Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1655 Солтүстік Америкадағы қақтығыс
1655 North American conflict
Персик соғысы, кейде Персик ағашы соғысы деп аталады, 1655 жылдың 15 қыркүйегінде Нью-Амстердамды бірнеше жүз Мунзидің бір күндік басып алуы, одан кейін Стейтен аралы мен Павонияға шабуылдар жасалды. 40 отаршыл қаза тауып, 100-ден астам адам, көбінесе әйелдер мен балалар тұтқынға алынды. Персик соғысының себебі пікірталас тудырып отыр. Қарулы наразылық пен шабуылдар голланд отарлаушысы Хендрик ван Дайктың бақшасынан персик ұрлаған Мунзи әйелінің өлтірілуіне байланысты болуы мүмкін. Алайда, көптеген тарихшылар Персик соғысын Сускеханноктардың Голландияның Жаңа Швецияға жасаған шабуылына жауап ретінде ұйымдастырғанын болжайды.
The Peach War, sometimes called the Peach Tree War, was a one day occupation of New Amsterdam on September 15, 1655, by several hundred Munsee, followed by raids on Staten Island and Pavonia. 40 colonists were killed and over 100, mostly women and children, were taken captive. The cause of the Peach War has been the subject of debate. The armed protest and raids may have been triggered by the murder of a Munsee woman who was stealing peaches from the orchard of Dutch colonist Hendrick van Dyck. Many historians, however, have speculated that the Peach War was orchestrated by the Susquehannock in response to the Dutch attack on New Sweden.
Өмірбаян
Нью-Амстердам 1624 жылы Манхэттенде Голландияның Батыс Үндістан компаниясы тарапынан құрылды. Айналасындағы аймақты Ваппингер, Хакенсак, Раритан, Навесинк және Таппан сияқты әртүрлі Мунси тайпалары мекендеді. Голландия мен Мунси арасындағы қарым-қатынас көбінесе шиеленісті болды, әсіресе Кифт соғысынан кейін. 1655 жылы Голландияның Батыс Үндістан компаниясы бас директоры Питер Стьювесантқа Жаңа Швеция колониясын басып алуға бұйрық берді. Жаңа Швеция 1638 жылы Делавэр өзені бойында, голландтар талап еткен аумақта құрылған және төменгі Сускехана өзені аңғарында тұратын Сускеханноктармен жақын сауда байланысын дамытқан еді. 1655 жылдың тамыз айының соңында Стьювесант жеті қарулы кемемен және 317 сарбазбен Нью-Амстердамнан Делавэр шығанағына бет алды. 15 қыркүйекте 1655 жылы губернатор Йохан Рисинг Форт Кристина мен колонияны қарсылықсыз тапсырды.
New Amsterdam was established on Manhattan by the Dutch West India Company in 1624. The surrounding area was occupied by various Munsee bands including the Wappinger, Hackensack, Raritan, Navesink, and Tappan. The relationship between the Dutch and the Munsee was often strained particularly in the aftermath of Kieft's War. In 1655, the Dutch West India Company ordered Director General Peter Stuyvesant to conquer the colony of New Sweden. New Sweden had been established on the Delaware River in 1638 in territory claimed by the Dutch and had developed a close trading relationship with the Susquehannock who inhabited the lower Susquehanna River valley. In late August 1655, Stuyvesant with seven armed vessels and 317 soldiers sailed from New Amsterdam for Delaware Bay. On September 15, 1655, Governor Johan Risingh surrendered Fort Christina and the colony without a fight.
Жаңа Амстердамды басып алу
1655 жылдың 15 қыркүйегінде таңертең 64 каноэдегі 500-ге жуық мунзилер Манхэттеннің оңтүстік жағына жақындады. Олар есіктерді бұзып, үйлерді тонап, кейбір тұрғындарды қорқытып, тіпті ұрып-соқты, бірақ өлгендер мен ауыр жарақат алғандар болмады. Сахемдер колонияның басқару кеңесінің мүшелерімен Амстердам бекінісінде кездесіп, күн батқанда кері шегінуге келісті. Осы уақытта кеңес мүшелері азаматтарды қаруға шақырып, күзет жасады. Мунзилер өзен жағасында жиналғанда, кетіп бара жатқан Хендрик ван Дайк жебемен жараланды. Жаңа Нидерландының қаржы министрі Корнелис ван Тьенховен күзетшілерге оқ атуға бұйырды. Соңынан болған қақтығыста үш мунзи және үш отаршыл қаза тапты. Мунзилердің бір тобы Гудзон өзенінен өтіп, Павонияға шабуыл жасады, ал екінші тобы Стейтен аралына шабуылдады. Кейін Стьювесант шабуылдарда "40 христианның" өлтірілгенін, көбінесе әйелдер мен балалардың арасынан 100 адамның тұтқынға алынғанын хабарлады. Ол сондай-ақ 28 шаруашылықтың қирағанын, 12 000 шұңқыр (9 000 бушель) астықтың өртеліп, 500 бас малдың өлтірілгенін немесе ұрланғанын мәлімдеді. Персика соғысы көбінесе Жаңа Амстердамға жасалған жауап шабуылы ретінде сипатталғанымен, 15-ші күні кешке дейін ешқандай қан төгілген жоқ. Айова университетінің тарихшысы Том Арне Мидтрод: "Егер мунзилер Жаңа Амстердамға әскери шабуыл жасауды көздесе, олар одан да көп зиян келтіре алатын еді" деп мәлімдеді. Көптеген тарихшылар қарулы наразылықтың артында сусквеханноктар тұр деген болжам жасады. Стьювесантқа жолданған хатында басқару кеңесі көтеріліс кезінде минква (сусквеханнок) сахемының болғанын хабарлады. Сусквеханноктардың шведтермен жақын қарым-қатынасы болғандықтан, олардың мунзилерді Жаңа Амстердамды басып алуға ынталандырғаны, осылайша Стьювесантты Жаңа Швецияға шабуыл жасаудан бас тартуға мәжбүрлегені саналады. Алайда, американдық тарихшы Аллан Трелиз, сусквеханноктардың Делавэр өзені бойында тікелей әрекет жасауы тиімдірек болар еді деп атап өтті.
At daybreak on September 15, 1655, about 500 Munsee in 64 canoes landed near the southern end of Manhattan. They proceeded to break down doors, ransack houses, and threaten or beat some of the occupants, although no deaths or serious injuries occurred. The sachems met with members of the colony's governing council at Fort Amsterdam and agreed to withdraw at sunset. Meanwhile, the councillors called the citizens to arms and a guard was mounted. As the Munsee gathered at the riverbank to depart, Hendrick van Dyck was shot and wounded by an arrow. In response, New Netherland's fiscal, Cornelis van Tienhoven, urged the guard to open fire. In the ensuing skirmish, three Munsee and three colonists were killed. One group of Munsee then crossed the Hudson River and attacked Pavonia while a second group raided Staten Island. Stuyvesant later reported that in the attacks “40 Christians” were killed and 100, mostly women and children, taken captive. He further reported that 28 farms had been destroyed, 12,000 skipples (9,000 bushels) of grain burned, and 500 head of cattle taken or killed. While the Peach War is often described as a retaliatory attack on New Amsterdam, no blood was spilled until the evening of the 15th. University of Iowa historian Tom Arne Midtrød observed: "If the Natives meant to launch a military attack on New Amsterdam, they could have done far more damage." Many historians have speculated that the Susquehannock were behind the armed protest. In a letter to Stuyvesant, the governing council reported the presence of a Minqua (Susquehannock) sachem during the riot. Because of their close relationship with the Swedes, the Susquehannock are thought to have encouraged the Munsee to occupy New Amsterdam to force Stuyvesant to abandon the attack on New Sweden. American historian Allan Trelease, however, noted that direct action on the Delaware by the Susquehannock would have been more to the point.
Салдары
Hackensack қазан айында тұтқындарын босата бастады, оның орнына оқ-дәрі мен қорғасын алды. Басқа Мунси тайпалары да осылай істеді. Бір жыл өткен соң Стювесант тек екі-үш баланың ғана отбасына қайтарылмағанын хабарлады. Стювесант Мунсилерге қарсы әскери шаралар қолдануға күшті қарсылық танытты. Бас директор жаңа елді мекендерде қорғаныс үшін блокхаус салуды, жергілікті халыққа спирттік ішімдік беруге және олардың мылтықтарын жөндеуге тыйым салуды, сондай-ақ сауданы бір ғана орынмен шектеуді бұйырды. Ван Тьенховен Стювесанттың тәсілімен келіспеді, Мунсилерге қарсы соғыс жүргізу "әділ және заңды" екенін айтты. 1656 жылы Голландияның Батыс Индия компаниясы Корнелис ван Тьенховенді "көптеген шағымдар" мен алаяқтық айыптауларына байланысты салық инспекторы лауазымынан шеттетуге бұйырды. Бірнеше айдан кейін оның шляпасы мен таяғы Гудзон өзенінде су бетінде табылды, бірақ ол суға батып кеткені ме, әлде қашқандығы ма, белгісіз.
The Hackensack began releasing their captives in October in exchange for quantities of gunpowder and lead. Other Munsee bands followed suit. A year later Stuyvesant was able to report that only two or three children had not been returned to their families. Stuyvesant was strongly opposed to taking military action against the Munsee. The Director General ordered that new settlements include a blockhouse for defence, that alcohol not be to given to Indigenous people nor their muskets repaired, and that trade be restricted to a single location. Van Tienhoven disagreed with Stuyvesant's approach arguing that it was "just and lawful to undertake war" against the Munsee. In 1656, the Dutch West India Company ordered Cornelis van Tienhoven relieved of his post as fiscal due to "manifold complaints" and allegations of fraud. Several months later his hat and cane were found floating in the Hudson River although it is not known if he drowned or absconded.