Кіріспе
Nodaviridae вирустар туысы – қабықшасы жоқ, оң тізбекті РНК вирустарының туысы. Омыртқалылар және омыртқасыздар табиғи жануарлар болып табылады. Осы туысқа байланысты аурулар: балықтардағы вирустық энцефалопатия және ретинопатия. Туыста екі туысқа бөлінген тоғыз түр бар.
Nodaviridae is a family of nonenveloped positive strand RNA viruses. Vertebrates and invertebrates serve as natural hosts. Diseases associated with this family include: viral encephalopathy and retinopathy in fish. There are nine species in the family, assigned to two genera.
Тарих
Отбасының атауы Япондық Ивате префектурасының Нодамура ауылынан шыққан, осы ауылда Нодамура вирусы алғаш рет Culex tritaeniorhynchus масаларынан бөліп алынған.
Құрылымы
Вирус қаптамасыз және диаметрі 29–35 нм аралығындағы икосаэдрлік капсидке (триангуляциялық саны = 3) ие. Капсид 32 капсомерден құралған.
Геном
Геном сызықтық, оң мағыналы, екі бөлікті (РНК1 және РНК2 сегменттерінен тұрады) бір тізбекті РНК, 4500 нуклеотидтен тұрады, 5’ терминалды метилирленген қақпақшасы және полиаденилденбеген 3’ терминалы бар. Шамамен 3,1 килобаза ұзындығындағы РНК1 бірнеше функционалдық домендерді қамтитын белокты кодтайды: митохондрияға бағыттаушы домен, трансмембраналық домен, РНК-ға тәуелді РНК полимераза (RdRp) домені, өзіндік өзара әрекеттесу домені және РНК қақпақшасы домені. Бұдан өзге, РНК1 РНК үндеуін тежеуші – В2 белгісіз ақуызын кодтайтын субгеномдық РНК3-ті де кодтайды. РНК2 вирустық капсид белок алғыр түрі α белгісіз ақуызын кодтайды, ол вирустың құрастырылуы кезінде сақталған Asn/Ala орнында екі толыққанды белокқа – 38 кДа β белгісіз ақуызына және 5 кДа γ белгісіз ақуызына өздігінен ыдырайды.
Өмірлік цикл
Вирустың көбеюі цитоплазмада жүреді. Жасұшаға ену, жасұша мембранасын тесіп кіру арқылы іске асырылады. Көбею оң тізгілі РНК вирусы көбею үлгісі бойынша өтеді. Транскрипция оң тізгілі РНК вирусының субгеномдық РНК транскрипциясының ішкі басталу моделін пайдаланады. Омыртқалы және омыртқасыз жануарлар табиғи жасұшалар болып табылады. Жұғу жолдары – тікелей жанасу және ластану.