кейде жүргізушілерді мемлекеттік және АҚШ тас жолдары мен ақылы жолдарды пайдалануға мәжбүр етеді. Тасымалдау компаниялары тәжірибелі жүргізушілерді тарту және ұстап қалу үшін осы әдісті қолданады. Үй шаруашылығы тауарлары (HHG) милі, Үй шаруашылығы тауарларының миляждық нұсқаулығынан ("қысқа мильдер") тұрмыстық тауарларды тасымалдаушылар үшін автокөлік тасымалдау тарифтерін стандарттауға жасалған алғашқы әрекет болды, кейбіреулер бұл Қорғаныс министрлігінің тапсырысы бойынша, ел бойынша әскерлерді жылжыту үшін жасалған, соның нәтижесінде тұрақты және сенімді кіріс көзі болды дейді. Рэнд МакНелли Ұлттық жылжыту және сақтау қауымдастығының алдағы ұйымдарымен бірлесіп, 1936 жылы жарияланған алғашқы нұсқаулықты әзірледі, онда 300-ге жуық нүктеден нүктеге дейінгі аралықтар болды. Бүгінде нұсқаулықтың 19-шы басылымында 140 000-нан астам қалалар, пошталық кодтар немесе тас жолдардың қиылыстары арасындағы қашықтықтар қамтылған.

Жүктің пайызы

Проценттік төлем жүйесі – белгілі бір компаниялар үшін жүк тасымалдауға келісім берген жеке кәсіпкерлер үшін таралған жалақы құрылымы. Бұл жүйеде жеке кәсіпкерлерге жалпы жүк кірісінің белгілі бір пайызы төленеді. Бұл пайыздық үлес компания ұсынатын қызметтерге байланысты өзгеріп отырады. Мысалы, жүк кірісінің 95% алатын жеке кәсіпкерге тек жүк жіберу қызметі ғана ұсынылуы мүмкін, ал жүк кірісінің 65% алатын жеке кәсіпкерге компания тіркеме, сақтандыру сияқты немесе басқа да артықшылықтар берілуі мүмкін. Көбінесе жеке кәсіпкерлер отынға арналған қосымша төлемнің 100% алады. Жиі кездеспесе де, компания жүргізушілеріне де жүк кірісінің пайызы ретінде төлеуге болады. Бұл әдетте жеке кәсіпкерлерге төленетін кіріс пайызымен бірдей, ал кейбір компания жүргізушілеріне жүк пайдасының пайызы төленеді.

Сағатына төленетін

Дупре Логистика сияқты компаниялар, бұрынғыда шақырым басына төлейтін, сағаттық жалақыға көшкен. Аймақтық және жергілікті жүргізушілерге көбінесе сағатына жалақы төленеді. 2011 жылы АҚШ Еңбек статистикасы бюросы (BLS) ауыр жүк көлігі және қашықтықтан жүретін жүргізушілердің орташа сағаттық жалақысы сағатына 21,74 доллар екенін хабарлады. BLS 2012 жылы орташа сағаттық жалақының сағатына 18,37 доллар екенін мәлімдеді. 2013 жылдың мамыр айында BLS орташа сағаттық жалақының 12,21 доллардан (ең төменгі 10%) сағатына 28,66 долларға дейін (ең жоғарғы 10%) ауқымда екенін хабарлады. 2014 жылдың наурыз айында Payscale.com сайты жүк көлігі жүргізушісінің бастапқы деңгейдегі жалақысы сағатына 11,82 доллардан 20,22 долларға дейін, ал орташа сағаттық жалақысы 15,53 доллар екенін жариялады. Мұнай өндірісі саласындағы кейбір арнайы жұмыстар, мысалы, вакуумды, құрғақ жүк тасымалдаушы және лебедка жүргізушілері сағатына 22,00 доллар немесе одан да жоғары жалақы ала алады. 2020 жылдың желтоқсан айында жүргізілген сауалнама бойынша, АҚШ-тағы орташа жүк көлігі жүргізушісі аптасына 70-80 сағат жұмыс істейді және бір шақырымға 0,28 центтен 0,40 центке дейін табады.

Австралия

Австралияда ауыр көліктерге арналған лицензияларды штаттар береді, бірақ бұл ұлттық стандарт болып табылады. Ауыр көлік жүргізушілеріне 5 сыныптағы лицензиялар қажет: Жеңіл қатаң (LR класы) лицензиясы 8 тоннадан аспайтын жалпы салмағы (GVM) бар, 9 тоннадан аспайтын жалпы тіркеме салмағы (GTM) бар қатаң көлік құралын қамтиды. Сондай-ақ, жалпы салмағы 8 тоннаға дейін жететін және жүргізушіні қоса 12-ден астам ересек жолаушы тасымалдайтын автобустар да осы лицензияға жатады. Орташа қатаң (MR класы) лицензиясы 2 осьті және 8 тоннадан астам жалпы салмағы бар, 9 тоннадан аспайтын жалпы тіркеме салмағы бар қатаң көлік құралын қамтиды. Ауыр қатаң (HR класы) лицензиясы 3 немесе одан көп осьті, 9 тоннадан аспайтын жалпы тіркеме салмағы бар қатаң көлік құралын қамтиды. Сондай-ақ, буынды автобустар да осы лицензияға жатады. Ауыр комбинация (HC класы) лицензиясы жартылай тіркемелерді немесе 9 тоннадан астам жалпы тіркеме салмағы бар тіркемені тартатын қатаң көліктерді қамтиды. Көп комбинациялы (MC класы) лицензиясы жол пойыздары және B қос көліктер сияқты көп комбинациялы көліктерді қамтиды. LR немесе MR класты лицензия алуға үміткер адам C (автомобиль) класты лицензияны кем дегенде бір жылға ие болуы керек, ал HR класын алуға үміткер адам – кем дегенде екі жылға. HC класты лицензияға өту үшін адам кем дегенде бір жыл MR немесе HR класты лицензияға ие болуы керек. MC класты лицензияға өту үшін адам кем дегенде бір жыл HR немесе HC класты лицензияға ие болуы керек.

Канада

Канададағы жүргізуші куәліктері, коммерциялық көлік құралдарын басқаруға арналған куәліктерді қоса алғанда, провинциялар деңгейінде беріледі және реттеледі. Коммерциялық жүргізуші куәліктеріне (CDL) қатысты провинциялар мен территориялар арасында біртұтас стандарт жоқ.

Ақылы емес жұмыс уақыты

Америка Құрама Штаттарында жүк тасушы немесе жүк түсірушіде жүк көлігі жүк тиеуді немесе түсіруді күтіп тұрып, көптеген ақы төленбеген уақыттар болады. 2010 жылғы HOS өзгерістеріне дейін мұндай кезде 4–8 сағатқа дейін уақыт кететін еді. CSA бұл мәселені шешіп, жүргізушілер мен жүк тасымалдау компанияларына осы артық уақыт үшін ақы алудың заңды жолдарын ұсынды. Көбінесе жүк тиеу/түсіру уақыты 2–4 сағатқа дейін қысқарды, бірақ кейде одан да ұзаққа созылады.

Айдаушылар саны мен жетіспеушілігі

2006 жылы АҚШ-тың жүк тасымалдау индустриясында барлығы 3,4 миллион жүргізуші жұмыс істеді. Ұзақ қашықтыққа жүк тасымалдау саласының басты мәселесі – жүргізушілердің көп бөлігінің қартаюы және зейнеткерлікке шығуы күтілуде. Жақын арада жаңа жұмысқа орналасатын адамдардың саны аз болады деп күтілуде, нәтижесінде жүргізушілер тапшылығы туындап отыр. Қазіргі уақытта ұзақ қашықтықтардағы тасымалдау саласында шамамен 20 мың жүргізуші жетіспейді. 2018 жылға қарай бұл көрсеткіш 63 мыңға дейін өседі деп болжануда. Жүк тасымалдау (әсіресе ұзақ қашықтыққа жүретін тасымалдау) сондай-ақ имиджтік дағдарысқа тап болды. Бұл ұзақ жұмыс уақыты, үйден ұзақ айырылу, жұмыстың қауіптілігі, еңбекақының салыстырмалы түрде төмен болуы (жұмыс істеген сағаттарға қарағанда) және бүкіл индустрия бойынша кең таралған "жүргізушілер соңғы орында" деген көзқарасқа байланысты. Бұл тапшылықты жеңу үшін жүк тасымалдау компаниялары Конгреске жүргізушілердің жас шегін төмендету туралы лобби жасады, бұл шара жұмысқа алудағы кемшілікті азайтады деп мәлімдеді. Қазіргі заңнамаға сәйкес, штаттар арасында жүк тасымалдау үшін жүргізушінің жасы 21-ге толуы керек, бірақ индустрия бұл жас шегін 18-ге дейін төмендетуді қалайды. Ұзақ қашықтыққа жүк тасымалдау саласындағы қызметкерлердің айналымы өте жоғары деңгейде. 2005 жылдың 4-ші тоқсанында саладағы ірі тасымалдаушылардың айналымы рекордтық 136%-ға жетті, яғни 100 жүргізушіні жұмысқа алған тасымалдаушы жыл сайын шамамен 136 жүргізушіні жоғалтады. 2020 жылдың соңында жылдық кірісі 30 миллион доллардан асатын автопарктердегі жүк көліктерінің айналымы 92% құрады. Ұзақ қашықтыққа жүретін жүк көліктерінің білікті, тәжірибелі жүргізушілері жетіспейді. Тапшылықтың себептерінің бірі – жүк тасымалдау индустриясының дерегуляциясынан туындаған экономикалық салдар. Майкл Х. Белцер – жүк тасымалдау индустриясының, әсіресе дерегуляцияның институционалдық және экономикалық әсерінің халықаралық деңгейде танылған сарапшысы. Ол Уэйн мемлекеттік университетінің экономика факультетіндегі доцент. Ол "Дөңгелекті терлеу цехтары: жүк тасымалдау дерегуляциясының жеңімпаздары мен жеңілгендері" атты кітаптың авторы. Оның маңызды еңбегі сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Төмен жалақы, нашар жұмыс жағдайы және қауіпсіз емес жағдайлар дерегуляцияның тікелей салдары болды. "[Бұл кітап] жүк тасымалдау индустриясының жаңа экономиканың қараңғы жағын бейнелейді" делінеді. "Жұмыс жағдайы өте нашар, ал жалақы жүйесі өте әділетсіз, сондықтан ұзақ қашықтыққа жүк таситын компаниялар жұмысшылар үшін жылдам тағам өндіруші компаниялармен бәсекелеседі. Көптеген ұзақ қашықтыққа тасымалдаушылар жыл сайынғы жүргізушілердің айналымы 100% құрайды. Атланта журналында жазылғандай: "18 дөңгелекті жүк көліктерінің кабиналары жаңа мыңжылдықтың терлеу цехтарына айналды, кейбір жүк көліктерінің жүргізушілері аптасына 95 сағатқа дейін, ең төменгі жалақыдан сәл артық еңбекақы үшін жұмыс істейді. [Бұл кітап] жүк тасымалдау индустриясының қазіргі жағдайына қатысты көзқарасты ашады".

DAC-тің есеп беруі

Жүк машинасының жүргізушісінің "DAC Report" – бұрынғы жұмыс берушілер HireRight және USIS Commercial Services Inc. (бұрын DAC Services немесе "Drive A Check" деп аталған) ұсынған еңбек тарихы туралы ақпаратты көрсетеді. Жүк машинасының жүргізушісінің DAC есебінде оның жеке басын анықтайтын мәліметтер (аты-жөні, туған күні, жеке сәйкестік нөмірі), жүк тасымалдаушы компанияның аты мен мекенжайы, осы компаниядағы жұмыс істеген мерзімі, компаниядан кету себебі, қайта жұмысқа алуға болатыны және жүргізушінің еңбек өтілі туралы пікірлер (мысалы, жақсы, қанағаттанарлық, көптеген кешіккен жеткізілімдер және т.б.) қамтылған. Сондай-ақ, компания есірткі және алкогольге тексеру туралы мәліметтерді USIS-те сақтағандығы көрсетіледі. DAC есебінің жеке бөлімінде оқиғалар/апаттар туралы ақпарат, сондай-ақ CSA 2010 жұмысқа алдындағы тексеру бағдарламасы (PSP) есептері бар.

Жалған хабарламалар

DAC есебі кәсіби жүк көлік жүргізушісінің өмір сүруі үшін, тұтынушы үшін несиелік есептің маңыздылығындай маңызды. Жүк тасымалдау компаниясы жүк көлік жүргізушісі туралы жағымсыз ақпарат бергенде, ол жүргізушінің мансабын бірнеше жылға, тіпті одан да көп уақытқа жұмыс табу мүмкіндігінен айырып, құрта алады. Көлік тасымалдау компаниялары осы құқықты жиі теріс пайдаланады, жүк тасымалдаушылар туралы қасақана түрде жалған ақпарат жасайды, әсіресе басқа жерде жақсы жалақылы жұмыс іздегені үшін немесе басқа да алаяқтық, бәсекелестікке қарсы себептермен жазалау үшін. Жүк көлік жүргізушілерін басшылыққа қарсы тұрғаны үшін немесе жақсы жұмыс іздеп компаниядан кеткені үшін жалған DAC есебімен қорқыта берсе, жүк көлік жүргізушілерінің еңбек жағдайлары жақсармайды.

COVID-19 пандемиясы

Ковид-19 пандемиясы кезінде АҚШ-тағы жүк көліктерінің жүргізушілері америкалықтарға қажетті тауарларды жеткізуде бірінші лекте болды. Көптеген жүк көлік компаниялары Нью-Йорк қаласы сияқты жұқпаның белсенді таралуы байқалатын аймақтарға сапарлайтын тапсырмаларды қабылдаудан бас тартты.

Құқықтық талаптарға сәйкестік, қауіпсіздік және жауапкершілік

2010 жылы FMCSA деректерге негізделген қауіпсіздік сақтау және оны орындау бағдарламасы – бұрын Comprehensive Safety Analysis 2010 немесе CSA 2010 деп аталған бағдарламаны енгізді. Бағдарлама коммерциялық автокөліктердің (CMV) қауіпсіздігін жақсарту және апаттарды, жарақаттарды және өлім-жітімдерді алдын алу мақсатында тасымалдаушы қауіпсіздігін өлшеу жүйесін (SMS) пайдалану арқылы Жүріс-тұрысты талдаудың қауіпсіздікті жақсарту категорияларын (BASIC) қолдану үшін іске асырылды. Категориялар: 1) Қауіпсіз жүргізу, 2) Қызмет сағаттарының (HOS) сақталуы, 3) Жүргізушінің жарамдылығы, 4) Бақыланатын заттар мен алкоголь, 5) Көлік құралын күтіп ұстау, 6) Қауіпті материалдардың (HM) сақталуы және 7) Апат көрсеткіші. HM және апат көрсеткіштері қазіргі уақытта көпшілікке ашық емес. 2000 жылы бастапқы инспекциялық таңдау жүйесін (ISS) және автокөлік тасымалдаушыларының қауіпсіздік жағдайын өлшеу жүйесін (SafeStat) біріктіру арқылы ISS 2 құрылды, бірақ көптеген мәселелер шешілмей қалды. 2012 жылғы FMCSA ережесіндегі өзгерістер мәселелерді шешуге бағытталғанмен, "қызмет мәртебесі туралы жазба" (RODS) талаптарына сәйкес келетін жүргізушілерге қатысты қызмет сағаттарының ережелері сияқты көптеген проблемалар сақталды. 2019 жылға дейін қолданылған жүйе тасымалдаушыларды олардың әріптестерімен салыстыру негізінде салыстырмалы бағалау жүйесін қолданды.

Қауіпті жағдайлар

Жүк машинасының жүргізушілері мен жүк тасымалдау саласының өкілдері бағалау жүйесіне, әсіресе кіші тасымалдаушыларға қатысты, жалпы есеп беру кеңсесінің баяндамасына сәйкес, алдын алуға болмайтын жағдайлар ескерілгендегі бағалаудың дұрыстығына, бағалау нәтижелерін жария етуге және айыптама жоққа шығарылмаған немесе жүргізушіге немесе тасымалдаушыға пайдалы аяқталған жағдайларды ұлттық деректер базасынан алып тастауды қамтамасыз ететін мемлекеттік міндетті процедуралардың болмауына ұзақ уақыттан бері алаңдаушылық білдіріп келеді. Бұл кемшіліктер жүргізушілер мен тасымалдаушылардың бағаларын жасанды түрде көтеріп, сақтандыру компанияларының тәуекелді бағалауына әсер етеді. FMCSA CSA бағалау жүйесінің тиімділігін көрсететін есеп жариялады. 2010 жылдан бері жұмыс уақытының ережелері бірнеше рет өзгерді, бұл тасымалдаушылар мен жүргізушілерді мазалап тұр. 2017 жылдың 18 желтоқсанында RODS ережелеріне бағынған тасымалдаушылар үшін міндетті болған жаңа электрондық журналды тіркеу құрылғысы (ELD) ережелерінің енгізілуі қосымша мәселелер тудырды. Жүргізушілер ELD ережесімен қатар қағаз журналды алып жүруі және ELD нұсқаулығы мен нұсқаулық парағының жүк көлігінде болуын тексеруі қажет. DOT инспекторы талап еткен жағдайда жүргізуші деректерді электрондық пошта арқылы немесе факспен жіберуге дайын болуы керек. ELD жұмысында ақаулық туған жағдайда жүргізуші жеті немесе сегіз күндік талаптарды орындау үшін қағаз журналды толтырып, көлік құралын тексеру туралы жазба жасауы тиіс. Конгресс жүйені қайта қарауды міндеттеді, нәтижесінде FMCSA ұсынған ережелер күшін жойды. Қазіргі салыстырмалы рейтингтік жүйені алмастыру үшін жаңа Ықтимал жауап теориясы (IRT) моделі ұсынылып, 2018 жылдың қыркүйегінен бастап сынақтан өтуде, ал 2019 жылы өзгерістер күшке енуі күтілуде.

Жүргізушілердің жетіспеушілігі

2014 жылы Жол тасымалы қауымдастығы және жүк көлігі қауымдастығы (FTA) үкіметтен Ұлыбританиядағы білікті жүк көлік жүргізушілерінің жетіспеушілігін шешуге көмектесуді сұрады. FTA мәліметінше, 59 000 жүк көлік жүргізушісі жетіспейді. Жүк көлігінің жүргізушілерінің орташа жасы 57-де екені анықталды. 2016 жылдың ақпан айында Ұлыбританиялық жүк тасымалы биржасы жүргізушілердің тапшылығы туралы тәуелсіз сауалнама жүргізді. Сауалнаманың мақсаты – жүргізушілердің ауыр жүк көліктерінің жетіспеушілігі туралы пікірін білу болды. Зерттеудің нәтижелері индустрия мен үкіметке жүргізушілердің қазіргі кезде кездесіп жатқан мәселелерді түсінуге көмектесе алатынын анықтау көзделді. Сауалнама нәтижелері көрсеткендей, жүргізушілердің пікірінше, жүргізушілердің жетіспеушілігіне үш негізгі фактор себеп: 1) төмен жалақы, 2) жүргізушілерге арналған жағдайлардың нашарлығы және 3) жүргізушілерге қатысты қарау тәсілі. Сауалнамаға қатысқан жүргізушілердің үштен бірі жуығы өздерін жұмыс істейтін компаниялар жақсы бағаламайтынын айтты. 2021 жылғы Ұлыбританиядағы жанармаймен жабдықтау дағдарысы және супермаркеттер мен мейрамханалардағы азық-түлік тауарларының жетіспеушілігі ауыр жүк көліктерінің жүргізушілерінің созылмалы тапшылығымен және оған байланысты артық жұмыс уақытымен, нашар жұмыс жағдайымен және тұрақсыз төмен жалақымен байланысты болды. Brexit және COVID-19 пандемиясынан туындаған көші-қонның азаюына байланысты жеделдеген ауыр жүк көліктерінің жүргізушілерінің тапшылығына жауап ретінде Ұлыбритания үкіметі Рождествоға дейін 5000 шетелдік жүк көлік жүргізушілеріне Ұлыбританияда жұмыс істеуге мүмкіндік беру үшін уақытша виза бағдарламасын іске қосты. Жанармай тапшылығын болдырмау үшін Ұлыбритания үкіметі 150 армиялық танкер жүргізушісін 5 күндік арнайы оқудан өткізіп, жанармай цистерналарын жүргізуге және жанармай станцияларына жеткізуге дайындық жүргізді. Консервативті партиядан депутат және Көлік комитетінің төрағасы Хью Мерриман армияны дайындауды министрлердің барлық мүмкіндіктерін пайдалануға тырысуының «жақсы мысалы» деп атап, оны «соңғы шара» ретінде қолдануға болатынын айтты. Мерриман сонымен қатар, ұзақ жылдар бойы жүргізушілердің тапшылығын индустрия шешуі керек екенін, нарықтық сәтсіздікті шешу үшін үкіметтің үнемі араласуына тәуелді болмауы керек екенін мәлімдеді. text=Сіз аптасына кем дегенде 45 сағат жұмыс істейсіз, жұмыс күні апта сайын өзгеруі мүмкін және демалыс күндері жұмыс істеуге дайын болуыңыз керек. Сондай-ақ сіз ерте бастауыңыз керек және түн бойы жұмыс істеуге дайын болуыңыз керек. 2010 жылы Ұлыбританиядағы орташа жүк көлігі жүргізушісі орташа супермаркет кассирінен сағатына 51 пайызға көп табатын болса, 2020 жылы бұл көрсеткіш 27 пайызға төмендеді. Жүк көлігі жүргізушілері 2015 жылдан 2021 жылға дейін жалақының өсу қарқынының баяулауын сезінді: жүк көлігі жүргізушілерінің орташа сағаттық жалақысы 10 пайызға өсіп, 11,80 фунт стерлингті құрады, ал Ұлыбританиядағы барлық қызметкерлер үшін бұл көрсеткіш 16 пайызды құрады. text=Неге мен барлық жауапкершілікпен, ұзақ және болжауға қиын сағаттармен жүк көлігі жүргізушісі болғым келеді, егер мен Aldi-ге барып, сөрелерді жинап, сағатына 11,30 фунт стерлинг таба алатын болсам? Driver Require компаниясының бас директоры Киран Смит жұмыс берушілердің супермаркеттер сияқты үлкен клиенттермен бәсекелесу үшін еңбек құнын төмендеткенін атап өтті. Клиенттер сатып алуда үлкен ықпалға ие [және] олар жүк тасымалдау компанияларын ең төменгі маржаға дейін ұстап отыр. Көптеген жүргізушілер 30 жасында жұмыстан кетеді, өйткені жұмыс уақыты бала тәрбиесіне қатысуды мүмкін емес етеді, бірақ жалақысы екінші жұбайдың үйде қалуына жеткіліксіз.

Спутниктік бақылау

Бүгінде көптеген компаниялар автопаркті басқаруға көмектесу үшін көліктерді немесе тіркемелерді бақылаудың түрлі спутниктік жүйелерін пайдаланады. Осы контексте "бақылау" – орналасуын қадағалау, ал "спутник" – GPS немесе GLONASS спутниктік жүйелері орналасу туралы ақпаратты ұсынуы немесе орналасу деректерін беруге қолданылатын байланыс спутниктері. Арнайы орналасуды бақылау құрылғысы, сондай-ақ трекер немесе AVL блогы жүк көлігіне орнатылады және ол нақты уақытта орнын автоматты түрде анықтап, визуализациялау және талдау үшін қашықтағы компьютерлік деректер базасына жібереді. "Кабинадағы" байланыс құрылғысы AVL блогы көбінесе жүргізушіге диспетчермен байланысуға мүмкіндік береді, ол әдетте жүргізушіге тасымалдау және түсіру орындарын анықтап, хабарлау үшін жауапты. Егер AVL блогы мобильді деректер терминалына немесе компьютерге қосылса, жүргізушіге жүкқұжатының (BOL) ақпаратын қарапайым нүктелік матрицалық дисплей экранына енгізуге мүмкіндік береді (бұл компанияның кең таралған OmniTRACS жүйесі үшін "Qualcomm" деп аталады). Жүргізуші ақпаратты пернетақта арқылы алдын ала пішімделген хабарлардың, яғни макростардың автоматтандырылған жүйесіне енгізеді. Жүк тиеу және түсіру процесінің әр кезеңі үшін макростар бар, мысалы, "жүк тиеушіден шығып келе жатыр" және "соңғы пунктке жеттім". Бұл жүйе компанияға жүргізушінің отын шығынын, жылдамдығын, қоробканы оңтайландыруын, қозғалтқыштың бос жүріс уақытын, орналасуын, қозғалыс бағытын және жүргізуге кеткен уақытты бақылауға мүмкіндік береді. АҚШ-тың Небраска штатындағы Омаха қаласында орналасқан Werner Enterprises компаниясы осы жүйені "қағазсыз журналды" енгізу үшін пайдаланды. Жұмыс уақытын дәстүрлі қалам мен қағазға жазудың орнына, жүргізуші компанияға өзінің жағдайы туралы макро арқылы хабарлайды.

Жұмыс шарттары

Көбінесе жүк көліктерінің жүргізушілері қашықтықтан жүретін жүргізушілер ретінде жұмыс істейді, яғни олар жүк тиеу орнынан жеткізу орнына дейін ұзақ қашықтықты жүргізу үшін жалданады. Қалалардағы ауаның қатты ластануына ұшыраған қысқа уақыт ішінде жүк көлігінің кабинасында болу, зиянды шығарындыларды тыныс алудан сақтауға көмектеседі. Ал көп бөлігінде ауаның ластануы аз ауылдық аймақтардан өтетін кезеңде, жүк көліктерінің жүргізушілері, әдетте, үлкен қалалардың тұрғындарына қарағанда ауадағы зиянды шығарындыларға азрақ ұшырайды. Себебі қалаларда қозғалтқыштардан, зауыттардан және басқа да көздерден шығатын шығарындыларға ұшырау қаупі артады, бұл қатерлі ісік ауруының пайда болуына ықпал етуі мүмкін және астма сияқты өкпе ауруларын асқындыруы мүмкін. Алайда, тек қала ішінде жүретін жүргізушілер, қашықтықтан жүретін жүргізушілерге қарағанда, зиянды шығарындылардан алыс болудың артықшылығына ие болмайды. Жүк көліктерінің жүргізушілерінің денсаулығына әсер ететін басқа да факторлар – діріл, шу, ұзақ отыру, жұмыс стресі және шаршау. Дамушы елдердегі жүргізушілер үшін жолдардың нашар болуы және жол апаттарының жиі болуы қосымша тәуекелдерді тудырады. Осы елдерде жүк көліктерінің жүргізушілерінің арасында ВИЧ жұқтыру қаупі жоғары. Кендерде жұмыс істейтін жүргізушілер жұмыс жағдайларына байланысты қосымша денсаулық қатеріне тап болады, себебі олардың жүретін жолдары өте қауіпті. Жүк көліктерінің жүргізушілерінің шаршауына ұйқының жеткіліксіздігі (саны мен сапасы), ұзақ жұмыс уақыты, отырықшы өмір салты, дұрыс тамақтанбау және жалпы стресс себеп болады. Зерттеулер көрсеткендей, кейбір жүргізушілер жеткілікті ұйықтайтын болса да, көптегендері ұйқының сапасына әсер ететін, анықталмаған ұйқы бұзылыстарынан зардап шегеді. Бір зерттеуде жүк көліктерінің жүргізушілерінің 68,1%-ы түнде оянғанын, 64,2%-ы сергімейтінін, ал 51,6%-ы тым ерте оянғанын және қайтадан ұйықтай алмағанын хабарлады. Жүк көліктерінің жүргізушілерінің стрессін азайту үшін жүргізушілердің жұмыс кестелерін жүргізу және басқарудың жақсы электрондық әдістері қажет. FMCSA және Ұлттық автомобиль жолдары қауіпсіздігі басқармасы 2001 жылдың сәуірінен 2003 жылдың желтоқсанына дейін ірі жүк көліктерінің апаттарының себептерін зерттеу үшін кең ауқымды зерттеу жүргізді. Зерттеушілер қайтыс болғандар мен жарақат алғандардың 13 пайызының жүк көлігінің жүргізушісінің шаршауынан болғанын хабарлады. 2011 жылы жарияланған FMCSA-ның тағы бір зерттеуі ірі жүк көліктерінің апаттарының 7 сағаттан астам уақытпен байланысты екенін көрсетті, яғни шаршау өнімділікке әсер ете бастайды. FMCSA сондай-ақ 2016 жылы жүк көлігінің жүргізушісінің шаршауы алкоголь мен есірткіге қарағанда жүк көліктерінің апаттарындағы өлімге себеп болатын маңызды фактор екенін хабарлады.

Австралияның денсаулық сақтау талаптары

Австралияда барлық "қалараралық" жүргізушілер жұмыс кезінде өздерімен бірге медициналық ақпаратын алып жүруі керек деп жаңа заң қабылданды. Бұл жүргізушілерге осы жаңа заңды сақтауға көмектеседі, сондай-ақ қажет болған жағдайда жылдам және дәл медициналық көмек көрсетуге мүмкіндік береді.

Ауыр салмақтан арылу

2007 жылы American Dietetic Association журналында жарияланған зерттеуге сәйкес, АҚШ-тағы шамамен 3,2 миллион жүк көлік жүргізушісінің 86%-ы артық салмақты немесе семіздікпен ауырады. 2010 жылы өткізілген сауалнама көрсеткендей, американдық жүк көлік жүргізушілерінің 69%-ы семіздік критерийлеріне сай келеді, бұл АҚШ-тағы ересек жұмыс істейтін халықтың көрсеткішінен екі есе жоғары. Жүргізушілерде семіздікке әкелетін негізгі факторлар – нашар тамақтану әдеттері, пайдалы тағамға қол жеткізудің қиындығы, жаттығулардың жетіспеуі, отырықшы өмір салты, ұзақ жұмыс уақыты және медициналық көмекке қол жеткізудің шектеулігі. Жүк көлік жүргізушілерінің 80%-ы нашар тамақ таңдауы мен жүк көлік аялдамаларындағы тағамның болуы салдарынан дені сау емес тамақтану үлгісін ұстанады. Аялдамалардағы тағамдардың көп бөлігі жоғары калориялы және майлы болып келеді, олар мейрамханалар, фастфуд, дәмханалар және автоматтары арқылы ұсынылады. Таза өнімдер мен толық астықтан жасалған тағамдар сирек кездеседі. Мини-дүкендердегі тағамдардың 85%-ы өте зиянды деп саналса да, олардың 80%-ы жүк көлік жүргізушілерінің күнінің басты тағамы болып табылады. Сонымен қатар, жүргізушілер өздерімен алып жүретін көптеген тағамдар, тіпті тоңазытқышта сақталса да, жүк көлік аялдамаларынан сатып алынады. Бұл ұзақ жұмыс уақыты мен қатаң мерзімдерге, отырықшы өмір салтына және жаттығу жасауға қолайлы орынның болмауына байланысты. Жүргізушілерге арналған фитнес ресурстарының кейбірі бар болғанымен, олардың көпшілігі жеткіліксіз. Қолжетімді орындар – жүк көлік аялдамалары, тас жолдардағы демалыс алаңдары, жүк көлік терминалдары, қоймалар және жүк көлігінің кабинасы. Жүк көлік индустриясы осы санаттарға жатады. Күндізгі ұйқышылдық пен түнгі ұйқының бұзылуы да семіздікпен байланысты. Жұмыс уақыты күніне 11 сағаттан аспауы тиіс, апталық сменадан кейін 10 сағат демалыс қарастырылған. 11 сағаттан артық жұмыс істеуге рұқсат берген компанияларға 11 000 долларға дейін, ал жүргізушілерге 2 750 долларға дейін айыппұл салынады. Бұл айыппұлдар болғанымен, заңның орындалуы нашар. Кейбіреулері дәрігерлердің кабинетіне немесе жеке клиникаларға бара алады, ал көпшілігі шұғыл жәрдем және жедел медициналық көмекке жүгінеді.

Басқа денсаулық мәселелері

2014 жылы 1600 жүк көлік жүргізушісі арасында жүргізілген зерттеуде АҚШ-тағы жүк көлік жүргізушілерінің темекі шегу деңгейі, АҚШ-тағы басқа жұмыс істейтін ересектерге қарағанда екі есе жоғары екені анықталды; 2010 жылғы сауалнамада жүк көлік жүргізушілерінің 51% темекі шегетінін хабарлады. Сол сауалнамаға қатысқан жүк көлік жүргізушілерінің 61% екі немесе одан көп қауіп факторының бар екенін көрсетті, олар: жоғары қан қысымы, семіздік, темекі шегу, жоғары холестерин, физикалық белсенділіктің жетіспеуі немесе ұйқының жетіспеуі (24 сағат ішінде 6 сағаттан аз ұйқы). Шындығында, жүк көлік жүргізушілеріндегі жоғары қан қысымының көрсеткіші, гипертонияның әлемдік таралу деңгейінен 26,4% артық. 2015 жылы тағы бір зерттеуде 91 000-нан астам жүк көлік жүргізушісі сарапталды және осыған ұқсас аурулар анықталды. Жүк көлік жүргізушілері сонымен қатар бұлшық-скелеттік жүйе ауруларына, жүрек-қантамыр ауруларына және стресске жиі шалдығады.

АҚШ

Көлік жүргізушілері арасындағы сөзсіз байланыстың бір түрі – қарсы келе жатқан жүк көлігі өтіп кеткенін көрсету үшін фараларды бір немесе екі рет қосу-өшіру. Осыдан кейін, өткен жүргізуші тіркеме немесе габариттік шамдарды жарып, алғыс айтуы мүмкін. Кейде басқа көлік жүргізушілері де осы сигналды жүк көлігінің жүргізушісіне береді. Биік қабырғаның арғы жағынан немесе қарсы келе жатқан көлікке көрінбейтін кез келген жолдан шыққаннан кейін, фараларды немесе алыс жарықты үздіксіз жыпылықтатса, қарсы бағытта келе жатқан жүк көлігінің жүргізушісі алда жол апаты немесе басқа да кедергі бар екенін біліп, жылдамдығын азайтуға немесе сақтықпен жүруге дайындалады. Жүк көлігі жүргізушілерінің терминологиясында "Менің алдымда қозғалма" деген сигнал жоқ, сондай-ақ фараларды немесе алыс жарықты қосу немесе сөндірудің белгілі бір уақыты да қарастырылмағандықтан, "Менің алдымда қозғалма" деп ескерту үшін алыс жарықты жыпылықтатса, жүк көлігінің жүргізушісі бұл сигналды алдындағы қатарға көшуге рұқсат ретінде қате түсінуі мүмкін.

Еуропа

Әдетте, "рахмет" деген белгіні артқы көлікке сол және оң жақ бұрылыс көрсеткіштерін бірнеше рет қосу арқылы білдіреді, ал авариялық жағдай белгілерін (екі бұрылыс көрсеткіші) қосу "Жайлау жылдамдықты, алда қауіп бар" дегенді білдіреді. Автокөліктер көбінесе "рахмет" үшін авариялық жағдай белгілерін қолданғандықтан, жүк көліктерінде нақтырақ айырма жасау қажет. Жүк көлігі артындағы жүргізушілердің көруі шектеулі болғандықтан, "Мені өткізгеніңізге рахмет" және "Алдыда қауіп, кенеттен тежеуім мүмкін!" деген екі сигналды ажырату керек. Оң жаққа жүретін елде, арттағы көлік озуға тырысқанда сол жақ бұрылыс көрсеткішін қосу "Артқа сар, жол толық емес" дегенді, ал оң жақ бұрылыс көрсеткішін қосу "Озуға болады, жол бос" дегенді білдіреді. Жүк көлігі жүргізушілері қарсы келе жатқан көліктерге фараларын жыпылықтатқанда, алдында полиция патрулі келе жатқанын ескертеді. Бұл ресми түрде бекітілмегенмен, екі рет тізбектеп жыпылықтау полиция патрулін, ал жылдам тізбектеп жыпылықтау жүк көліктерін бақылайтын DMV немесе басқа да құқық қорғау органдарын көрсетеді. Күндіз, соңғы жағдайда жүргізушілер екі қолымен шеңбер жасау аркетін жасайды (тахограф сақинасын ұстағандай). Алдыңғы көлікке фараны жыпылықтатқанның (екінші жүргізушінің көзіне көріну үшін) екі мағынасы бар. Ұзақ жыпылықтау жүк көлігі жүргізушісіне қатарға оралуға рұқсат етілгенін білдіреді. Ал жылдам тізбектеп жыпылықтау көбінесе "Сіз ақымақтық немесе қауіпті әрекет жасап жатырсыз" дегенді білдіреді, мысалы "Менің алдымнан жылжушы болмаңыз, тіркеме толық ашылмаған!" немесе "Мен озуға дайындалып жатырмын, жаққа жылғыңыз". Жүк көлігі жүргізушілері тік көтерілісте, тау жолдарында және магистральдарға кіретін жерлерде төрт бағытта да фараларын қосып, өзгелерге олардың баяу жылдамдықпен келе жатқанын және оларға жақындағанда сақтық таныту қажеттігін ескертеді.

Қош-сау болыңыз

Еуропада оң жақтан көлік жүргізетін елдерде жүк көліктерінің жүргізушілері әдетте сол қолын көтереді және барлық саусақтарын жайып, алақаны алға қаратып, қолды қозғалмай ашық ұстайды, бұл "жазық қол" деп аталады. Немесе, қысқа нұсқасы бойынша, саусақтарын созып, алақанды рульде ұстап тұрады. Оң қолды көтеру де қолданылуы мүмкін, бірақ бұл өте сирек кездеседі.

Танымал мәдениетте

Жүк көлігі жүргізушілері көптеген фильмдердің тақырыбы болды, мысалы, «Түндегі жүру» (1940), бірақ олар 1970-жылдардың ортасында халық мәдениетінде ерекше танымал болды, «Ақ сызық қызуы» фильмі және 1975 жылы C. W. McCall-дың «Конвой» әні жарық көргеннен кейін. «Конвойдың» басты кейіпкері – тек CB (C. B. есімі) арқылы белгілі «Резеңке үйрек» аталған жүк көлігі жүргізушісі болды. Үш жыл өткен соң, 1978 жылы осы атпен фильм шықты. 1977 жылы тағы бір фильм, «Смоки және Бандит» жарық көрді, ол екі CB сөйлейтін жүк көлігі жүргізушісінің ерліктері мен штаттар арасында контрабандалық Coors сырасын тасымалдау туралы әңгімелейді. «Смоки және Бандит» екі жалғастырды. 1978 жылғы «F.I.S.T.» фильмі 20-шы ғасырдың басында жүк көлігі индустриясының кәсіподақ құруын көркемдеп бейнелесе, 1996 жылғы «Space Truckers» фильмінде жүк көлігінің болашағы болжалды. «Ковбой Бибоптың» «Хеви Металл Куин» эпизодында да ғарышқа саяхат жасайтын «жүк машинасының» жүргізушілері бар. Жүк көлігі жүргізушілері «Дуэль», «Джой Райд», «Транспортер», «Брейкдаун», «Хитчер», «Телма мен Луиза», «Супермен II», «Супергерл» және «Стальной адам» фильмдерінде жамандықпен бейнеленген. «B. J. және Аю» – жүк көлігі жүргізушісі мен оның серіктесі шимпанзе туралы телесериал. Тағы бірі – Клод Акинс пен Фрэнк Конверс ойнаған «Қозғалыстамыз». 2007 жылдың 17 маусымында History Channel «Ice Road Truckers» бағдарламасын көрсетуді бастады. Бұл – деректі фильмдер стиліндегі телесериал, ол Канаданың Солтүстік-Батыс территорияларындағы мұзды жолдармен жүк көліктерінің жүргізушілерін, сол аймақтағы мұнай және табиғи газ кен орындарына жабдықтарды тасымалдау кезінде баяндайды.