Кіріспе

Жұқпалы бактериялық ауру Ірі қара малдың жұқпалы плевропневмониясы (CBPP, сондай-ақ өкпе обасы деп те аталады) – ірі қара малдың, бұқаның, зебу мен яқтың өкпелерін зақымдайтын жұқпалы бактериялық ауру. Оны Mycoplasma mycoides бактериясы қоздырады, ал симптомдары – пневмония және өкпе қабығының қабынуы. Инкубациялық кезеңі 20-ден 123 күнге дейін. Бұл ауру 1879 жылы АҚШ-та кеңінен таралып, бірнеше штаттың мал тобына әсер еткен. Жұқпалы аурудың таралуы соншалықты күшті болды, британ үкіметі сауда эмбаргосын жариялап, АҚШ-тың ірі қара малын Ұлыбритания мен Канадаға экспорттауын тоқтатты. Бұл АҚШ-ты 1884 жылы ауруды жою мақсатымен Жануарлар өнеркәсібі бюросын құруға итермеледі, және 1892 жылға қарай бұл мақсатқа қол жеткізілді. Бельгиялық дәрігер Луи Виллемс 1850 жылдары жануарларды осы ауруға қарсы егу жөніндегі пионерлік жұмысты бастады. Бұл бактерия Африка, Таяу Шығыс, Оңтүстік Еуропа, сондай-ақ Азияның кейбір аймақтарында кең таралған. Бұл ауа арқылы таралатын түр, қолайлы жағдайда бірнеше километрге дейін таралуы мүмкін.

Австралияда

Жұқпалы сиыр плевропневмониясы 1858 жылы Англиядан бес бас ірі қара малмен Австралияға келді, осы малды Мельбурн қаласының алғашқы қоныс салушыларының бірі, мырза Бодл әкелген. Үш аптадан кейін Сент-Бис аталған бие ауырып қалды. Бодл ветеринар дәрігерді шақырды, ол оған осы аурудың диагнозын қойды. Бие үш аптадан кейін өлді. Бодл мал тобын жойғанмен, Сент-Бис көршілес шабындықта жайылып жүрген бұқаларға жұқпасын жұқтырды. Плевропневмония жаяу жолмен Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд және Солтүстік Австралияға тарады. Кейін ол мал тасыған кемемен Батыс Австралияға жетті. Австралияда тек Тасмания ғана осы эпидемиядан құтылды. 1959 жылы Солтүстік территорияның бас ветеринариялық офицері, полковник Лионель Роуздың жұмысынан шабыттанған ұлттық басқару стратегиясы іске асырылды. CSIRO жануарлар денсаулығы және өндірісі бөлімінің бастығы Д.А. Гилл басшылығымен плевропневмонияны бақылау және жою жөніндегі ұлттық комитет құрылды. Ол жұқпалы, қорғалған және аурудан таза аймақтарды анықтады. Осы аймақтар белгіленгеннен кейін, малдың аймақтар арасындағы қозғалысына шектеулер қойылды. Ұлттық бағдарламаға бүкіл Австралия бойынша ветеринариялық қызметкерлерді, мал тексерушілерді және полиция қызметкерлерін жұмысқа алуға рұқсат берілді. Плевропневмонияның Австралияда 1973 жылға дейін жойылғандығы туралы хабарланды.