Станислав Пшибышевский: Өмір және шығармашылық жолы
Stanisław Przybyszewski
Станислав Пшибышевский – польский романист, драматург, поэт. Декадентский натурализм, символизм. Жизнь и творчество писателя, писавшего на польском и немецком.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Польшалық романист, драматург және ақын Станислав Пшибышевский (; 7 мамыр 1868 – 23 қараша 1927) – декаденттік натурализм мектебінің польшалық романшысы, драматургі және ақыны. Оның драмалары Символизм қозғалысымен байланысты. Ол поляк және неміс тілдерінде жазды.
Polish novelist, dramatist and poet
Stanisław Przybyszewski (; 7 May 1868 – 23 November 1927) was a Polish novelist, dramatist, and poet of the decadent naturalistic school. His drama is associated with the Symbolist movement. He wrote both in Polish and in German.
Өмір
Станислав Феликс Прибышевский Польшаның бөлінісі кезінде Крушвицаға жақын Лоевода (Лохдорф) селосында дүниеге келген. Жергілікті мұғалімнің ұлы, Йозеф Прибышевский, Станислав Торуньдегі неміс гимназиясын бітіріп, 1889 жылы оқуын аяқтады. Ол Берлинге барып, алдымен сәулет өнерін, сосын медицинаны оқыды. Ол Ницше философиясына қызығып, өзін шайтаншыл деп атап, қаланың богемиялық өміріне толыққанды енді. Берлинде ол Марта Фурдермен бірге тұрды, бірақ үйленбеді. Олардың үш баласы болды; екеуі 18 тамызда 1893 жылы Дагни Джуелге үйленуге кеткенге дейін, ал біреуі Дагнимен некеде тұрған кезде дүниеге келді. 1893 жылдан 1898 жылға дейін ол Дагнимен (бұрын Эдвард Мунктің моделі болған) бірге өмір сүрді, кейде Берлинде, кейде Дагнидің Норвегиядағы туған қаласы Конгсвингерде. Берлинде олар Zum schwarzen Ferkel ішінде басқа суретшілермен кездесті. 1896 жылы ол Берлинде өзінің жалпы құқықты әйелі Мартаны өлтірген күдігімен тұтқындалды, бірақ ол көмірқышқыл газынан уланғаны анықталғаннан кейін босатылды. Мартаның өлімінен кейін балалар әртүрлі асыраушы үйлерге жіберілді. 1898 жылдың күзінде ол Дагнимен бірге Краковқа көшіп, өзін революциялық жас суретшілер тобының жетекшісі және олардың "Жизнь" (Өмір) газетінің редакторы ретінде таныстырды. Ол индустриализм мен өзін-өзі білдірудің жақтасы болды. Ол қазіргі Украинадағы Львовқа (сол кезде Австрияның Лемберг қаласы, полякша аты Львов болған) барып, ақын және драматург Ян Каспровичпен кездесті. Прибышевский Каспровичтің әйелі Ядвига Гасовскамен қарым-қатынас бастады. Каспрович 1893 жылы екінші әйелі Ядвигаға үйленген; оның 1886 жылы Теодозия Сименскамен алғашқы некесі бірнеше айдан кейін ажырасып кеткен. 1899 жылы Прибышевский Дагниден кетіп, Варшавада Ядвигамен бірге тұрды. Осы уақытта ол Аниэла Паяковнамен де қарым-қатынаста болды, оның екі қызының бірі Прибышевскийдің қызы еді. Дагни Парижге оралып, 1901 жылы Тбилисиде өзінің жас досы Владислав Эмерик өлтірді. 1905 жылы Прибышевский мен Ядвига Торуньге (Торн) көшіп, ол алкоголь проблемасынан айығуға тырысты. Сол жерде Ядвиганың ажырасуы аяқталып, олар 1905 жылдың 11 сәуірінде үйленді. Прибышевскийдің алкоголизммен күресі өліміне дейін жалғасты. 1906 жылы жұбайлар "Кәсірлер" (Śluby) пьесасының қолжазбасын сатудан түскен ақшаға Мюнхенге көшіп барды. Соғыс кезінде олар қысқа уақыт Богемияда (Чехия жерлері) өмір сүрді және 1919 жылы жаңадан құрылған Польшаға көшіп келді. Познаньде (Позен) ол әдеби театрдың директоры лауазымына өтініш берді, бірақ соғыстағы неміс саяси буклеттерімен жұмыс істегені тағайындалуға кедеріс келтірді. Ол пошта бөлімінде неміс тіліне аудармашы болып жұмыс істеді. 1920 жылы ол Данцигтің еркін қаласынан (Гданьск) теміржолмен жұмыс тапты. 1924 жылға дейін Гданьск қаласында тұрып, онда поляк кітап дүкенін басқарды. Кейін ол Торуньге (Торн), Закопанеге және Бидгощке қоныстануға тырысты, бірақ бәрі сәтсіз аяқталды. Соңында ол Варшавада Президент кеңсесінде жұмыс тапты. Ол ескі патша сарайындағы бөлмелерде тұрды. 1927 жылы ол Кужавия аймағына оралып, сол жылдың қараша айында 59 жасында Яронтиде қайтыс болды. Ол көптеген табысты романдарды жазды, оның ішінде ең танымал "Homo Sapiens" ағылшын тіліне аударылды. Прибышевский қазіргі (XX ғасыр) интеллектуалдық сатанизмнің алға басушысы саналады. Август Стриндберг оны "ұлы поляк" ("der geniale Pole") деп атады және ол "XIX ғасырдың соңғы онжылдығында неміс әдебиетіне көптеген адамдардан гөрі әсер еткенін" айтты.
Stanisław Feliks Przybyszewski was born in Łojewo (Lohdorf) near Kruszwica (Kruschwitz) during the partitions of Poland. The son of a local teacher, Józef Przybyszewski, Stanisław attended a German gymnasium in Toruń (Thorn), graduating in 1889. He left for Berlin, where he first studied architecture and then medicine. It was there that he became fascinated by the philosophy of Nietzsche, began referring to himself as a Satanist and immersed himself into the bohemian life of the city. In Berlin he lived with, but did not marry, Martha Foerder. They had had three children together; two before he left her to marry Dagny Juel on 18 August 1893 and one during his marriage to Dagny. From 1893 to 1898 he lived with Dagny (formerly a model for Edvard Munch), sometimes in Berlin and at others in Dagny's hometown of Kongsvinger, in Norway. In Berlin they met other artists at Zum schwarzen Ferkel. In 1896, he was arrested in Berlin on suspicion of the murder of his common law wife Martha, but released after it was determined that she had died of carbon monoxide poisoning. After Martha's death the children were sent to different foster homes. In the autumn of 1898, he and Dagny moved to Kraków where he set himself up as the leader of a group of revolutionary young artists and as editor of their mouthpiece Życie (Life). He remained a fervent apostle of industrialism and self expression. He travelled to Lviv in today's Ukraine (then Austrian Lemberg, Polish name had been Lwów) and visited the poet and playwright Jan Kasprowicz. Przybyszewski started an affair with Kasprowicz's wife Jadwiga Gąsowska. Kasprowicz had married Jadwiga, his second wife, in 1893; his first marriage to Teodozja Szymańska in 1886 had ended in divorce after a few months. In 1899, Przybyszewski abandoned Dagny and set up house with Jadwiga in Warsaw. Around this time he was also involved with Aniela Pająkówna, one of whose two daughters was Przybyszewski's. Dagny returned to Paris and was murdered by a young friend of hers, Władysław Emeryk, in Tbilisi in 1901. In 1905, Przybyszewski and Jadwiga moved to Toruń (Thorn) where he attempted rehabilitation from his problems with alcohol. While there, Jadwiga's divorce was finalized and they married on 11 April 1905. Przybyszewski's struggle with alcoholism continued till his death. In 1906, the couple moved to Munich, thanks to the money obtained through the sale of the manuscript of the play Śluby (The Vows). During the war, they lived for a short time in Bohemia (Czech Lands) and moved to newly re established Poland in 1919. In Poznań (Posen) he applied for the position of director of a literary theatre, but his work with German political brochures during the war prevented the appointment. He got a job working as a German translator for the post office. In 1920, he found work in the Free City of Danzig (Gdańsk) with the railways. He lived in Gdańsk until 1924 and managed a Polish bookshop there. Afterwards, he tried to settle in Toruń (Thorn), Zakopane, and Bydgoszcz — all without success. At last, he found work in Warsaw, in the offices of the President. He lived in rooms in the old Royal Castle. In 1927, he returned to the Kujawy region and died in Jaronty in November of that year, aged 59. He wrote a number of successful novels, of which Homo Sapiens, the most popular, has been translated into English. Przybyszewski is considered to be the precursor of contemporary (twentieth century) intellectual Satanism. August Strindberg called him "a brilliant Pole" ("der geniale Pole") and said that he "influenced German literature in the last decade of the nineteenth century like few others".