Кіріспе
SMS Derfflinger – 1910-жылдардың басында Англия-Германия теңіз қарулануы кезінде салынған Германия императорлық теңіз флотының (Imperial Navy) әскери крейсері. Ол өз класындағы үш кеменің алғашқысы болды; оның бауырлары – және The S – бұрынғы неміс әскери крейсерлерінен үлкен және жақсырақ болды, олар үлкен артиллерияны тиімдірек орналастырылған бастиондық схемада орналастырды. Derfflinger сегіз артиллериялық қарудан тұратын негізгі батареямен қаруланған, бұл бұрынғы әскери крейсерлердің қаруларынан өзгеше болды. Оның ең жоғары жылдамдығы болды және қалыңдығы бар броньдық белбеумен жақсы қорғалған. Derfflinger 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін құрастырылып аяқталды. Қызметке түскеннен кейін, ол Ашық теңіз флотының I-ші барлау тобына қосылды, онда ол соғысқа дейін қызмет етті. Бұл күштің құрамында ол Солтүстік теңіздегі көптеген операцияларға қатысты, соның ішінде 1914 жылғы желтоқсандағы Скарборо, Хартлпул және Уитбиге жасалған шабуыл, 1915 жылғы қаңтардағы Доггер Банкі шайқасы және 1916 жылғы сәуірдегі Ярмут және Лоустофт қалаларын бомбалау. Бұл операциялар 1916 жылғы 31 мамыр – 1 маусымдағы Ютландия шайқасында жеңіске жетті, онда Derfflinger британдық әскери крейсерлерін батыруға көмектесті және шайқаста ауыр зақымданып, бірнеше айға жөндеуге жіберілді. Кеме 1916 жылдың соңында қайтадан флотқа қосылды, бірақ ол кезде немістер су үстіндегі флотпен шабуылдау стратегиясынан бас тартып, U-кемелер науқанына көшкен. Осының салдарынан Derfflinger және Ашық теңіз флотының қалған бөлігі соғыстың соңғы екі жылында Германия шығанағында қарауылдаудан басқа ештеңе істемеді. 1918 жылғы сәуірде Норвегияға бара жатқан британдық конвойді тоқтатуға жасалған соңғы әрекет сәтсіз аяқталды. 1918 жылғы қарашада соғыс аяқталғаннан кейін флот Скапа-Флоуға қамалды. Контр-адмирал Людвиг фон Ройтердің бұйрығымен 1919 жылғы 21 маусымда тұтқынға алынған кемелер одақтас державалардың қолға түсуіне жол бермеу үшін батырылды.
SMS Derfflinger was a battlecruiser of the German Kaiserliche Marine (Imperial Navy) built in the early 1910s during the Anglo German naval arms race. She was the lead ship of her class of three ships; her sister ships were and The s were larger and featured significant improvements over the previous German battlecruisers, carrying larger guns in a more efficient superfiring arrangement. Derfflinger was armed with a main battery of eight guns, compared to the guns of earlier battlecruisers. She had a top speed of and carried heavy protection, including a thick armored belt. Derfflinger was completed shortly after the outbreak of World War I in 1914; after entering service, she joined the other German battlecruisers in I Scouting Group of the High Seas Fleet, where she served for the duration of the conflict. As part of this force, she took part in numerous operations in the North Sea, including the Raid on Scarborough, Hartlepool and Whitby in December 1914, the Battle of Dogger Bank in January 1915, and the Bombardment of Yarmouth and Lowestoft in April 1916. These operations culminated in the Battle of Jutland on 31 May – 1 June 1916, where Derfflinger helped to sink the British battlecruisers and Derfflinger was seriously damaged in the action and was out of service for repairs for several months afterward. The ship rejoined the fleet in late 1916, though by this time the Germans had abandoned their strategy of raids with the surface fleet in favor of the U boat campaign. As a result, Derfflinger and the rest of the High Seas Fleet saw little activity for the last two years of the war apart from patrol duty in the German Bight. The fleet conducted one final operation in April 1918 in an unsuccessful attempt to intercept a British convoy to Norway. After the end of the war in November 1918, the fleet was interned in Scapa Flow. On the order of Rear Admiral Ludwig von Reuter, the interned ships were scuttled on 21 June 1919 to prevent them from being seized by the Allied powers.
Дизайн
Дерффлингер класы 1911 қаржы жылына 1906 жылғы әскери-теңіз заңына сәйкес бекітілді; жобалау жұмыстары 1910 жылдың басында басталған еді. Британдық әріптестері өздерінің жауынгерлік крейсерлеріне қару орната бастағаннан кейін, неміс теңіз командалығының жоғары шенді офицерлері негізгі батареялық қарулардың калибрін арттыру қажеттігіне келді. Құнның тым тез өсуіне жол бермеу үшін, қарудың саны бұрынғы оннан сегізге дейін азайтылды, бірақ тиімдірек суперфайрингтік схема қабылданды.
Сипаттамалары
Дерфлингердің жалпы ұзындығы метр, ені метр, сусыру тереңдігі болды. Ол қалыпты жағдайда тонна, ал толық жүктемеде тонна сусырды. Кемеде 44 офицер және 1068 сарбаз қызмет етті. 1915 жылдың тамыз айының басында кеменің ортасына дерик орнатылып, Hansa Brandenburg W гидроұшақтарымен сынақтар жүргізілді. Дерфлингер екі жұп жоғары және төмен қысымды бу турбиналарымен қозғалды, олар төрт бұрандалы винтті айналдырды, ал буды он төрт көмірмен жағатын су түтіктелген қазандықтар екі түтік арқылы берді. Оның қозғалтқыштарының қуаты ең жоғары жылдамдығы шақырым/сағат болатын. Ол сегіз 30,5 см (12 дюйм) зеңбіректерден тұратын негізгі батареямен қаруланған, сол кездегі ең ірі және қуатты неміс броненосцы болды. Кеменің қосалқы батареясы жоғары орналасқан құрылымдағы жеке казематтарда орналасқан он екі SK L/45 зеңбірегінен тұрды, әрбір жағынан алтыдан. Торпедалық катерлерден қорғану үшін ол сегіз SK L/45 зеңбірегімен жабдықталған, олардың төртеуі 1916 жылы алынып тасталды. Кеменің ортасына тағы төрт 8,8 см зениттік зеңбірек орнатылды. Төрт су асты торпедалық түтіктер болды: біреуі мұрын бөлігінде, екеуі бортында және біреуі корма бөлігінде. Дерфлингер кеменің орталық цитаделіндегі оқ-дәрі қоймаларын және күштік қондырғыларын қорғайтын қалың броньдық белбеумен қорғалған. Оның палубасы қалың болды, ал қалың бронь екі жағынан төмен қарай еңкейіп, белбеудің төменгі жиегіне қосылды. Басты батарея мұнараларының алдыңғы беттері қалың болды. Оның қосалқы казематтары броньмен қорғалды. Кеме командирі кемені басқарған алдыңғы басқару мұнарасының қабырғалары 300 мм тең болды.
Mounting a main battery of eight 30.5 cm (12 in) guns, Derfflinger was the largest and most powerful German battlecruiser at the time. The ship's secondary battery consisted of twelve SK L/45 guns in single casemates in the superstructure, six per broadside. For defense against torpedo boats, she carried eight SK L/45 guns in individual pivot mounts on the superstructure, four of which were removed in 1916. An additional four 8.8 cm flak guns were installed amidships. Four submerged torpedo tubes were carried; one was located in the bow, two on the broadside, and one in the stern. Derfflinger was protected by an armor belt that was thick in the central citadel of the ship where it protected the ammunition magazines and propulsion machinery spaces. Her deck was thick, with the thicker armor sloping down at the sides to connect to the lower edge of the belt. Her main battery turrets had thick faces. Her secondary casemates received of armor protection. The forward conning tower, where the ship's commander controlled the vessel, had 300 mm walls.
Қызмет
"Дерфлингер" кемесінің қадағы 1912 жылғы қаңтарда салынды. Кемеге отыз жылдық соғыс кезінде пруссиялық фельдмаршал Георг фон Дерфлингердің есімі берілді. Ол 1913 жылғы 14 маусымда суға түсірілуі тиіс еді, ал суға түсіру рәсімінде неміс генералы Август фон Маккенсен сөз сөйледі. Кеме тірегіне қойылған ағаштан жасалған шаналар тұрып қалды; кеме тек аз ғана қозғалды. Екінші әрекет 1913 жылғы 12 шілдеде сәтті аяқталды. 1914 жылдың басында кеме жасаушылардан құралған экипаж кемені Скаген айналып Кильге жеткізді, онда ол толықтай жабдықталады. Еуропа шілде дағдарысы кезінде соғысқа қарай бет бұрып жатқанда, неміс теңіз командасы 27-сі күні флотты жоғары дайындық деңгейіне қою туралы бұйрық берді, бірақ "Дерфлингер" әлі толыққан емес еді. Немістер Ресейдің Балтық флоты соғыстың басында, жапондық теңіз күштері орыстарға орыс-жапон соғысында жасағандай, торпедолық қайықтармен шабуыл жасауы мүмкін деп қорқып жүрді, бірақ бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда бұл шабуыл болған жоқ. Кеме 1 қыркүйекте теңіз сынақтарын бастау үшін пайдалануға берілді. Қазан айының соңында кеме I-ші барлау тобына бекітілді, бірақ сынақтар кезінде кеменің турбиналарына келген зақымдар оның 16 қарашаға дейін топқа қосылуына кедерілді. Кеменің соғыс кезіндегі алғашқы операциясы 20 қарашада өтті; "Дерфлингер" жеңіл крейсерлер және V торпедолық кемелер флотилиясымен бірге Хельголанд аралының солтүстік-батысына қарай теңізді шолу үшін шықты. Олар британдық күштерді таба алмады және кейін портқа қайтып келді.
Скарборо, Хартлпул және Уитби қалаларын бомбалау
Дерфлингердің алғашқы ұрыс операциясы – ағылшын жағалауындағы Скарборо, Хартлпул және Уитби қалаларына жасалған шабуыл. 1914 жылдың соңында Ярумут қаласына I-шабармандық тобының жауынгерлік крейсерлері шабуыл жасаған еді. Ашық теңіз флотының қолбасшысы адмирал Фридрих фон Ингеноль Англия жағалауына тағы бір шабуыл жасауды шешті. Оның мақсаты – Ұлы флоттың бір бөлігін оқшаулап, жоюға болатын шайқасқа тарту болатын. 15 желтоқсан күні сағат 03:20-да контр-адмирал Франц фон Хиппер, өзінің туын Сейдлицке көтеріп, Джейд сағасынан шықты. Сейдлицтің ізінен Дерфлингер, [кеме атаулары], жеңіл крейсерлер Колберг, Страссбург, Стральзунд және Грауденц, сондай-ақ екі эскадрилья торпедалық катерлер ілесіп келді. Кемелер Хелиголанд аралынан солтүстікке қарай жүзіп, Хорнс Риф маяғына жеткен соң, Скарбороға қарай батысқа бұрылды. Хиппер Джейдті тастағаннан кейін 12 сағаттан соң Ашық теңіз флоты қашықтықтан қорғау үшін шықты. Басты флот 14 дредноут, сегіз дредноутқа дейінгі кеме, екі броненосстық крейсер, жеті жеңіл крейсер және елу төрт торпедалық катерден тұрды. 1914 жылдың 26 тамызында неміс жеңіл крейсері Фин шығанағында қағылып қалды; апат орнын Ресей теңіз флоты басып алды, ол неміс теңіз флоты қолданған код кітаптарын және Солтүстік теңіздің навигациялық карталарын тапты. Ресейліктер бұл құжаттарды Корольдік теңіз флотына берді, оның шифрлау бөлімі – 40-бөлме – неміс сигналдарын шифрлауды бастады. 14 желтоқсанда олар Скарбороға жоспарланған бомбалауға қатысты хабарламаларды ұстады. Жоспардың нақты егжей-тегжейі белгісіз болды, британдықтар Ашық теңіз флоты алдыңғы бомбалау сияқты портта қауіпсіз болады деп болжады. Вице-адмирал Дэвид Биттидің төрт жауынгерлік крейсері, 3-ші крейсерлік эскадрилья және 1-ші жеңіл крейсерлік эскадрилья, сондай-ақ 2-ші жауынгерлік эскадрильяның алты дредноуты Хиппердің жауынгерлік крейсерлеріне тұзақ құруға тиіс болды. 15 желтоқсан түнінде Ашық теңіз флотының басты бөлігі британдық эсминецтермен кездесті. Түнгі торпедалық шабуылдан қорқып, адмирал Ингеноль кемелерге кері шегінуге бұйрық берді. Хиппер Ингенольдің кері бұрылуын білмеді, сондықтан ол бомбалауды жалғастырды. Британ жағалауына жеткенде Хиппердің жауынгерлік крейсерлері екі топқа бөлінді. Дерфлингер мен фон дер Танн Скарборо мен Уитбиді атқылау үшін оңтүстікке бет алды, ал Сейдлиц, Мольтке және Блюхер Хартлпулды атқылау үшін солтүстікке бет алды. 16-сы күні сағат 09:45-те екі топ қайтадан бірігіп, шығысқа қарай шегінуді бастады. Осы уақытқа дейін Биттидің жауынгерлік крейсерлері Хиппердің таңдаған шегіну жолын бөгеуге орналасты, ал басқа күштер қоршауды аяқтау үшін жолға шықты. 12:25-те II-шабармандық тобының жеңіл крейсерлері британдық күштердің арасынан өтіп, Хипперді іздеуді бастады. 2-жеңіл крейсерлік эскадрильяның крейсерлерінің бірі Стральзундты көріп, Биттиге хабарлады. 12:30-да Битти өзінің крейсерлерін неміс кемелеріне бұрды. Битти неміс крейсерлері Хиппердің кемелерінің алғы шебі деп есептеді; алайда, олар 50 км (31 миль) алдында болды. Биттидің кемелерін іздеп жүрген 2-жеңіл крейсерлік эскадрилья неміс крейсерлерін қуып жетуге аттанды, бірақ британдық жауынгерлік крейсерлерден қате түсіндірілген сигнал оларды қайтадан қарауылдық позицияларына жіберді. Бұл шатасу неміс жеңіл крейсерлерінің қашып кетуіне мүмкіндік берді және Хипперді британдық жауынгерлік крейсерлердің орналасқан жеріне ескертті. Неміс жауынгерлік крейсерлері британдық күштердің солтүстік-шығысына қарай бұрылып, қашып кетті. Британдықтар да, немістер де қарсыластарымен тиімді шайқасқа түсе алмағанына көңілі қалды. Адмирал Ингенольдің беделі оның қорқақтығының салдарынан қатты зардап шекті. Мольтке капитаны ашуға ішін тыйып тұра алмады; ол Ингеноль "11 британдық эсминецтен қорқып кері бұрылғанын, ал қазіргі басшылықпен біз ештеңе жасай алмаймыз" деді. Неміс тарихы Ингенольді британдық флоттың мөлшерін анықтау үшін өзінің жеңіл күштерін қолданбағаны үшін сынады: "Ол ағылшын жағалауындағы алға ұмтылған күштеріне үлкен қауіп төндіріп қана қоймай, сонымен қатар неміс флотының сигналдық және сенімді жеңіске жету мүмкіндігінен айырды".
Доггер жағалауы шайқасы
1915 жылдың қаңтар айының басында неміс теңіз күштері британдық кемелердің Доггер Бэнк аймағында барлау жүргізіп жатқанын білді. Адмирал Ингеноль бастапқыда осы күштерді жоюға құлшынбады, себебі I-шабуыл тобы уақытша әлсіреген еді, ал «Фон дер Танн» кемесі кезекті жөндеу үшін құрғақ докта тұрды. Ашық теңіз флоты штабының бастығы контр-адмирал Рихард Экерманн операцияны талап етті, сондықтан Ингеноль келісіп, Хипперге шайқас крейсерлерін Доггер Бэнкке алып баруды бұйырды. 23 қаңтарда Хиппер «Молтке», «Дерфлингер» және «Блюхер» жеңіл крейсерлері «Грауденц», «Росток», «Стральзунд» және «Кольберг» және V флотилияның 19 торпедалық катерімен, сондай-ақ II және XVIII жартылай флотилиялармен бірге шықты. «Грауденц» және «Стральзунд» алдыңғы қапталда, ал «Кольберг» және «Росток» тиісінше оң және сол жақта орналасты. Әр жеңіл крейсерге торпедалық катерлердің жартылай флотилиясы қосылды. Осы ретте неміс сымсыз байланыс сигналдарын тыңдау және шифрлау да маңызды рөл атқарды. 40-шы бөлме криптографтары нақты жоспарларды білмесе де, Хиппердің Доггер Бэнк аймағында операция жүргізетінін анықтады. Оған қарсы тұру үшін Беттидің 1-шайқас крейсерлік эскадрильясы, контр-адмирал Арчибальд Мурдың 2-шайқас крейсерлік эскадрильясы және коммодор Уильям Гудонофтың 2-жеңіл крейсерлік эскадрильясы 24 қаңтардың 08:00-сінде коммодор Реджинальд Тирвиттің Харвич күштерімен кездесуге тиіс болды. 08:14-те «Кольберг» жеңіл крейсерді және Харвич күштерінің бірнеше эсминецін байқады. «Аврора» іздеу шаммен «Кольбергке» қарсы шықты, сол кезде «Кольберг» «Аврораға» шабуыл жасап, екі рет соқты. «Аврора» да жауап беріп, «Кольбергке» екі рет соқты. Хиппер дереу шайқас крейсерлерін атысқа бұрды, сол кезде «Стральзунд» солтүстік-батысында көп мөлшерде түтін байқады. Бұл Хиппердің кемелеріне қарай келе жатқан бірнеше ірі британдық соғыс кемелері екені анықталды. Хиппер оңтүстікке қарай қашуға тырысты, бірақ жылдамдығы ескі бронекрейсер «Блюхердің» ең жоғары жылдамдығымен – 0,7 км/сағ шектелді. Британдық шайқас крейсерлері қуып жете бастады. 09:52-де крейсер «Блюхерге» от ашты, көп ұзамай ол да атысқа қосылды. 10:09-да британдықтар «Блюхерге» алғашқы соққысын берді. Екі минуттан кейін неміс кемелері, негізінен «Лайонға» бағытталған атысқа қайта кірісті. 10:28-де «Лайон» су желісіне соқтығысып, кеменің борларында тесік жасады және көмір бункерін су басты. 10:30-да Беттидің төртінші кемесі «Блюхерге» жетіп, оқ ашты. 10:35 шамасында қашықтық қысқарды, сонда бүкіл неміс желісі британдық кемелердің ату қашықтығында болды. Бетти өзінің шайқас крейсерлеріне неміс кемелеріне қарсы шабуыл жасауға бұйрық берді. «Тайгердегі» шатасу капитаны «Сейдлицке» оқ ату керек деп ойлады, бұл «Молткеге» алаңдамай оқ атуға мүмкіндік берді. Осы кезеңде «Дерфлингер» бір рет соққыға ұшырады, бірақ снаряд аз зақым келтірді. Екі бронялық пластина ішке қарай иіліп, қорғаныш көмір бункерлері су астында қалды. 10:40-да «Лайонның» снарядтарының бірі «Сейдлицке» тиді, бұл екі артқы мұнараны да жойып, 159 адамды өлтірді. Кемеде өрт шығуынан сақтану үшін офицер екі депоны сумен толтыруға бұйрық берді. Осы уақытқа дейін неміс шайқас крейсерлері «Лайонды» нысанаға алып, бірнеше рет соқты. 11:01-де «Сейдлицтен» шыққан снаряд «Лайонға» тиіп, оның екі динамосын бұзды. 11:18-де «Дерфлингердің» екі снаряды «Лайонға» тиді, олардың бірі су желісіне тиіп, белдеуге еніп, теңіз суының порттық резервуарына кіруіне мүмкіндік берді. «Лайон» теңіз суының ластануына байланысты қозғалтқыштарын тоқтатуға мәжбүр болды және нәтижесінде желіден шығып қалды. Осы кезде «Блюхер» ауыр снарядтардың соққысынан қатты зақымдалған еді. Қуып жететін британдық кемелердің алдында U- қайықтар туралы бірнеше хабарлама келген кезде қуып жете беру тоқтатылды; Бетти дереу жалтару маневрлерін бұйырды, бұл неміс кемелеріне өздерінің қуғындарына дейінгі қашықтықты ұлғайтуға мүмкіндік берді. Осы уақытта «Лайонның» соңғы операциялық динамосы тоқтады, ол жылдамдығын төмендетті. Бетти, зардап шеккен «Лайонда» қалған шайқас крейсерлеріне «душманның артқы жағына шабуыл жасауға» бұйрық берді, бірақ сигналдың шатасуы кемелердің «Блюхерді» ғана нысанаға алуына себеп болды, бұл «Молтке», «Сейдлиц» және «Дерфлингерге» қашып құтылуға мүмкіндік берді. «Блюхер» британдық шайқас крейсерлерінен ұрыстың барысында 70-тен астам снарядтар соқты. Қатты зақымдалған соғыс кемесі шамамен сағат 13:10-да аударылып батып кетті. Бетти «Принцесс Рояльға» отырғаннан кейін, өзінің кемелерін қайтадан бақылауға алған кезде,...
Ярмут пен Лоустофт қалаларын бомбалау
Дерффлингер 1916 жылы 24-25 сәуірде Ярмут және Лоустофт қалаларын бомбалауға да қатысты. Гиппер аурумен демалыста болғандықтан, неміс кемелері контр-адмирал Фридрих Боедикердің басқаруында болды. Дерффлингер, оның жаңадан қолданысқа кірген бауырласы және ардагерлер Молтке, Сейдлиц және фон дер Тан 24 сәуірде сағат 10:55-те Жейд сағасынан шықты. Оларды алты жеңіл крейсер және екі торпедалық қайық флотилиясы қолдады. Адмирал Рейнхард Шеердің басқаруындағы Ашық теңіз флотының ауыр бөлімдері Бодикердің кемелеріне қашықтықтан қолдау көрсету мақсатымен сағат 13:40-да жүзіп кетті. Британдық Әскери-теңіз министрлігі неміс сымсыз байланыс сигналдарын ұстау арқылы неміс шабуылы туралы хабардар болды және 15:50-де Ұлы флотты орналастырды. 14:00-де Бодикердің кемелері Нордернейден тысқары жерге жетіп, ол кемелерін солтүстікке бұрып, Тершеллинг аралындағы голланд бақылаушыларынан аулақ болды. 15:38-де Сейдлиц кемеге қарсы минаға шағылысып, корпусында 50 фут (15 метр) тесік пайда болды, ол оң жақтанғы торпедалық түтіктердің артында орналасқан еді, соның салдарынан кемеге су кірді. Сейдлиц жеңіл крейсерлердің қорғауымен кері қайтты. Қалған төрт шайқас крейсері бірден оңтүстікке, Нордерней бағытына бұрылды, тағы минаға шағылыспау үшін. Сағат 16:00-де Сейдлицке жақын қауіп төне қоймады, сондықтан кеме Бодикердің кемеден түсуіне мүмкіндік беру үшін тоқтады. Торпедалық қайық Бодикерді Лютцовқа жеткізді. 25 сәуірде сағат 04:50-де неміс шайқас крейсерлері Лоустофтқа жақындағанда, оңтүстік фланкті қорғап тұрған жеңіл крейсерлер және коммодор Тирвитттің Харвич күшінің жеңіл крейсерлері мен эсминецтерін байқады. Бодикер британдық кемелерге алаңдамай, өз кемелерінің қаруларын Лоустофтқа бағыттады. Шамамен 200 метр қашықтықта неміс шайқас крейсерлері екі жағалау батареясын жойды және қалаға басқа да зиян келтірді, соның ішінде 200-ге жуық үй қирады. 05:20-де неміс шабуылшылары солтүстікке, Ярмутқа қарай бұрылды, олар 05:42-де жетті. Көріну нашар болғандықтан, неміс кемелері әрқайсысы бір сальва атты, ал Дерффлингер негізгі батареясынан он төрт оқ атты. Неміс кемелері оңтүстікке бұрылып, 05:47-де Харвич күшімен екінші рет кездесті, ол сол кезде жеңіл крейсерлердің қорғауымен қақтығысқа түскен еді. Бодикердің кемелері Тирвитттің қашықтығынан от ашты, бірақ крейсер қатты зақымдалғаннан кейін, оның кемелері оңтүстікке қарай қашты. Британдық суасты қайықтары және торпедалық шабуылдар туралы хабарларға байланысты Бодикер қуғын-сүргінді тоқтатып, шығысқа қарай Ашық теңіз флотына қайтты. Осы кезде Шир, Ұлы флоттың Скапа-Флоудан шығатыны туралы ескертілген соң, Германияға қарай бұрылды.
Ютландия шайқасы
Лоустофт шабуылынан кейін бірден Шеер Солтүстік теңізге тағы бір шабуыл жоспарлай бастады. Ол бастапқыда операцияны мамырдың ортасында бастауды ниеттенген, бірақ «Сейдлицке» тиген миналық зақымды жөндеу қиынға соқты, және Шеер өз майданкерлік күштері толық құрамында болмаса, ірі шабуылға баруға дайын емес еді. 28 мамыр күні сағат 12:00-де «Сейдлицке» жөндеу жұмыстары аяқталып, кеме І Скаутингтік тобына қайтарылды. «Дерфлингер» және Хиппердің І Скаутингтік тобының қалған крейсерлері 30 мамыр күні түні сыртқы Джейд жолында тұрып, күткен. 02:00 CET-де кемелер Скагерракқа қарай жылдамдықпен бет алды. «Дерфлингер» бес кемеден тұратын колоннада екінші болып, «Сейдлицтің» алдында, ал сол кезде топтың флагманы болған «Лютцовтың» артында орналасты. II Скаутингтік тобы, құрамында жеңіл крейсерлер, Бодикердің флагманы, «Эльбинг» және II, VI және IX флотилияларының 30 торпедалық катері, Хиппердің майданкерлік крейсерлеріне сүйемелдеді. Бір жарым сағаттан кейін «Жейдтен» 16 дредноуттан тұратын «Ашық теңіз флоты» шықты. «Ашық теңіз флотына» жеңіл крейсер «Росток» басқаратын I, III, V және VII флотилияларының 31 торпедалық катерінен тұратын IV Скаутингтік тобы сүйемелдеді. II Жекеленген эскадрильясының алты пре-дредноут Эльбадан сағат 02:45-те шығып, 05:00-де жекеленген флотпен кездесті.
Оңтүстікке қарай жүгіріңіз .
Сағат 16:00-ден сәл бұрын Хиппердің күштері вице-адмирал Беттидің 1-ші және 2-ші крейсерлік эскадрильясының алты кемесімен кездесті. Неміс кемелері шабуылды бастады, арақашықтығы шамамен болды. Британдық кемелер жауап берген кезде, британдық крейсерлер арасындағы шатасу салдарынан «Мольтке» кемесіне «Жаңа Зеландия» мен «Тигр» бірдей шабуыл жасады. Британдық арақашықтық өлшегіштер неміс нысаналарының қашықтығын дұрыс есептемеді, сондықтан британдық кемелердің алғашқы залпылары неміс крейсерлерінен шамамен бір миль артта қалды. Британдық байланыстағы қателіктерге байланысты «Дерфлингер» шайқастың алғашқы он минутында қатыспады. «Дерфлингер» кемесінің артиллериялық офицері, корветтенкапитан Георг фон Хасе кейіннен: «Бізді кейбір қателіктермен қалдырып кетті. Мен іштей күлдім, енді мен дұшпанымызға толыққанды тыныштықпен, жаттығу сияқты, және үнемі арта түсетін дәлдікпен шабуыл жасауға кірістім» деді. 17:03-те британдық крейсер «Инфлексибл» фон дер Таннның 15 минуттық оқ жауабынан жарылды. Содан кейін Бетти күштерінің екінші бөлігі, 5-ші шайқас эскадрильясының төрт кемесі, қашықтыққа келіп, фон дер Танн мен «Мольтке» кемелеріне оқ атуды бастады. Лютцовтың «Лайонға» ауыр зақым келтіргеннен кейін «Дерфлингер» британдық кемені көре алмады, сондықтан 17:16-да өртін «Королева Мэриге» ауыстырды. «Сейдлиц» де «Королева Мэриге» шабуыл жасады, екі крейсердің біріккен атысы кезінде «Королева Мэри» бірнеше рет тікелей соққыға ұшырады. «Жаңа Зеландия» мен «Тигр» кемелеріндегі бақылаушылар, сәйкесінше алдында және артында тұрған кемелер, төрт залптан үш снарядтың бір уақытта кемеге тигенін хабарлады. Тағы екі соққы тиді, кеме ортасында алып жарылыс болды; өртенген кемеден қара түтіннің қалың бұлты көтерілді, ол екі бөлікке бөлінді. Неміс ашық теңіз флотының жетекші кемелері 18:00-ге дейін британдық крейсерлер мен «Королева Елизавета» класындағы линкорлардың тиімді қашықтығына келді және олармен атыс бастады. 18:09 мен 18:19 аралығында «Дерфлингер» немесе «Айнганг» кемелерінен снарядқа ұшырады. 18:55-те «Дерфлингер» тағы бір соққыға ұшырады; бұл снаряд кеменің бауын тесіп, шамамен 300 тонна судың кемеге енуіне әкелді.
Ұрыс флоттары
19:00-ден кейін неміс крейсері «Висбаден» жау крейсерінен келген снарядтан зақымданып, қалып қойды; неміс крейсерлері солтүстік-шығысқа қарай 16 градусқа бұрылып, зақымдалған крейсерге жоғары жылдамдықпен бет алды. 19:15-те олар «Висбаденге» шабуылға қосылған британдық бронекерді байқады. Хиппер бастапқыда кемені неміс крейсері «Росток» деп ойлап, күмәнмен қарады, бірақ 19:16-да «Lützow» командалық офицері, капитан цур Зее Хардер, кемелердің қаруларын атуға бұйрық берді. Басқа неміс крейсерлері мен соғыс кемелері шайқасқа қосылды; «Defence» крейсеріне неміс кемелерінен бірнеше ауыр калибрлі снаряд тиді. Бір залп кемедегі оқ-дәрі қоймасын жарып, күшті жарылыс крейсерді жойды. 19:24-те 3-ші крейсерлік эскадрилья Биттидің қалған крейсерлерімен бірге неміс желісінің алдында орналасты. Британдық кемелер «Lützow» және «Derfflinger» крейсерлерін байқап, оларға оқ атуды бастады. Сегіз минут ішінде «Invincible» крейсері «Lützow» кемесіне сегіз рет соқты. Қайта, «Lützow» және «Derfflinger» өздерінің қарсыластарына атыс жасады, ал 19:31-де «Derfflinger» «Invincible» крейсеріне соңғы залпын атып жіберді. Ұзақ өтпей алдыңғы бөлігі жарылып, кеме бірнеше жарылыстан кейін суға батып кетті. 19:30-да британдық крейсерлерді қуып жүрген неміс Флоты әлі Ұлы Флотқа кездеспеген еді. Шир қараңғы түскенге дейін кемелерін торпедалық қайықтардың шабуылына ұшырату мүмкіндігін қарастырды. Ол әлі шешім қабылдамаған кезде, оның алдыңғы қатарлы соғыс кемелері Ұлы Флоттың негізгі күштерімен кездесті. Бұл Ширдің кері шегінуіне кедерілді, себебі бұл II эскадрильяның баяу «доредноут» соғыс кемелерін құрбан етуге әкелер еді. Егер ол «дредноуттарын» және крейсерлерін олардың кері шегінуін қамтамасыз ету үшін қолданса, ең күшті кемелерін британдық атысқа ұшыратар еді. Оның орнына Шир кемелеріне 16 градусқа оңға бұруға бұйрық берді, бұл «доредноуттарды» неміс майданының қауіпсіз жағына жеткізер еді. «Derfflinger» және басқа крейсерлер бұл бұрылысқа ілесіп, оларды неміс соғыс кемелерінің алдына қойды. Хиппердің қиын жағдайдағы кемелері уақытша демалыс алды, ал Ширдің кемелерінің нақты орны мен бағыты туралы белгісіздік Адмирал Джелликоуді кемелерін шығысқа қарай, неміс шегінуінің ықтимал бағыты деп ойлаған жаққа бұруға мәжбүр етті. Неміс Флоты батысқа қарай жүзіп бара жатқанда, Шир екінші рет 16 градусқа бұрылыс жасады, бұл бағытты кері бұрып, кемелерін британдық Флоттың ортасына бағыттады. Неміс Флоты британдықтардың күшті атысына түсті, ал Шир «Derfflinger», «Seydlitz», «Moltke» және «Von der Tann» крейсерлерін британдық Флотқа қарсы жоғары жылдамдықпен жіберді, олардың құрамын бұзып, негізгі күштерінің кері шегінуіне уақыт табуға тырысты. 20:17-де неміс крейсерлері британдық желісінің алдыңғы кемесіне жақын келді, сол кезде Шир кемелерді британдықтардың алдыңғы қатарлы кемесіне шабуыл жасауға бұйырды. Үш минуттан кейін неміс крейсерлері торпедалық қайықтардың шабуылымен қамтамасыз етіліп, кері шегінді.
Қайтарып алу
Соғыс кешкі уақытта тоқтады (шамамен 20:20 - 21:10), бұл «Дерффлингер» мен басқа неміс броненосцевтеріне негізгі қаруларына кедергі келтіретін қирандыларды кесуге, өртті сөндіруге, өртке басқару және сигнал жабдықтарын жөндеуге, сондай-ақ түнгі шайқасқа жарық шамдарын дайындауға мүмкіндік берді. Осы кезеңде неміс флоты кері ретпен жақсы ұйымдастырылған формацияға қайта құрылды, ал 21:00-ден кейін неміс жеңіл күштері британдық күзетпен кездесті. Бетти жаңадан атыс естіп, броненосцевтерін батысқа бұрды. 21:09-да ол неміс броненосцевтерін көріп, 21:20-да атыс ашу алдында жақындады. Соңғы шайқаста «Дерффлингер» бірнеше рет зақымдалды; 21:34-те ауыр снаряд оның соңғы жұмыс істеп тұрған артиллериялық мұнарасына тиіп, оны істен шығарды. Неміс кемелері барлық қаруларымен жауап берді, ал 21:32-де қараңғыда «Лайон» мен «Принцесса Рояль» зақымдалды. Неміс броненосцевтерінің маневрлері «I шайқас эскадрильясын» соқтығысудан сақтау үшін батысқа бұруға мәжбүр етті. Бұл «II шайқас эскадрильясының» ескі броненосцевтерін екі броненосцевтер қатарының арасына әкелді. Осылайша, британдық кемелер неміс кемелері оңтүстікке бұрылғанда оларды қуудан қалды. Британдық броненосцевтер ескі броненосцевтерге атыс ашты; неміс кемелері британдық кемелерге барлық қаруларын жұмсау үшін оңтүстік-батысқа бұрылды. Бұл қақтығыс адмирал Мауве кемелерін 8 градусқа оңға бұрғанша бірнеше минутқа созылды; британдықтар түсінбестікпен оны қууды жалғастырмады. Шайқастың соңына қарай, 03:55-те Хиппер адмирал Шерге кемелеріне келген зор зиян туралы хабарлады. Сол кезде «Дерффлингер» мен «Фон дер Танн» әрқайсысында екі ғана жұмыс істейтін қару қалды, «Мольтке» 1000 тонна сумен толды, «Лютцов» батып, «Зейдлиц» ауыр зақымдалды. Хиппер хабарлады: «I скаут тобы енді маңызды шайқас үшін ешқандай құндылығы жоқ, сондықтан бас қолбасшы оны портқа қайтаруға бұйырды, ал ол өзі шайқас флотымен Хорнс рифі жанындағы жағдайды күтуге шешім қабылдады». Шайқас барысында «Дерффлингер» ауыр калибрлі снарядтардан 17 рет және қосалқы қарулардан 9 рет зақымдалды. Ол 15 қазанға дейін жөндеуге жіберілді. «Дерффлингер» негізгі батареясынан 385 снаряд, қосымша қаруларынан 235 снаряд және бір торпеда атып шығарды. Оның экипажы 157 адам қаза тауып, тағы 26 адам жарақат алды; бұл шайқаста батпаған кез-келген кемедегі ең жоғары шығын болды. Ютландтағы қайсарлығы үшін британдықтар оны «Темір иттің» деп атады.
Кейінгі операциялар
Флотқа оралғаннан кейін Дерффлингер қазан айының қалған бөлігі мен қараша айының барлық уақытында Балтық теңізінде жауынгерлік дайындықтарды жүргізді. Осы кезде немістер су үстіндегі флотты ұрысқа пайдаланудан бас тартып, оның орнына британдық сауда кемелеріне қарсы U-кемелер науқанына көшті. Дерффлингер және флоттың қалған бөлігі неміс суларын қорғау үшін қолданылды, соның арқасында U-кемелер өз қызметтерін жалғастыра берді. 1917 жылғы қарашадағы Хелиголанд шығанағындағы екінші шайқаста Дерффлингер II-ші барлау тобының неміс жеңіл крейсерлеріне көмек көрсету үшін порттан шықты, бірақ ол және басқа соғыс крейсерлері оқиға орнына келген кезде британдық шабуылшылар солтүстікке қарай қашып кеткен еді. 1918 жылғы 20 сәуірде Дерффлингер Тершеллинг маңында мина қою операциясын сүйемелдеді. 1917 жылдың соңынан бастап, Ашық теңіз флоты Ұлыбритания мен Норвегия арасындағы конвойлерге шабуыл жасауды бастады. Қазан және желтоқсан айларында неміс крейсерлері мен эсминецтері Норвегияға бағыт алған екі британдық конвойді тоқтатты және жойды. Бұл Беаттиді, қазір Ұлы флоттың Бас қолбасшысы, бірнеше линкор мен соғыс крейсерін конвойлерді қорғауға жіберуге мәжбүр етті. Бұл Ширге соғыс бойы күткен мүмкіндікті ұсынды: Ұлы флоттың бір бөлігін оқшаулап, жою мүмкіндігі. Хиппер операцияны жоспарлады: Дерффлингерді қоса, соғыс крейсерлері мен оларды сүйемелдеген жеңіл крейсерлер мен эсминецтер үлкен конвойлердің біріне шабуылдайтын, ал Ашық теңіз флотының қалған бөлігі британдық линкорлар эскадрильясына шабуыл жасауға дайын тұратын еді. 1918 жылғы 23 сәуірде сағат 05:00-де неміс флоты Шиллиг портынан шықты. Гиппер британдық барлау қызметінің радиохабарларды ұстап алуын болдырмау үшін сымсыз байланыс хабарларын ең төмен деңгейде ұстауды бұйырды. 06:10-да неміс соғыс крейсерлері Бергеннің оңтүстік-батысына жеткенде, Мольтке кемесінің оң жақ ішкі винті бұзылып, кеменің қозғалтқыштарына ауыр зақым келтірді. Кеме экипажы уақытша жөндеу жұмыстарын жүргізді, бірақ кемені сүйреуге шешім қабылданды. Осы қиындыққа қарамастан, Хиппер солтүстікке қарай жолын жалғастырды. 14:00-ге дейін Хиппердің күштері бірнеше рет конвой бағытынан өтті, бірақ ештеңе таппады. 14:10-да Хиппер кемелерін оңтүстікке бұрды. 18:37-ге дейін неміс флоты өздерінің базаларын қоршап тұрған қорғаныс мина өрістеріне оралды. Кейіннен конвой неміс жоспарлаушылары күткен күннен бір күн кешіккені анықталды.
Тағдыр
Дерффлингер Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталуға айналған кезде, Ашық теңіз флотының «өлім сапарына» қатысуға тиіс болған. Ашық теңіз флотының басым бөлігі Вильгельмсхавендегі базасынан Ұлыбританияның Ұлы флотына қарсы шабуылға шығуға дайындалған; Шеер – енді флоттың бас адмиралы – Германия үшін жақсы келіссөздік позицияны сақтап қалу үшін, флоттың бағасы қандай болса да, британдық флотқа мүмкіндігінше көп зиян келтіруді көздеген. Флот Вильгельмсхавенде жиналған кезде, соғыс шаршаған теңізшілер жаппай дезертирлікке көшкен. Дерффлингер мен фон дер Танн Вильгельмсхавеннің ішкі порты мен рейдті бөліп тұрған шлюздерден өткенде, екі кемеден де 300-ге жуық адам жағаға секіріп, жоғалып кетті. 1918 жылдың 24 қазанында Вильгельмсхавеннен шығуға бұйрық берілді. 29 қазан күні түнінен бастап бірнеше линкорларда бүлік шықты; III эскадрильяның үш кемесі якорь көтеруден бас тартты, ал линкорлар саботаж фактілері туралы хабарлады. Осы ашық наразылыққа байланысты кемеге шығу бұйрығы кері қайтарылды. Келесі айда Германиядағы төңкеріс монархияны құлатты, одан кейін соғысты аяқтаған келісім жасалды. Германияның капитуляциясынан кейін одақтастар Ашық теңіз флотының көп бөлігін Ұлыбританияның теңіз базасында, Скапа-Флоуда уақытша ұстауды талап етті. 1918 жылдың 21 қарашасында контр-адмирал Людвиг фон Ройтердің басшылығымен кемелер Германиядағы базасынан соңғы рет шықты. Флот Скапа-Флоуға бағытталған сапарда 370 британдық, американдық және француздық соғыс кемелерінен тұратын эскадрамен кездесті. Кемелер уақытша ұсталғаннан кейін, олардың замкалары алынып тасталды, бұл олардың қаруларын қолдану мүмкін емес етті. Флот Версаль келісімін жасауға қатысты келіссөздер кезінде уақытша ұстау күйінде қалды. Ройтерге британдықтардың 1919 жылдың 21 маусымында неміс кемелерін басып алуды жоспарлап отырғаны белгілі болды, бұл Германияның бейбіт келісімге қол қою мерзімі еді. Мерзімнің 23 маусымға дейін ұзартылғанын білмей, Ройтер кемелерін батыруға бұйрық берді. 21 маусым күні таңертең британдық флот оқу маневрлерін жүргізу үшін Скапа-Флоудан шықты. Британдық флоттың көп бөлігі кеткеннен кейін, Ройтер 11:20-да кемелеріне бұйрық берді. Дерффлингер 14:45-те батып кетті. Кеме 1939 жылы судан көтерілді және 1946 жылға дейін Риза аралының жанында, аударылып жатқан күйінде тұрды, осылайша ол тік тұрғаннан гөрі көбірек уақыт су астында болды деген ерекшелікке ие болды. Содан кейін Дерффлингер Фаслан портына жіберіліп, 1948 жылға дейін бөлшектелді. Кеме қоңырауларының бірі 1965 жылдың 30 тамызында Германияның Федералдық Теңіз күштеріне тапсырылды; екіншісі Эрискей аралындағы Сыртқы Гебридтерде орналасқан Сент-Михаэль Рим-католик шіркеуінің сыртында қойылған.