Кіріспе

Ұрыс алаңындағы барлау және алдыңғы қатардағы әуе бақылау ұшақтары

Grumman OV-1 Mohawk – американдық қарулы әскери бақылау және шабуыл ұшағы, ұрыс алаңын бақылау және жеңіл шабуыл мүмкіндіктері үшін жасалған. Ол қос турбовинтті конфигурацияға ие және экипаждың екі мүшесі қатарласып отырады. Мохок ұшағы АҚШ Армиясының маневрлік күштерін қолдау үшін қысқа, жақсартылмаған ұшу-қону жолақтарынан жұмыс істеуге арналған.

Даму

Mohawk – бұл Cessna L 19 Bird Dog-тен артық нәтижеге қол жеткізу үшін сол кездегі Әскери-теңіз флотының Аэронавтика бюросы (BuAer) арқылы бірлескен Армия-теңіз бағдарламасы ретінде басталды. 1956 жылғы маусымда Армия TS145 типті техникалық талаптарды жариялады, онда екі орындық, қос турбовинтті ұшақ, барлық ауа райында шағын, жақсартылмаған аэродромдарда жұмыс істеуге арналған деп көрсетілді. Ол Корея соғысында осал екені дәлелденген Bird Dog ұшағынан жылдамырақ, оттық күші жоғары және бронясы ауыр болар еді. Mohawk-тың міндеттеріне бақылау, артиллериялық бағыттау, әуе бақылауы, шұғыл жабдықтау, теңіз нысаналарын табу, байланыс және радиологиялық мониторинг кіретін еді. Теңіз флоты ұшақтың шағын "джип" эскорт класындағы тасымалдаушылардан (CVE) жұмыс істей алуын талап етті. 1957 жылы Қорғаныс министрлігі Grumman Aircraft Corporation компаниясының G 134 жобасын бәсекенің жеңімпазы деп таңдады. Теңіз жаяу әскерлерінің талаптары жобаға ерекше ерекшеліктер қосты. Бастапқы ұсынылғандай, OF 1 су шаңғыларымен жабдықталуы мүмкін еді, бұл ұшақты суға қонуға және арал жағажайларына таксилеуге мүмкіндік беретін еді. Теңіз жаяу әскерлеріне қанатты ұшақтарды тікелей қолдау (CAS) рөлінде пайдалануға рұқсат берілгендіктен, макетте зымырандар, бомбалар және басқа да жабдықтар үшін қанат астындағы пилондар да болды. Әуе күштері Mohawk-тың қарулану мүмкіндігін ұнатпады және оны алып тастауға тырысты, ал теңіз жаяу әскерлері Армияның күрделі сенсорларын қаламады. Алайда, Теңіз флоты бөлген бюджетін флоттық мұнай танкеріне жұмсауды шешті, сондықтан теңіз жаяу әскерлері 1957 жылдың қыркүйегінде бағдарламадан шығуға мәжбүр болды. Армия қаруланған Mohawk-ты дамытуды жалғастырды және төтенше жағдайларда әскерлерді жабдықтау үшін қанат астындағы бекіткіштерден түсірілетін жүк контейнерлерін жасады. Mohawk-тың радарлық бейнелеу мүмкіндігі бейбіт және соғыс уақытында маңызды жетістікке айналуға тиіс еді. Жанама радиолокациялық радар (SLAR) жапырақтар мен жер бедерін картаға түсіріп, сканерленгеннен кейін бірнеше минут ішінде жердің суретін бақылаушыға ұсына алатын еді. Әскери операциялар кезінде сурет екі бөлікке бөлінді, біреуі жер бедерінің тұрақты ерекшеліктерін көрсетті, екіншісі қозғалатын нысаналарды анықтады. Прототип (YAO 1AF) 1959 жылдың 14 сәуірінде алғаш рет ұшты. OV 1 1959 жылдың қазан айында өндіріске енгізілді. 1961 жылдың ортасында АҚШ күштерінің шетелдегі алғашқы Mohawk ұшақтары Германияның Мангейм қаласына жақын Сандхофен әуежайындағы 7-ші армияға жеткізілді. AO 1AF-ті тасымалдайтын камераны ресми қабылдаудан бұрын, Ральф Доннелл оны АҚШ Армиясының далалық командирлеріне және потенциалды еуропалық клиенттерге көрсету үшін 29 еуропалық әуежайларға тур жасады. Вьетнам мен Еуропадағы қызметінен басқа, SLAR жабдықталған Mohawk ұшақтары 1963 жылы Корей демилитаризацияланған аймағын патрульдеуге кірісті. Германия мен Франция Mohawk-қа қызығушылық танытты және Grumman француздық Breguet Aviation компаниясымен Атлантика мұхитында теңіз патрульдік ұшақтарына американдық құқықтарды беру үшін лицензиялық келісімге қол қойды. Бірлескен Армия/Теңіз бағдарламасының өзі ұшақтың құнына әсер ететін, кейде Армия бюджеттерінде ашық қарсылық тудыратын, мысалы, катапульталық креслолар сияқты дизайндық компромистерге әкелді. OV 1 үшін тапсырыстар 1964 жылғы қаржы жылында тоқтатылды, ал қаруланған Mohawk-қа қатысты Пентагонның дауы 1965 жылы Армияға қаруланған қанатты ұшақтарды пайдалануға тыйым салған директивамен аяқталды (1966 жылғы Джонсон-Макконнелл келісіміне қараңыз). Вьетнамдағы операциялық табыс 1966 жылы қосымша Mohawk тапсырыстарына әкелді, ал 1968 жылға қарай Оңтүстік-Шығыс Азияда бес бақылау компаниясы жұмыс істеді. Мохаук ұшақтарының соңғы өндіріске енгізілген нұсқасы – OV 1D, оның қуатты T53 L 701 қозғалтқыштары, жетілдірілген электроникасы және ұшақты инфрақызылдан SLAR конфигурациясына шамамен бір сағат ішінде ауыстыруға мүмкіндік беретін алмастырылатын миссиялық паллеттері болды. Алғашқы төрт OV 1D прототипі бұрынғы өндіріс ұшақтарынан қайта жасалған, ал біріншісі 1969 жылы ұшты. Одан кейін 37 жаңа ұшақ жасалды, соңғысы 1970 жылдың желтоқсан айында жеткізілді. Ұзақ жылдар бойы миссия мен ұшақ көптеген өзгерістерге ұшырады және барлық түрлері бойынша шамамен 380 дана салынды. Mohawk түрлеріне JOV 1 [барлау], OV 1A [көрнекі және фотосурет], OV 1B [көрнекі, фотосурет және бүйірден қараған радар (SLAR) модулі], OV 1C [көрнекі, фотосурет және инфрақызыл], OV 1D (SLAR модулі және үлкен қанаттары), OV 1E [көптеген сенсор операторлары немесе жүк үшін кеңейтілген фюзеляж], EV 1E [арнайы электрондық барлау қондырғысы] және RV 1E [жаңа ELINT барлауы] кірді. Армияға ұсынылған, бірақ салынбаған, VTOL үшін қанаттары бұрылатын және құйрық желдеткіші бар төрт қозғалтқышты 134E үлгісі болды. 134R үлгісі Жеңіл қаруланған барлау ұшағы (LARA) талаптарын қанағаттандыру үшін ұсынылған, бірақ орнына OV 10 таңдалды.

АҚШ әскері

АҚШ армиясы Вьетнам соғысында OV-1 ұшағын қолданды, алпыс бес ұшақ апатқа ұшырап немесе қарсы оттан жоғалды, ал біреуін Солтүстік Вьетнамдық истребитель атып түсірді. 1968 жылдың басында Оңтүстік Вьетнам үстінен OV-1 ұшағымен ұшып келе жатқанда, АҚШ армиясының капитаны Кен Ли XM14 .50 калибрлі (12,7 мм) пулеметтік қаптарымен және екі M159 басқармайтын ракеталық қаптарымен МиГ-17 “Фреско” истребителін атып түсірді, осылайша МиГ-ті атып түсірген жалғыз армия авиаторы атанды. Ки-Уэст келісіміне байланысты армия бұл оқиғаны құпия ұстауға тырысты, себебі бұл АҚШ Әуе күштеріне “Мохок” ұшақтарын өздерінің қарулануына қосуға мүмкіндік береді деп қорқытты. Лидің осы қимылы 2007 жылы армия тарапынан ресми түрде мойындалды. Армия бұл ұшақты “Шөл даулы” операциясы кезінде де пайдаланды. 1972 жылдан бастап Армия Ұлттық гвардиясы (ARNG) “Мохок” ұшақтарын ала бастады, соңында ARNG Джорджия және Орегон штатындағы үш авиациялық бөлімшеде жиырма үш OV-1B, жиырма төрт OV-1C және он алты OV-1D ұшағын пайдаланды. Орегон армиясының Ұлттық гвардиясы “Мохок” ұшағын МакНэри Майдан алаңында орналастырды, бастапқыда 1042-ші әскери барлау компаниясы (Әуе бақылау) ретінде, кейін 641-ші әскери барлау батальоны (CEWI) (Әуедегі ақпаратты пайдалану) болып қайта құрылды. АҚШ армиясының OV-1 ұшақтары 1992 жылы Еуропадан, 1996 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік Кореядан және соңында 1996 жылы АҚШ-тан алынып, жаңа жүйелермен, жаңа ұшақтармен және барлау спутниктерінің дамуымен алмастырылды. OV-1 негізінен SLAR жүйесімен жабдықталған де Гавиленд Канада Dash 7 турбовинттік ұшағының әскерилендірілген нұсқасы – EO-5C ұшағымен алмастырылды, дейін АҚШ Әуе күштерінің Northrop Grumman E-8 Joint STARS (Бірлескен бақылау және нысананы шабуылдау радары) жүйесі толыққанды жұмыс істеуге келді. 2011 жылға қарай Alliant Techsystems компаниясы Флорида штатының Broadbay Group және Mohawk Technologies компанияларымен бірлесіп, OV-1D ұшағының қаруланған, жаңартылған нұсқасын көтеріліске қарсы күрес үшін қайта қолдануға бағытталған жобаны бастады. Демонстрациялық үлгі FLIR Star Safire мұнарасымен және M230 тізбекті пулеметімен жабдықталды.

Аргентина әскері

Аргентина әскери авиациясы 1990 жылдары 23 ОV-1 ұшағын алды. Оның 10-ы қолданысқа жарамды болды, ал қалғаны запасқа бөлшектер ретінде пайдаланылды. 2015 жылы олар қолданыстан шығарылып, тоқтатылды.

Апаттар мен оқиғалар

2019 жылдың 1 қарашасында Mohawk Airshows компаниясы басқаратын Grumman OV 1D Mohawk ұшағы Флорида штатының Стюарт қаласындағы Стюарт әуе шоуы барысында Уитэм алаңында апатқа ұшырады. Ұшақ толығымен қирады, пилоты қаза тапты. Оның сериялық нөмірі 68-15958 болды. 1981 жылдың 14 қаңтарында Grumman OV 1D Mohawk Техас штатының Лампасас қаласына жақын маңындағы ауылдық жерге Форт-Худтен қозғалтқышты реттеу және алдыңғы тіреу бөлшегін ауыстыру мақсатындағы техникалық тексеру рейсі кезінде құлап, өртенді. Инерциялық навигациялық жүйе компьютерлік қосылыста сымды тартып немесе штифтті шығарып алған, содан кейін штифт қайтадан орнына кірді. Ұшқыш CW3 Сэнди Л. Олифант және SSG Роджер А. Медоус сол жерде қаза тапты.

Ұшуға жарамды

59 2604 – OV 1A, Калифорния штатының Чино қаласындағы Planes of Fame Air Museum ұшақтарымен ұшты. 62 5874 – Каролина авиациялық мұражайының әуе шерулерінде ұшты. 62 5889 – Техас штатының Аддисон қаласындағы Каваноу ұшу мұражайы. Музейдің 2024 жылдың 1 қаңтарында белгісіз мерзімге жабылуына байланысты көпшілік көрсете алмайды. Техас штатының Дениссон қаласындағы Солтүстік Техас аймақтық әуежайына көшіріледі. 62 5890 – Каролина авиациялық мұражайының әуе шерулерінде ұшты. 64 14262 – American Wings Air Museum, Миннесота штатының Блейн қаласы. 67 15959 – Mohawk Technologies компаниясы басқарады және Флорида штатының Лантана қаласындағы Палм Бич округінің парк әуежайында орналасқан. 67 18899 – Mohawk Technologies компаниясы басқарады және Флорида штатының Лантана қаласындағы Палм Бич округінің парк әуежайында орналасқан. 67 18923 – Mohawk Technologies компаниясы басқарады және Флорида штатының Лантана қаласындағы Палм Бич округінің парк әуежайында орналасқан. 67 18924 – Mohawk Technologies компаниясы басқарады және Флорида штатының Лантана қаласындағы Палм Бич округінің парк әуежайында орналасқан. 67 18926 – Mohawk Technologies компаниясының бас директоры Пол Пефлиге тиесілі және Флорида штатының Лантана қаласындағы Палм Бич округінің парк әуежайында орналасқан. 68 15936 – American Wings Air Museum, Миннесота штатының Блейн қаласы. 68 15946 – Mohawk Technologies компаниясы басқарады және Флорида штатының Лантана қаласындағы Палм Бич округінің парк әуежайында орналасқан. 68 15947 – Пенсильвания штатының Бивер округі әуежайындағы Air Heritage Museum-да орналасқан. Қазір мұражайға тиесілі емес. 69 17004 – Mohawk Technologies компаниясы басқарады және Флорида штатының Лантана қаласындағы Палм Бич округінің парк әуежайында орналасқан.