Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Афиналық логограф (б.з.д. 390 – 322) – қыш жасаушы
Athenian logographer (c. 390 – 322 BC)
the potter
Гипереид немесе Гипереид (Hypereidēs; б.з.д. 390 – 322; ағылшынша айтылуында соңғы немесе алдыңғы соңғы буынға басымдықпен) – афиналық логограф (сөз жазушы). Ол б.з.д. III ғасырда Византиялық Аристофан мен Самотракиялық Арыстарх құрастырған "Александриялық канонға" енген он аттикалық оратордың бірі болды. Ол Македония патшасы Филипп II және Ұлы Александрға қарсы афиналықтардың қарсылығын жетекшілік етті. Ол Ликург пен Демосфенмен бірге Македонияға жақын тұрғандарды әшкерелеуге қатысты. Ол Паяниялық Филиппидті Македонияны қолдаған шаралары және Ұлы Александрды құрметтеу туралы жарлығы үшін сотқа бергенімен танымал.
Hypereides or Hyperides (, Hypereidēs; c. 390 – 322 BC; English pronunciation with the stress variably on the penultimate or antepenultimate syllable) was an Athenian logographer (speech writer). He was one of the ten Attic orators included in the "Alexandrian canon" compiled by Aristophanes of Byzantium and Aristarchus of Samothrace in the third century BC. He was a leader of the Athenian resistance to King Philip II of Macedon and Alexander the Great. He was associated with Lycurgus and Demosthenes in exposing pro Macedonian sympathizers. He is known for prosecuting Philippides of Paiania for his pro Macedonian measures and his decree in honoring Alexander the Great.
Билікке көтерілу
Оның ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол Глаукипптің ұлы, Коллит демосының мүшесі және Исократтың шәкірті болып логографияны оқыған. 360 ж.б.д. ол Автоклды мемлекетке опасыздық жасады деп айыптады. Әлеуметтік соғыс кезінде (358–355 жж.б.д.) ол Афинадағы ең беделді адамдардың бірі Аристофонды қызметтік тәртіп бұзғаны үшін айыптады және Филократты (343 ж.б.д.) мемлекетке опасыздық жасады деп импичментке тартты. Гиперейд Филипп II Македонскийға қарсы күресте Демосфенді қолдағанмен, Харпал ісінен кейін бұл қолдаусы қайтарылып алынды. Демосфеннің жер аударылуынан кейін Гиперейд патриоттық партияның жетекшісі болды (324 ж.б.д.).
Little is known about his early life except that he was the son of Glaucippus, of the deme of Collytus and that he studied logography under Isocrates. In 360 BC, he prosecuted Autocles for treason. During the Social War (358–355 BC) he accused Aristophon, then one of the most influential men at Athens, of malpractices, and impeached Philocrates (343 BC) for high treason. Although Hypereides supported Demosthenes in the struggle against Philip II of Macedon; that support was withdrawn after the Harpalus affair. After Demosthenes' exile Hypereides became the head of the patriotic party (324 BC).
Төмендеу
Ұлы Ескендір қайтыс болғаннан кейін Гиперейд македониялық үстемдікке қарсы соғысты ұйымдастырушылардың бірі болды. Оның сөздері Афина, Этолия және Фессалияның македониялық билікке қарсы бүлік көтерген Ламиан соғысының (б.з.д. 323–322 ж.) басталуына себеп болды деп саналады. Краннон шайқасындағы (б.з.д. 322 ж.) шешуші жеңілістен кейін Афина мен оның одақтастары тәуелсіздігін жоғалтты, Гиперейд және басқа да шешендер Архиас Туррийлікпен тұтқынға алынып, Македонияны қолдаған афиналықтар тарапынан өлім жазасына кесілді. Гиперейд Эгинаға қашып, Посейдон храмында қайтадан тұтқынға алынды. Өлім жазасын атқарғаннан кейін оның денесі (кейбір деректер бойынша) Клеонаға апарылып, македониялық генерал Антипатрға көрсетілді, содан кейін Афинаға жерлеу үшін қайтарылды.
After the death of Alexander the Great, Hypereides was one of the chief promoters of war against Macedonian rule. His speeches are believed to have led to the outbreak of the Lamian War (323–322 BC) in which Athens, Aetolia, and Thessaly revolted against Macedonian rule. After the decisive defeat at Crannon (322 BC) in which Athens and her allies lost their independence, Hypereides and the other orators were captured by Archias of Thurii and condemned to death by the Athenian supporters of Macedon. Hypereides fled to Aegina only to be captured at the temple of Poseidon. After being put to death, his body (according to others) was taken to Cleonae and shown to the Macedonian general Antipater before being returned to Athens for burial.
Жеке тұлға және ораторлық стилі
Гиперейд «қожайынды» іздеуге құштар еді, ал оның заманында бұл көбінесе ләззат пен сәнді білдіретін. Ол Македонияға деген ашық қарсылығымен ерекшеленетін жарқын тұлға еді. Ол дәмді тағам мен әйелдерге құмар белгілі эпикурей болды. Ол көптеген тоғызыншылармен қарым-қатынас жасап, кейбіреулерін сотта қорғады. Оның мінезі оңай, әзілқой болды. Ол кезеңдік сөйлемді дамытуда Исократтың жолын ұстанса да, оның стилінің негізгі ерекшеліктері Лизийдікіндей болды. Оның тілі қарапайым болғанмен, кейде Орта комедиядан алынған ұзақ күрделі сөздерді қолданды. Оның шығармалары қарапайым болды. Ол айқын өрнек, әдемілік және зиялылық шеберлігімен ерекше көзге түсті. Гиперейд кем дегенде екі-үш жылжымдық мүлікке ие болғаны белгілі: Элевсистегі меншігі, Афинадағы үйі және Пирейдегі үйі, онда ол көптеген әйелдерінің бірін ұстады. Б.з.д. 340 жылдары ол триерх және хор продюсері ретінде екі қоғамдық қызмет атқарғаны мәлім. Македонияның өсуінен қорқып, ол Парсы патшасынан ақша алғаны айтылады. Гиперейдке 77 сөз жатқызылған, оның 25-і замандастары тарапынан жалған деп танылған. Осы сөздердің көпшілігінің қолжазбасы 15 ғасырда Венгрия королі Матиас Корвиннің кітапханасы – Bibliotheca Corviniana-да сақталған, бірақ 16 ғасырда түріктер Буданы басып алғаннан кейін жойылған. Соңғы кездерге дейін оның тек бірнеше фрагменті ғана белгілі болды. 1847 жылы оның «Демосфенге қарсы» және «Ликофрон үшін» сөздерінің үлкен бөліктері (афиналық өмірдің неке процессияларының тәртібі және басқа да егжей-тегжейлерін, сондай-ақ Лемнос афиналық үкіметін түсіндіруге қызықты), және «Евксенипп үшін» сөзінің толық нұсқасы (б.з.д. 330 ж., мемлекеттік қудалаулар туралы классикалық еңбек) Мысырдағы Фива қаласынан табылған. 1856 жылы Ламия соғысында қаза тапқан Леостен мен оның серіктеріне арналған жерлеу сөз – logos epitaphios-тың маңызды бөлігі табылды. 19 ғасырдың соңында тағы да жаңа жаңалықтар ашылды, соның ішінде «Филиппидке қарсы» сөздің қорытындысы (Афинадағы македониялық және антимакедониялық партиялардың дауларынан туындаған конституцияға қайшы келетін ұсыныс үшін айыптау туралы) және «Афиногенге қарсы» сөздің толық нұсқасы (бизнесін сатуда алаяқтық жасады деп айыпталған парфюмер).
Hypereides was an ardent pursuer of "the beautiful," which in his time generally meant pleasure and luxury. He was a flamboyant figure, unwavering in public in his hostility to Macedon. He was a well known epicure given to fine food and women. He engaged in countless affairs with prostitutes, some of whom he defended in court. His temper was easy going and humorous. Though in his development of the periodic sentence he followed Isocrates, the essential tendencies of his style are those of Lysias. His diction was plain, though he occasionally indulged in long compound words probably borrowed from Middle Comedy. His composition was simple. He was especially distinguished for subtlety of expression, grace and wit. Hypereides is known to have owned at least two or three pieces of property: an estate in Eleusis, a house in Athens, and a house in Piraeus, where he kept one of his many women. In around 340 B. C. he is known to have performed only two public services, as trierarch and Chorus producer. It is said he had received money from the Persian King who was alarmed at Macedon's expansion. Seventy seven speeches have been attributed to Hypereides, of which twenty five were regarded as spurious by his contemporaries. It is said that a manuscript of most of the speeches survived as late as the 15th century in the Bibliotheca Corviniana, library of Matthias Corvinus, king of Hungary, but was later destroyed after the capture of Buda by the Turks in the 16th century. Only a few fragments were known until relatively recent times. In 1847, large fragments of his speeches, Against Demosthenes and For Lycophron (incidentally interesting for clarifying the order of marriage processions and other details of Athenian life, and the Athenian government of Lemnos) and the whole of For Euxenippus (c. 330 BC, a locus classicus on εἰσαγγελίαι eisangeliai or state prosecutions), were found in a tomb at Thebes in Egypt. In 1856 a considerable portion of a logos epitaphios, a Funeral Oration over Leosthenes and his comrades who had fallen in the Lamian war was discovered. Towards the end of the nineteenth century further discoveries were made including the conclusion of the speech Against Philippides (dealing with an indictment for the proposal of unconstitutional measure, arising out of the disputes of the Macedonian and anti Macedonian parties at Athens), and of the whole of Against Athenogenes (a perfumer accused of fraud in the sale of his business).
Жаңа ашылулар
2002 жылы Кембридж университетінің Тринити колледжінің профессоры Натали Чернецка Архимед палимпсестінен Гиперейдтің бұрын жоғалған деп есептелген екі сөйлеген сөзінің фрагменттерін тапты. Бұл «Тимандерге қарсы» және «Диондаға қарсы» деген екі жаңа сөзден алынған үзінділер болатын, бұл автор туралы белгілі материалдардың көлемін 20 пайызға арттырды. Осыған байланысты Британ академиясының қолдауымен жұмыс тобы құрылды, оған Ұлыбритания, Венгрия және АҚШ ғалымдары кірді. 2006 жылы Архимед палимпсесті жобасы Стэнфорд университетінің мамандарымен бірлесіп, Гиперейдтің материалдарын қамтитын палимпсестің соңғы беттерін оқу үшін жоғары қуатты рентгендік флуоресценциялық бейнелеуді пайдаланды. Аталған үзінділер жұмыс тобы тарапынан интерпретацияланды, транскрипцияланды және аударылды. 2018 жылы Геркуланумнан табылған папируста Гиперейдтің тағы бір сөзінен («Антипатрдың елшілеріне қарсы») алынған үзінді табылды.
In 2002 Natalie Tchernetska of Trinity College, Cambridge discovered fragments of two speeches of Hypereides, which had been considered lost, in the Archimedes Palimpsest. These were from two new speeches, the Against Timander and Against Diondas, increasing the quantity of material known by this author by 20 percent. This prompted the establishment of a working group under the auspices of the British Academy, which includes scholars from the UK, Hungary and the US. In 2006, the Archimedes Palimpsest project together with imagers at Stanford University used powerful X ray fluorescence imaging to read the final pages of the Palimpsest, which contained the material by Hypereides. These were interpreted, transcribed and translated by the working group. In 2018 a passage of another speech of Hypereides (Against the envoys of Antipater) was discovered in a papyrus from Herculaneum.
Жоғалған сөйлеулер
Әлі табылмаған сөздердің арасында Делиакс сөзі бар, онда Делиан ғибадатханасының басшылығын Афина және Кос екеуі де таласқан, бірақ Амфиктион лигасы Афинаға берген. Сондай-ақ, ол әйгілі куртизанка Фринаны (оның сүйіктісі болған деген қауесет бар) өлім жазасынан қорғаған сөзін де жоғалтқан: Плутарх пен Афинейдің мәлімдемесінше, сөйлеу Гипереидтің оның киімін шешіп, жалаңаш кеудесін көрсетуімен аяқталды; осы көрініске судьялар оны кінәлі деп таба алмады.
Among the speeches not yet recovered is the Deliacus in which the presidency of the Temple of the Delians claimed by both Athens and Cos, which was adjudged by the Amphictyonic League to Athens. Also missing is the speech in which he defended the illustrious courtesan Phryne (said to have been his mistress) on a capital charge: according to Plutarch and Athenaeus the speech climaxed with Hypereides stripping off her clothing to reveal her naked breasts; in the face of which the judges found it impossible to condemn her.
Бағалау
Уильям Ноэль, Балтимордағы Уолтерс өнер мұражайында қолжазбалар мен сирек кітаптардың сақтаушысы және Архимед палимпсесті жобасының директоры, Гипереидті "грек демократиясының және афиналық демократияның алтын ғасырының, барлық демократияның бастауы болған демократияның маңызды қайраткері" деп атады.
William Noel, the curator of manuscripts and rare books at the Walters Art Museum in Baltimore, Maryland and the director of the Archimedes Palimpsest project, called Hypereides "one of the great foundational figures of Greek democracy and the golden age of Athenian democracy, the foundational democracy of all democracy."