Кіріспе

Квебек апелляциялық соты (кейде Квебек апелляциялық соты немесе QCA деп аталады) (француз тілінде: la Cour d'appel du Québec) – Канаданың Квебек провинциясындағы жоғары сот. Ол Квебек қаласы мен Монреальде істерді қарап шығарады.

Тарих

Сот 1849 жылдың 30 мамырында Ұлыбритания, содан кейін Канада мемлекетінің басшысы – ағымдағы монархтың жынысына байланысты Корольдік сот (француз тілінде Cour du Banc du Roi) немесе Патшайымның соты (француз тілінде Cour du Banc de la Reine) ретінде құрылды. Сот төрешілері 1920 жылға дейін қылмыстық істерді қарау құқығына ие болды, содан кейін бұл құқық Жоғарғы сотқа берілді. 1974 жылы сот ресми түрде Квебек апелляциялық соты деп аталды.

Құзыреті

Квебектің азаматтық іс жүргізу кодексі мен Қылмыстық кодексіне сәйкес, Квебектің Жоғарғы сотының немесе Квебек сотының шешімін шағымдауға ниет білдірген адам, әдетте Апелляциялық сотқа шағымдану үшін 30 күні бар. Азаматтық істердегі түпкілікті шешімдер, даудағы сома кем дегенде 60 000 доллар болса, сотқа шағымдану құқығы бар. Апелляциялық сот, төменгі соттың шешімін, егер ол заң мәселесі бойынша «дұрыс емес» болса немесе фактілік немесе факті мен құқық мәселесі бойынша «көзғалымды және үстем қателік» жасалса, жоққа шығарады. Апелляциялық сот куәгерлерді шақырып тыңдамайды, ал адвокаттардың ауызша және жазбаша ұсыныстары қатаң шектеулерге бағынады. Әдетте, шағымданудан бастап Апелляциялық соттың шешіміне дейін бірнеше ай уақыт кетеді, бірақ сот, төтенше жағдайларда шағымды бірнеше сағат немесе күн ішінде қарауы мүмкін. Апелляциялық соттың шешімдеріне шағымдар Оттавадағы Канаданың Жоғарғы сотында қаралады, бірақ тек Канаданың Жоғарғы соты немесе Апелляциялық сот апелляцияға рұқсат берген жағдайда ғана. Осыған қарамастан, өте шектеулі жағдайларда Апелляциялық соттың шешіміне Канаданың Жоғарғы сотына шағымдануға құқық бар. Канаданың Жоғарғы сотының, тоғыз судьясының алтауы ортақ құқық провинцияларынан және тек үшеуі Квебектің азаматтық құқық провинциясынан шыққан, Квебек Апелляциялық сотын жоққа шығару қабілеті кейде Квебек ұлтшылдары тарапынан саяси мәселе ретінде көтеріледі, олар Квебектің ерекше құқықтық мәдениетіне нұқсан келтіреді деп алаңдайды. Апелляциялық соттың ең маңызды шешімдерінің бірі – «Моргенталер против Корольдік» (1974) ісі, онда Апелляциялық сот Монреаль дәрігері Генри Моргенталерді аборт жасағаны үшін ақтаған қазылар алқасының шешімін жоққа шығарды, тіпті Моргенталер оны жасағанын мойындаған болатын. Бұл Канадада қазылар алқасының ақтауын апелляциялық сот жаңа сот отырысын тағайындамай, айыптауға ауыстырған алғашқы жағдай болды. 1975 жылы Канаданың Жоғарғы соты Апелляциялық соттың шешімін жоққа шығарды. Кейіннен Парламент Қылмыстық кодекске түзетулер енгізіп, провинциялық апелляциялық соттардың қазылар алқасының ақтауларын айыптаулармен ауыстыру мүмкіндігін жойды.