Кіріспе

Париждегі Арсенал кітапханасы (Bibliothèque de l'Arsenal, 1757 жылы негізі қаланған) 1934 жылдан бері Франция Ұлттық кітапханасының бөлігі болып табылады.

Тарих

Кітапхананың жинақтары 1757 жылы Париждің ежелгі Арсеналінің орталығында, Артиллерияның бас шеберінің резиденциясында орналасқан 3-ші маркиз д'Аргенсонның (1722–1787) Марк Рене жеке кітапханасымен басталды. Арсеналдың өзін король Франсуа I 16 ғасырда салған, кейін Салли оны қайта жаңартып, 18 ғасырда архитектор Жермен Бофран кеңейтті. Паульми ортағасырлық қолжазбалар мен гравюраларға ерекше бай керемет жинақ жинады. 1786 жылы ол герцог де ла Вальердің жинағын да сатып алды, бірақ содан кейін кітапхананың барлығын граф д'Артуаға сатты. Кітапхана француз революциясы кезінде мемлекеттік тәркілемеге алынып, Париж аббаттарынан және Бастилия архивінен тартылған көптеген құнды заттармен айтарлықтай толықтырылды. 1797 жылдың 28 сәуірінде ол халыққа ашық кітапхана деп жарияланды. 1824 жылы жазушы Шарль Нодье кітапханашы болып тағайындалды және Арсеналда сол заманғы ең беделді әдеби үйірмелерді өткізді. 19 ғасырда жинақтар әдебиетке, әсіресе драмаға қарай бағытталды. 1880 мен 1914 жылдар аралығында кітапхана Парижде жарияланған барлық мерзімді басылымдардың бір данасын алды. 1934 жылы ол Ұлттық кітапхананың (Bibliothèque nationale) бөліміне айналды. Кітапхана бұрын «Мырзаның кітапханасы» деп белгілі болған, ал Балзак бір кезде оның оқырманы болған; 20 ғасырдың басында ол әлі де Бас шебердің бұрынғы резиденциясында орналасқан.

Бүгінгі кітапхана

Қазіргі таңда кітапханада шамамен бір миллион том кітап бар (соның ішінде 1880 жылға дейінгі 150 000 том), 12 000-нан астам қолжазба, мысалы, Әулие Маврикий мен оның серіктерінің қасіреті, 100 000-нан астам гравюралар және 3 000 кесте мен сызбалар сақталады. Кітапхананың жинақтау саясаты 16-шы ғасырдан 19-шы ғасырға дейінгі француз әдебиетіне, қазіргіде сақталған мұрағаттар мен қолжазбалар жинақтарына (қорларға) байланысты басылымдарға, библиофилияға, кітап және кітап мұқабасының тарихына, сондай-ақ Арсеналдың өзінің және оның иелерінің тарихына бағытталған.

Үлкен жинақтар

Бастилия мұрағаты: Бастилия мұрағаты 1660 жылдан бастап қалыптасқан. Оған түрмедегілердің іс-қағаздары (соның ішінде маркиз де Сад және басқа да белгілі тұтқындардың іс-қағаздары), Париж полициясының лейтенанттығының архиві, Арсенал палатасы мен Шатель палатасы, Бастилия офицерлерінің жеке қағаздары және патша отбасының қағаздарының бір бөлігі кіреді. Проспер Энфантин қоры: Пол Матье Лоран, Ардешелік Лоран ретінде танымал, Сент-Симонист Проспер Энфантиннің шәкірті және Арсенал кітапханашысы болған. 1865 жылы ол Энфантиннің қағаздарын сатып алды, ол Сент-Симонизм тарихының құнды көзі болып табылады. Ламберт қоры: 1969 жылы Пьер Ламберт, жазушы Жоррис Карл Хюйсмансқа байланысты заттарды жинау өміріне арналған кітап сатушы, өзінің жинағын кітапханаға сыйлады. Онда Хюйсманға тиесілі қолжазбалар, хаттар, еңбектер және оның шығармаларының түпнұсқалары бар. Луи Себастьен Мерсье қағаздары: 1967 жылы кітапхана Луи Себастьен Мерсьенің (1740–1814) қағаздарын сатып алды, ол театр эволюциясына, әсіресе реалистік драмаға үлкен әсер еткен және Парижді сипаттауымен танымал болған. Жинақта өмірбаяндық құжаттар мен хаттар, мақалалар, жазбалар, «Жаңа Париж» қолжазбасы, оның пьесалары және поэзия мен философиясы бар. Lacroix қоры: Библиофил Жакоб атымен танымал Пол Лакруа бірнеше жыл бойы Арсеналда жұмыс істеді. 1884 жылы қайтыс болғаннан кейін кітапхана оның жеке қағаздарының көп бөлігін, соның ішінде жазушылар, музыканттар және философтардан алынған авторлық қолтаңбалар жинағын сатып алды, олар Лакруаның замандастары және одан бұрынғылары болған. Péladan қоры: 1936 жылы Арсенал Хосефин Пеладанның (1858–1918) барлық қағаздарын сатып алды, ол оккультизмге қызығушылық танытқан рухани жазушы және 1891 жылы өз шіркеуін құрған. Хосе Мария де Хередия жинағы: 1901 жылдан 1905 жылы қайтыс болғанға дейін Арсенал кітапханашысы болған ақын Хосе Мария де Хередияның қыздары кітапханаға әкесіне және өздеріне қатысты портреттер, қолжазбалар, еңбектер мен хаттар жинағын сыйлады. Олардың бірі Мари де Ренье (псевдониммен Жерар д'Увиль) өзінің кітапханасын Арсеналға мұра етті. Кітапханада Хередияның күйеу баласы, жазушы Пьер Луиге байланысты заттар да көптеп сақталған. Georges Douay қоры: Жорж Дуай, парижтік әлеуметтік тұлға, театр жанкүйері және әндер мен оперетталардың композиторы, француз театры туралы жинақ (көбінесе басылған) жинады және 1919 жылы Арсеналға сыйлады. Парламенттік мұрағаттар: 1789 жылғы революциядан бастап Франция Ұлттық Ассамблеясының ресми, басылған жазбалары. Графикалық материалдар: Графикалық материалдар жинағына портреттер, Революция мен Реставрацияның көптеген карикатуралары, қалалардың жоспарлары мен көріністері және Полми саяхаты барысында сатып алған 18 ғасырдың итальяндық, неміс және ағылшын мектептерінің маңызды сериялары кіреді. Карталар мен жоспарлар: Полми өзінің әкесі, соғыс министрі граф д'Аргенсон үшін жасалған керемет әскери барлау жоспарларын алды. Музыка: Арсеналдың қолжазба және басылған музыка жинағы көбінесе 18 ғасырдан басталады, тек бірнеше ортағасырлық қолжазбалар бар. Музыкалық жинақтың көп бөлігін Полми жинады. Кітапхана оккультистік құжаттарға да бай. Оларға «Абра Мелиннің қасиетті сиқыры», «Адамның тәубесі кітабы» және «Армаделдің гримуары» кіреді.