Кіріспе

Француз шіркеу қайраткері, агиограф және теолог, епископ және теолог Лавардиндік Хилдеберт (шамамен 1055 – 18 желтоқсан 1133) француз шіркеу қайраткері, агиограф және теолог болды. 1096-97 жылдары Ле-Ман епископы, ал 1125 жылдан өмірінің соңына дейін Тур архиепископы қызметін атқарды.

Өмір

Хильдеберт Вендомға жақын Лаварден қаласында кедей отбасында дүниеге келді және оның тағдыры шіркеуге арналуы тиіс еді. Ол, әлде кем Беренгар Турдың шәкірті болған, ал Ле-Ман мектебінің шебері (scholasticus) болды; 1091 жылы архидиакон, ал 1096 немесе 1097 жылы Ле-Ман епископы болып тағайындалды. Ол өз дін қызметкерлерінің бір бөлігінің де, Англия королі Вильгельм II-нің де қарсылығына тап болды, ол Ле-Манды басып алып, епископты шамамен бір жылға Англияға алып кетті. Содан кейін Хильдеберт (1100 немесе 1103 жылы) Римге сапар шегіп, епископтық лауазымынан қанағаттандыру туралы рұқсат сұрады, бірақ Папа Паскаль II одан бас тартты. 1116 жылы Лозанналық Генрихтің уағыздауы оның епархиясында үлкен дүрбелең тудырды, ол жоғары дін қызметкерлерін, әсіресе епископты сынап айыптады. Хильдеберт оны Ле-Ман маңынан қуды, бірақ оның уағыздауының салдары сақталды.

Шығармалары

Хильдеберттің қазіргі уақытта сақталған жазбалары хаттардан, өлеңдерден, бірнеше уағыздан, екі өмірбаяндық еңбек пен бір-екі трактаттан тұрады. Мавритші Антуан Божендрдің "Venerabilis Hildeberti, prima Cenomanensis episcopi, deinde Turonensis archiepiscopi, opera tam edita quam inedita" деген атпен дайындалған еңбектерінің басылымы 1708 жылы Парижде жарық көрді және 1854 жылы Ж.Ж. Бурассэ қосымшаларымен қайта басылды. Дегенмен, бұл басылымдарда кемшіліктер бар. Олар Хильдебертке басқа авторлардың көптеген жазбаларын жатқызып, ал шынайы жазбаларының кейбіреулерін жіберіп алған. Бұл фактінің анықталғаны Хильдеберттің ортағасырлық ой-сананың тарихындағы орнына әсер етті, бірақ оның Хильдебертке жатқызылуы күмәнді. Оның түрлі тақырыптардағы өлеңдері де кең танымал болды. Хильдеберт француз және латын тілдерінде уағыз айту арқылы да атаққа ие болды, бірақ оның шынайы уағыздарының тек азы ғана сақталған, редакторлары оған Петр Ломбард және басқалардың еңбегі деп санайтын 144 уағыздың көп бөлігі оларға тиесілі емес. Хильдеберт жазған "Vitae" – Клунилік Хью мен Әйелі Радегунданың өмірбаяндары. Оның "Керимония және жан мен рухтың күресі" атты еңбегі де оған тиесілі екені даусыз. Хильдеберт латын тілін жақсы білген ғалым болды, Цицерон, Овидий және басқа да авторлардың шығармаларымен таныс еді, ал оның көзқарасы христиан жазушысынан гөй жазушысына көбірек ұқсайды. Ол Нормандияның Аделасына мейірімділік туралы кеңес беру үшін хаттар мен өлеңдер жіберді және оның Блуадағы билеушілік қызметін жоғары бағалады.

Басылымдар

Хильдеберттің Prosimetrum de Querimonia und Die Gedichte Eines Anonymus: зерттеулер және сындық басылымдар, ред. Питер Орт (Вена, 2000). Хилдеберт Кеноманенсис Епископы. Кармина Минора, ред. А. Брайан Скотт, 2-ші басылым (Мюнхен және Лейпциг, 2001). Хилдеберт Кеноманенсис Епископының Беат Мария Египтиканың өмірі, ред. Норберт Клаус Ларсен, Corpus Christianorum Continuatio Mediaevalis 209 (Турнхоут, 2004).