Кіріспе
Психикалық ауру
Дезорганизацияланған шизофрения немесе гебефрения 2013 жылға дейін шизофренияның бір түрі саналды. 2013 жылы жарияланған DSM 5-те шизофренияның кіші түрлері жеке дертіңіз ретінде мойындалмайды. Бұл ауру енді Халықаралық аурулар жіктемесінің (ХАЖ) 11-ші нұсқасында тізімде жоқ. Дезорганизацияланған шизофрения ICD 10-да, іс жүзінде 2022 жылдың 1 қаңтарына дейін, психикалық және мінез-құлық бұзылысы ретінде жіктеліп келді, басқа факторларға шындықты қабылдауда бұрмалаушылық (санасыз ойлар мен галлюцинацияларды қамтиды) және психомоторлық жеткіліксіздік (сөйлеудің және ерікті қозғалыстардың жоқтығы, сондай-ақ эмоцияның түрлі көріністерінің баяулауы) жатты.
Disorganized schizophrenia, or hebephrenia, was a subtype of schizophrenia prior to 2013. Subtypes of schizophrenia were no longer recognized as separate conditions in the DSM 5, published in 2013. The disorder is no longer listed in the 11th revision of the International Classification of Diseases (ICD 11). Disorganized schizophrenia was classified within ICD 10 the existing classification, in practice, until January 1, 2022, as a mental and behavioural disorder, the other factors being reality distortion (involving delusions and hallucinations) and psychomotor poverty (lack of speech, lack of spontaneous movement and various aspects of blunting of emotion).
Презентация
Бұл жағдай сонымен қатар гебефрения деп белгілі, бұл атау грек тілінде "жасөспірімдік" мағынасын беретін ἥβη (hḗbē) терминінен және Гераның қызы, ежелгі грек жастық құдайы Хебеден алынған. Бұл термин жасөспірім шағындағы адамдарда бұл аурудың көрінісі жиірек байқалатынын көрсетеді. Бұл түрінің ерекше белгілері – ұйымдаспаған мінез-құлық және сөйлеу (формальді ойлау бұзылысын қараңыз), соның ішінде байланыстардың әлсіреуі және шизофазия ("сөз салатасы"), сондай-ақ тегіс немесе орынсыз әсер. Сонымен қатар, психиатрлар кататониялық шизофренияның кез келген белгісін жоққа шығаруы керек. Ұйымдаспаған шизофренияның ең басты белгілері – параноидальды шизофрениядағыдай, қате пікірлер мен галлюцинациялар емес, бірақ уақытша және шашыраңқы қате пікірлер мен галлюцинациялар болуы мүмкін. Ұйымдаспаған шизофрениясы бар адам мінез-құлықтың бұзылуын сезінуі мүмкін, бұл оның күнделікті іс-әрекеттерін, мысалы, душ қабылдау немесе тамақтану қабілетін қиындатады. Мұндай адамдардың эмоционалдық реакциялары көбінесе қызықсыз немесе орынсыз болып көрінеді. Бет-әлпетінде орынсыз реакциялар жиі кездеседі, ал мінез-құлық кейде "ақылсыздық" деп сипатталады, мысалы, орынсыз күлу. Сонымен қатар, теріс белгілер де жиі кездеседі, оларға эмоциялық әсердің әлсіреуі, сөйлеудің кедейлігі, ләззат алудың жоқтығы, қарым-қатынастарға қызығушылықтың болмауы және мотивацияның жоқтығы жатады.
Емдеу
Шизофренияның бұл түрі көбінесе ерте жаста (әдетте 15-25 жас аралығында) басталады және теріс симптомдардың жылдам дамуы мен әлеуметтік функцияның төмендеуі салдарынан нашар болжаммен байланысты. Электроконвульсивті терапия қолдану ұсынылған, бірақ емнен кейін тиімділігі күмәнді.