Кіріспе
Францияның 94-ші премьер-министрі Жан Пьер Раффарн (ʒɑ̃ pjɛʁ ʁa.fa.ʁɛ̃; 3 тамыз 1948 жылы туған) – француз саясаткері, 2002 жылдың 6 мамырынан 2005 жылдың 31 мамырына дейін Франция Премьер-министрі қызметін атқарған. Франция Еуропалық Одақ конституциясының жобасына қатысты референдумдағы нәтижеге наразылық білдіргеннен кейін ол отставкаға кетті. Бірақ Раффарн отставкаға кеткен соң, оның шешімі дауыс беру қорытындысына байланысты емес екенін мәлімдеді. Оның отставкасына байланысты жасалған сауалнамалар нәтижесінде, 1958 жылы Бесінші Республика құрылғаннан бергі Францияның ең аз танымал премьер-министрлерінің бірі болды деген қорытындыға келді. Алайда Мартин Эванс пен Эммануэль Годвиннің "Франция: 1815–2003" кітабында Раффарн "өте танымал премьер-министр" болғаны, тіпті "ақиқатын айтуға және мәнсіз сөздерді қолдануға" қабілетті болғанына қарамастан айтылған. Сондай-ақ, ол 2011 жылдан 2014 жылға дейін Сенат вице-президенті лауазымын атқарды.
Jean Pierre Raffarin (ʒɑ̃ pjɛʁ ʁa. fa.ʁɛ̃; born 3 August 1948) is a French politician who served as Prime Minister of France from 6 May 2002 to 31 May 2005. He resigned after France's rejection of the referendum on the European Union draft constitution. However, after Raffarin resigned, he said that his decision was not based on the outcome of the vote. Opinion polls following his resignation suggested that Raffarin was one of France's least popular Prime Ministers since the Fifth Republic was established in 1958. However, according to the book France: 1815–2003, written by Martin Evans and Emmanuel Godwin, Raffarin was "a remarkably popular Prime Minister" despite his ability "to state the obvious and to make empty statements". He was also Vice President of the Senate from 2011 to 2014.
Ерте өмір
1948 жылғы 3 тамызда дүниеге келген Раффарн Пуатьеде өсті, ол белгілі бір ұлттық тұлғаның ұлы: оның әкесі Жан Раффарн Пьер Мендес Францияның үкіметінде Ауыл шаруашылығы вице-министрі болды (1954–1955 жж.). Ол Париж университеті Пантеон Ассасында заңды оқыды, кейін Париждің Жоғары коммерция мектебін бітірді. Кәсіби жолын маркетинг саласында бастады. 1970 жылдары оның алғашқы саяси қатысуы Валери Жискар д'Эстеннің жас жақтастарының қауымдастығында болды. Өзін "giscardien" деп есептей отырып, ол Лионель Столерудің, қолөнершілер мен иммиграция жөніндегі мемлекеттік хатшының, және Республикалық партияның штабына қосылды – бұл оң орталық конфедерациясы Француз демократиясы үшін одақтың (UDF) либералды консервативті бөлігі болды.
Үкіметте
1995 жылғы президенттік науқан кезінде UDF саясаткерлерінің көпшілігі Эдуард Балладурды қолдағанмен, ол Жак Ширактың жеңіске жеткен кандидатурасын таңдады. Оның орнына, ол Ален Жуппе кабинетінде шағын және орта кәсіпорны, сауда және қолөнер министрі болып тағайындалды (1995–1997). Сол кезде Ширакты қолдаған UDF мүшелері Француз демократиясы үшін халықтық партияны құрды. Кейін ол Республикалық партияға қайта оралып, 1997 жылы Либералды демократия (ЛД) партиясына айналды. 2002 жылға дейін ол ЛД вице-президенті қызметін атқарды.
Премьер-министр
2002 жылғы президенттік сайлау науқаны барысында ол, қазіргі президент Ширактың үстемдігімен оңшыл күштердің бірігуін қолдады. Қайта сайланғаннан кейін Ширак саяси жаңаруға ниет білдірді. Сонымен қатар, екінші турда солшыл сайлаушылардың көпшілігімен сайланған ол, кабинетті басқаруға және 2002 жылғы маусымдағы парламенттік сайлау науқанына орташа көзқарастағы кандидатты іздеді. Раффарин Халық қозғалысы одағын (UMP) құруға қатысты. Ол АҚШ бастаған Иракқа жасалған әскери шабуылды сынады. Оның саяси бағыты билік пен умеренный экономикалық либерализмді үйлестірді, яғни еркін нарық экономикалық саясатын қолдады. 2003 жылы ол мемлекеттік зейнетақы жүйесі мен жергілікті биліктерге өкілеттік беру реформаларын бастады, бұл көптеген ереуілдерге әкеп соқты. 2003 жылдың жазында елдегі суық тиіспеген ыстық толқыны салдарынан шамамен 15 мың адам қаза тапты. Үкіметтің кешіккен реакциясы оның басшылығына таңылды. 2004 жылы ол Францияның мемлекеттік медицина жүйесін реформалауға кірісті. Раффариннің үкіметтері министрлердің көпшілік алдында қарама-қарсы пікір білдіруінен туындаған ішкі дау-жанжалдарымен белгілі болды. Премьер-министрдің әлсіздігі туралы әңгімелер БАҚ-та сықаққа айналды. 2004 жылғы 28 наурызда үкіметтік UMP партиясы аймақтық сайлауда жеңіліске ұшырады, материктік Францияның 22 аймағының барлығы, біреуін қоспағанда, оппозицияға (PS, PCF, Les Verts) өтті. Бұл, Раффариннің өзінің сайлаудан кейінгі сөйлеген сөзінде айтқандай, «сайлаушылардың үкіметке деген сенімсіздігінің белгісі» ретінде қабылданып, жалпы түсіндірілді. 2004 жылғы 30 наурызда Жан-Пьер Раффарин өзінің үкіметінің отставкасын президент Жак Ширакқа ұсынды, ол оны жаңа үкімет құруға уәкілеттік беріп, премьер-министр қызметіне қайта тағайындады. Бұл үлкен кабинеттік қайта құру Люк Ферри (білім беру) және Жан-Франсуа Маттей (денсаулық сақтау) сияқты ең даулы министрлерді қызметтен шеттетуге әкелді.
Отставка
Раффариннің отставкасын президент Ширак 2005 жылғы 30 мамырда Еуропалық Конституция жөніндегі референдумда «жоқ» дауысының жеңісінен кейін қабылдады, ал премьер-министр лауазымына Доминик де Вильпен тағайындалды. 2005 жылғы 18 қыркүйекте ол Виен департаментінен сенатор болып сайланды. Егер Николя Саркози 2007 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жетсе, ол Сенат төрағасы немесе Халық қозғалысы одағының төрағасы болуға тырысуы мүмкін деген болжамдар айтылды. 2007 жылы ол UMP төрағаларының бірі болды. 2008 жылғы қыркүйекте ол Сенат төрағасы болу үшін Сенаттағы UMP фракциясының қолдауын іздеді, бірақ Герар Ларше жеңіске жетті. Раффарин – Құрмет Легионының Chevalierі және Ұлттық Ардагерлік орденінің Grand Croix иегері.
Халықаралық саясат
2005 жылы 21 сәуірде Қытайға жасаған мемлекеттік сапарында Тайваньға қатысты жаңа "бөлінуге қарсы" заңға наразылық танытудан жалтарды, "Бөлінуге қарсы заң Францияның ұстанымымен толық үйлеседі" және "Францияның ұстанымы әрдайым "бір Қытай" болып келді және біз осы ұстанымға берік боламыз" деді. Қару-жараққа қойылған тыйым туралы ол "Франция тыйымды алып тастауды жалғастырып сұрап отыр және Еуропалық Кеңестің осы мәселе бойынша өз ұстанымын өзгертуіне не себеп болуы мүмкін екенін көріп тұрған жоқ" деп мәлімдеді. Дәстүр бойынша, сыртқы істер – президенттің ғана, емес, премьер-министрдің де тікелей жауапкершілігінде болады.
Раффаринадтар
Жан-Пьер Раффарин көбінесе оптимистік афоризмдері үшін қысымға ұшырады, олар халық арасында кеңінен танылып, ирониялық түрде «раффаринадалар» деп аталды, ең танымал мысалы – «La route est droite, mais la pente est forte» («Жол тура, бірақ көлбеуі тік»). Кейбір адамдар «раффаринада» сөзінің француз тіліндегі «мазаринада» сөзінен туындағанын айтады. Дегенмен, «мазаринада» – бұл Анна королевасының (Австрияның архигерцогинясы) регенттігі кезінде және король Людовик XIV жеке билікке келгенге дейін, бас министр кардинал де Мазаринге қарсы наразылық білдірген «фрондеурлердің» (француз революционерлері) осы бас министрді ұнатпауынан айтқан әндерін білдіреді. Раффарин Еуропалық конституция жобасы бойынша референдумға дейін ағылшын тілінде сөйлеуге тырысты, бірақ бұл дұрыс емес идея болды, оның дәлелі ретінде оның сөйлеген сөзінен алынған мына атақты үзінді: «Иә жеңу үшін, жоққа қарсы жеңу үшін жоқ қажет». Референдумның өзі кейін қарсыластары тарапынан «Le Raffarindum» деп аталды, ал «Journée de solidarité envers les personnes âgées» (қарттарға көмек күні) кейде наразы жұмысшылардың арасында «La Saint Raffarin» деп аталады (Раффариннің шешімімен француз жұмысшылары Ақ жексенбіде ақысыз жұмыс істеуге тиіс, бірақ қоғамдық көлік әлі де «жұмыс күндері мен мерекелер» кестесін сақтайды).