Кіріспе

Христиандық Майкл мерекесі (Михаил, Габриэль және Рафаэль қасиеттілерінің мерекесі, Архангелдер мерекесі немесе Киелі Михаил мен барлық періштелер мерекесі ретінде де белгілі) – көптеген батыс христиандық литургиялық күнтізбелерде 29 қыркүйекте, ал шығыс христиандық дәстүрлерде 8 қарашада тойланатын христиандық мереке. Майкл мерекесі Англия және Ирландияның қаржы, сот және академиялық жылдың төрт тоқсан күнінің бірі болған. Кейбір дәстүрлердегі христиандық періштетануда Михаил бас періште барлық періштелердің ең ұлысы деп есептеледі; ол аспандағы соғыста шайтанды жеңгені үшін ерекше құрметке ие.

Тарих

V ғасырда Римге жақын жердегі базилика 30 қыркүйекте Архангел Михаилдің құрметіне шешілді, сол күні тойлаулар осы күннің алдындағы кеште басталды. 29 қыркүйек күні кейбір батыс шіркеулерінде Архангел Михаил және барлық періштелердің құрметіне сақталады. Орта ғасырларда Михаил мерекесі міндетті діни мереке ретінде тойланды, бірақ бұл дәстүр 18-ғасырда жойылды. Орта ғасырлық Англияда Михаил мерекесі шаруаның жыл аяғы мен басталуын білдірді, Джордж Хоманс былай деп атап өтеді: "Осы кезде егін жинау аяқталып, манаптың басқарушысы немесе рев жылдық есептерді дайындап жатар еді". Күн мен түннің теңелуіне жақын болғандықтан, солтүстік жарты шарда бұл қасиетті күн күздің басталуымен және күндердің қысқаруымен байланысты. Бұл күн сонымен қатар ағылшын, уэльс және ирландтардың тоқсандық күндерінің бірі болды, онда есептер төленуі керек еді. Манаптарда бұл шаруалардың арасынан рев сайлану күні болды. Михаил жәрмеңкелері қыркүйек айының соңында немесе қазан айының басында өткізілді. Бұл күн Ирландияда жалға төленетін күн ретінде, сондай-ақ келісімшарттар немесе басқа да заңдық мәмілелер жасалатын немесе реттелетін күн ретінде қарастырылды.

Мерекелік іс-шаралар

Шотландиядағы Скай аралында шеру өтті, оны «бейнелеуші» немесе «бұршақ қаз» деп те атайды. «Михаил күні қаз жесең, жыл бойы ақшаң жетпейді» деген сөз бар еді. Кеткен немесе қаза тапқан достарын еске алу үшін, таңертеңгі намазда бата алған арнайы «Струан» кедейлерге олардың атынан берілді. Михаил мерекесінің алдында жаңғақтарды қағу дәстүрлі болған. Британ аралдарындағы халықтық әңгімелерде Михаил күні – қара жидек жинаудың соңғы күні деп есептеледі. Әйгілі Михаил періште шайтанды, Люциферді жұмақтан қуғанда, ол аспаннан құлап, тікенді қара жидек бұтасына түсіпті. Шайтан жемісті қарғап, отпен күйдіріп, сосын таптап, түкіріп, үстіне зәр шашып, оны жеуге жарамсыз етіпті. 11 қазаннан кейін (Юлиан күнтізбесі бойынша Ескі Михаил күні) оларды жеуге кеңес берілмейді, сондықтан маусымның соңғы жидектерінен Михаил пирогы жасалады, ал 24 қазанда – Рафаэль періштеге арнап. Византия дәстүріндегі православие шіркеулері сегіз бас періштеге құрмет көрсетеді: Михаил, Габриэль, Рафаэль, Уриэль, Иеремиэль, Салатиэль, Йегудиэль және Барахиел. Енох кітабында, Эфиопия православиелік Тевахедо шіркеуі канондық деп санайтын Михаил, Габриэль, Рафаэль және Уриэль сияқты Рагуэль, Саракаэль және Иерамеэль (Ремиэль) де айтылады (20-тарауда). Лютерандық және Англикандық/Епископалдық дәстүрлерде 29 қыркүйектегі Михаил және Барлық Періштелер мерекесінде күнтізбеде үштен беске дейін бас періштелер бар: атап айтқанда Михаил (Жұдырық 1:9) және Габриэль (Данияр 9:21), сондай-ақ жиі Рафаэль (Тобит 12:15), Уриэль (2 Езра 4:1 және 2 Езра 5:20) және Иерамеэль (2 Езра 4:36). Дәстүрлі протестантизмде, мысалы лютерандық, англикандық және анабаптист шіркеулерінде [[Данияр кітабы

Университеттердегі күзгі семестр

Майклмас Ұлыбритания, Ирландия және Солтүстік жарты шардағы Ұлттар Достастығының әртүрлі білім беру орындарында осы уақытта басталатын оқу жылының бірінші семестрінің атауы ретінде күздің кеңейтілген мағынасында қолданылады. Бұл термин сонымен қатар Ирландия және Англия мен Уэльс соттары заң жылын бөліп тұратын төрт мерзімнің біріншісінің атауы болып табылады. Ұлыбританияда, АҚШ-та және Ирландияда адвокаттар мен судьяларды құрметтеу және оларға бата беру үшін Майклмас күніне ең жақын жексенбіде дәстүрлі түрде Қызыл месса өткізіледі. АҚШ-тағы көптеген соттар мерзімдерді пайдаланбаса да, сот күнтізбесі көбінесе үздіксіз және жыл бойы жұмыс істейді, АҚШ Жоғарғы Соты жылдық мерзімде жұмыс істейді және ағылшын дәстүріне сәйкес қазан айының бірінші дүйсенбісінде, Майклмас күнінен кейін бірнеше күн өткен соң басталады.

Қазіргі кездегі мерекелер

Өйткені Киелі Михаил полиция қызметкерлерінің қамқоршысы болғандықтан, Майклмас күні Көк жұма да өткізілуі мүмкін. Лютеран дініндегілер оны Мәсіхтің ең маңызды мерекесі деп есептейді, ал лютерандық теолог Филип Меланхтон осы күнді құрметтеп ән жазған, ол әлі де лютерандық шіркеулерде орындалады: «Көк Тәңір, біз Саған барша мақтауды жеткіземіз» (Лютерандық ән жинағы 254), бұл ән Ескі 100-ші әнмен үндес. Майклмас Вальдорф мектептерінде де тойланады. Рудольф Штайнер оны Пасхадан кейінгі екінші маңызды мереке деп санаған. Бұл мереке қорқынышпен бетпе-бет келудің және нық қадам жасаудың маңыздылығын үйретеді. Жаңа оқу жылының алғашқы мерекесі ретінде, ол бүкіл мектеп қатысатын қойылыммен атап өтіледі, онда әр сынып шаруалар, қала тұрғындары, ақсүйектер сияқты рөлдерді иеленеді. Оқушылар сыныптан сыныпқа көшкенде жаңа рөлдерге ие болады, бұл белгілі бір дәстүрге айналады. Лондон қаласында Майклмас күні Лондонның жаңа Лорд-мэрі сайланады, бұл сайлау Комон-Холлда өтеді. Пенсильвания штатының Миффлин округінде 1786 жылдан бері Майклмас күні Қаз күні ретінде тойланады. Жергілікті дәстүрге сүйенсек, 29 қыркүйекте қаз жеу сәттілікке апарып соқтығады. Бұл қазбен байланысты ырысқа сенімнің тамыры 1588 жылы Михаэль күні Испан армадасын жеңгені туралы хабар алған кезде қаз жеген I Елизавета патшайым туралы тарихи аңызға (жоғарыда қараңыз) дейді. Джуниата өзені аймағында Майклмас мерекесінің осы түрі Эндрю Понтиус атты пенсильваниялық голландтың отбасымен бірге көршілес Снайдер округіне шаруашылық құру үшін көшіп келген кезде тойлана бастады. Оның шаруашылығы өркендегеннен кейін, ол көмекке шаруа жалдауды шешті. Ланкастерге неміс иммигрантын іздеп бара жатып, ол Харрисбургте түнеді, онда ол Арчибальд Хантер есімді жас ағылшынмен танысты, оған жұмыс ұсынылды. Еңбек шартында олардың есептері әр жыл сайын 29 қыркүйекте, дәстүрлі күнде төленетіні жазылған. Сол күн келгенде Хантер Понтиусқа есептерімен және қазымен келді, Англияда 29 қыркүйекте қаз жеу сәттілік әкелетінін түсіндірді. Бұл дәстүр жақын жердегі Льюистаунға, Пенсильванияға тарады, онда бүгінгі күнге дейін көптеген жергілікті мейрамханалар мен қоғамдық ұйымдар қаз кешкі асы, жергілікті фестивальдар және басқа да ауқымды шаралар ұйымдастырып келеді. Мерекеге арналған жыл бойы округ аумағында шыны талшықтан жасалған қаз мүсіндерін кездестіруге болады.

Ежелгі Михаил күні

Ежелгі Майклмас күні 11 қазанға келеді (кейбір деректер бойынша 10 қазан – күндердің айырмашылығы Юлиан күнтізбесінен Григориан күнтізбесіне ауысудың нәтижесінде туындаған, сондықтан бұл айырмашылық әр ғасырда бір күнге ұзарады, бірақ қазіргі ғасырда жоқ). Аңыз бойынша, осы күні шайтан жұмақтан құлап, қара жидек бұтасына түсіп, құлай келе жемісін қарғаған. Ескі аңызға сүйенсек, осы күнден кейін қара жидек жинамау керек (жоғарыда айтылғандай). Йоркширде шайтан оларға түкірген дейді. Морреллдің (1977) мәлімдемесінше, бұл көне аңыз Ұлыбританияның барлық аймақтарында, тіпті Оркней аралдарында да кеңінен таралған. Корнуоллда да осындай аңыз бар, бірақ онда шайтан оларға зәр сипкен дейді.