Андраш Фай: Венгр жазушысы, саяхатшы және қоғам қайраткерінің өмірі мен шығармалары
András Fáy
Андраш Фай – венгр ақын, заңгер, саяхатшы, кәсіпкер. «Жаңа гүл шоғы» поэзиясымен, әсіресе «Мысалдар» жинағымен (1820) әйгілі болды. Сатиралық туындыларымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Андраш Фай (; 30 мамыр 1786 – 26 шілде 1864) – венгр жазушысы, заңгер, саясаткер және кәсіпкер.
András Fáy (; 30 May 178626 July 1864) was a Hungarian author, lawyer, politician and businessman.
Өмір
Ол Земплен округінің Кохань қаласында (қазіргі Кочановце, Сечовце қаласының маңы) дүниеге келді және Сароспатак протестант колледжінде заңгерлік білім алды. Оның "Жаңа гүлдесте" (1818) атты өлеңдер жинағы оны ақын ретінде танымал етті. Бірақ ол "Mesék" (әңгімелер) шығармаларымен одан да үлкен даңққа ие болды, оның алғашқы басылымы 1820 жылы Венада жарық көрді. Бұл кітап оның сатира мен ой табу қабілетін көрсетті. Түпнұсқалығы мен қарапайымдылығымен көзге түскен осы әңгімелердің арқасында Фай венгр Эзопы деп есептелді, оларды Пец (Рааб, 1825) неміс тіліне, ал Э. Д. Батлер "Венгр поэмалары мен әңгімелері" (Лондон, 1877) арқылы ішінара ағылшын тіліне аударды. Фай көптеген өлеңдер жазды, олардың ең бастысы "Bokréta" ("Гүлдесте", Пешт, 1807) және "Friss Bokréta" ("Жаңа гүлдесте", Пешт, 1818) жинақтарында кездеседі. Ол сонымен қатар драмалық шығармалар, романстар мен әңгімелер де жазды. Оның драмалық туындыларының ішінде "Екі Батори" (1827) трагедиясы және бірнеше комедия бар, олардың ең танымалдары – "Ескі монеталар" немесе "Мажарстандағы трансильвандықтар" (1824) және "Матрадағы аң ауы" (1860). Ол "Белтекилер үйі" (1832) атты әлеуметтік романын, "Явор дәрігері және оның қызметшісі Амброз Бакатор" (Пешт, 1855, 2 томдық) әзіл романын, сондай-ақ көптеген қысқа әңгімелерді жазды. Оның ерте туындылары Пешт қаласында жинақталды (1843–1844, 8 том). 1835 жылы Фай Венгрия диетасына сайланды және 1840 жылы Лайош Кошут келгенге дейін оппозициялық партияны жетекшілік етті. 1840 жылдан кейін ол саясатқа көп араласпады. Пешттегі бірінші венгр үнемдеу банкінің құрылуы оның еңбегінің нәтижесі болды, ол Венгрия ұлттық театрының негізін қалаушылардың бірі де болды. Ол 1864 жылы қайтыс болды.
He was born at Kohány (today Kochanovce, suburb of Sečovce) in the county of Zemplén, and was educated for the law at the Protestant college of Sárospatak. His volume of poems New Garland (1818) established his fame as a poet. However he won a much larger fame with his Mesék (Fables), the first edition of which appeared at Vienna in 1820. This book exhibited his powers of satire and invention. These fables, which, on account of their originality and simplicity, caused Fay to be regarded as the Hungarian Aesop, were translated into German by Petz (Raab, 1825), and partly into English by E. D. Butler, Hungarian Poems and Fables (London, 1877). Fay wrote numerous poems, the chief of which are to be found in the collections Bokréta (“Nosegay,” Pest, 1807), and Friss Bokréta (“Fresh Nosegay,” Pest, 1818). He also composed plays, romances and tales. Among his dramatic works are the tragedy, The Two Báthorys (1827); and several comedies, the most notable being The Old Coins; or the Transylvanians in Hungary (1824), and The Hunt in the Matra (1860). He wrote a social novel, The House of the Béltekys (1832); a humorous novel, Jávor orvos és szolgája, Bakator Ambrus (“Jávor the Doctor and his servant Ambrose Bakator,” Pest, 1855, 2 vols. ); and a number of short stories. His earlier works were collected at Pest (1843–1844, 8 vols.). In 1835 Fáy was elected to the Hungarian diet, and until the arrival of Lajos Kossuth in 1840 was the leader of the opposition party. After 1840, he took little part in politics. It is to him that the First Hungarian Savings Bank of Pest owes its origin, and he was one of the chief founders of the Hungarian National Theatre. He died in 1864.