Кіріспе

Жаңа Зеландия профессоры және әдеби сыншы, австралиялық кәсіподақ жетекшісі Брайан Дэвид Бойд (30 шілде 1952 жылы туған) – әдебиет профессоры. Ол негізінен автор Владимир Набоковтың өмірі мен шығармалары, сондай-ақ әдебиет пен эволюция саласындағы сарапшы ретінде танымал. Қазір Жаңа Зеландияның Окленд университетінің ағылшын тілі кафедрасындағы еңбек еткен профессор.

Ерте өмір және білім

Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласында туған Бойд 1957 жылы отбасымен бірге Жаңа Зеландияға көшіп келді. 1979 жылы Бойд Торонто университетінде Владимир Набоковтың «Ада немесе Ардор: Отбасылық хроника» романы туралы, Набоковтың білімтану, этика және метафизикасы тұрғысынан докторлық диссертациясын қорғады. Сол жылы ол Окленд университетінде докторантурадан кейінгі тағылымдамадан өтті (жаңазеландиялық жазушы Маурис Ги туралы), ал 1980 жылы ағылшын тілінен лектор болып тағайындалды.

Жұмыс

1979 жылы Набоковтың жесірі Вера Набоков Бойдты күйеуінің мұрағаттарын каталогтауға шақырды, ол 1981 жылы бұл тапсырманы орындады. Сол жылы ол Набоковтың сындық өмірбаянын зерттеуді де бастады. Набоковтың «Ада: сананың орны» (1985; қайта жарылған, 2001) Аданы өзінің тұрғысынан және Набоковтың ой-пікірі мен стиліне қатысты қарастырды. «Владимир Набоков: Ресей жылдары» (1990) және «Владимир Набоков: Америка жылдары» (1991) көптеген марапаттар мен жоғары баға алды және жеті тілге аударылды. 1990 жылдары Бойд Америка кітапханасы үшін Набоковтың ағылшын тіліндегі көркем әдебиеттері мен естеліктерін редакциялады (3 томдық, 1996) және лепидоптеролог Роберт Майкл Пайлмен бірге Набоковтың көбелектер туралы жазбаларын («Набоковтың көбелектері», 2000) дайындады. Ол сондай-ақ философ Карл Поппердің өмірбаянын жазды және әдебиет пен эволюция тақырыбында жұмыс істеді. 1996 жылы Бойд Поппердің өмірбаянын жазу үшін үш жылдық Джеймс Кук зерттеу стипендиясын алды. Бойдтың 1999 жылғы «Набоковтың ақ отты кітабы: Көркемдік ашылудың сиқыры» кітабы «Ақ отты кітабына» қатысты Бойдтың жаңа көзқарасы және «Владимир Набоков: Америка жылдарында» оның бұрынғы ықпалды интерпретациясын қабылдамауы себепті назар аударды. 2009 жылы ол «Әңгімелердің шығу тегі: эволюция, таным және көркем әдебиет» атты еңбегін жариялады. Нортроп Фрайдың «Сынның анатомиясы» (1957) еңбегімен салыстырылатын «Әңгімелердің шығу тегі» өнер мен әңгіме айтудың бейімделу және ойыннан туындайтын құбылыстар екенін көрсетеді. Сонымен қатар, Гомердің «Одиссеясы» және доктор Сьюстың «Хортон кімді естіді!» шығармаларын зерттеуде эволюциялық әдеби сынның іс жүзінде қолданылғанын көрсетеді. Бойд Набоковты зерттеуді жалғастыруда, соның ішінде 1993 жылдан бері «Адаға» жазылған түсіндірмелерді (AdaOnline, 2004 жылдан бері веб-сайтта жинақталған), Набоковтың өлеңдерін аударған басылымын («Verses and Versions», 2008), әйеліне жазған хаттарын («Letters to Véra», 2014), жарияланбаған очерктерін, рецензияларын және сұхбаттарын («Think, Write, Speak», 2019) және орыс әдебиеті, сондай-ақ Шекспир, Джейн Остин, Арт Шпигельман және Поппер туралы жарияланбаған лекцияларын дайындауда. Бойдтың «Әңгімелердің шығу тегі» еңбегі «Ескі және жаңа өнер мұражайындағы» (Хобарт, Австралия) 2016–17 жылдары «Өнердің шығу тегі» атты көрменің ұйымдастырылуына ықпал етті, онда ол төрт куратордың бірі болды, ал қалғандары Марк Чангизи, Джеффри Миллер және Стивен Пинкер еді. 2020 жылдың қарашасында Бойдқа Корольдік қоғам Те Аперейдің беделді Рутерфорд медалі табысталды. Бұл медальдың гуманитарлық ғылымдарды қамту аясы кеңейтілген алғашқы жыл болды.