Кіріспе

Ғылым және жаһандық қауіпсіздік мәселелерімен айналысатын коммерциялық емес ұйым.

"Атом ғалымдарының бюллетені" – адамзатқа зиян келтіретін үдемелі технологиялық прогрестің салдарынан туындаған ғылым және жаһандық қауіпсіздік мәселелерімен айналысатын коммерциялық емес ұйым. Бұл бюллетень ашық қолжетімді веб-сайтта және екі айда рет шығатын, арнайы терминологиясыз академиялық журналда жарияланым жасайды. Ұйым 1945 жылдан бері үздіксіз жарияланып келеді, ол Альберт Эйнштейн және Манхэттен жобасының бұрынғы ғалымдары Хиросима мен Нагасакидегі атомдық бомбалаудан кейін Чикаго қаласында "Атом ғалымдарының бюллетені" ретінде құрылған. Ұйым сонымен қатар символдық "Қиямет сағатының" сақтаушысы болып табылады, оның уақыты әр қаңтарда жарияланады.

Өмірбаян

Атом дәуірінің бастапқы кезеңінде атом энергиясына және қарқынды технологиялық өзгерістерге жұртшылықтың қызығушылығы артуы "Бюллетень" журналының құрылуына ықпал еткен маңызды факторлардың бірі болды. 1945 жылы атом соғысы мен қару-жарағына деген қызығушылық "Бюллетень" журналына материал жазған авторларды ядролық қару жарысының қаупі және атом соғысының салдары туралы хабар таратуға жетеледі. Ядролық қарудың тудыратын қаупін көрсету үшін 1947 жылы "Бюллетень" журналы "Ақырет сағаты" құралын ойлап тапты, алғашқы рет түнгі жартыға жеті минутқа орнатылды. 1949 жылы, алғашқы совет ядролық сынағынан кейін әлемдегі жағдайлардың өзгеруіне байланысты сағат тілі түнгі жартыға жақындады. Сағат жылдар бойында жағдайларға қарай алға және артқа жылжыды; 2023 жылғы мәлімет бойынша, түнгі жартыға 90 секунд қалды. "Ақырет сағаты" адамзатқа қауіп төндіретін түрлі факторларды көрсетеді: ядролық және басқа да жаппай қырып-жою қарулары, климаттың өзгеруі және инновациялық технологиялар. 2015 жылы "Бюллетень" "Ақырет күні" ақпараттық тақтасын ұсынды, бұл интерактивті инфографика "Бюллетень" ғылым және қауіпсіздік кеңесінің жыл сайын сағат уақытын белгілегенде ескеретін деректердің бір бөлігін көрсетеді. 2018 жылдың тамызына қарай, демеушілер кеңесінде 14 Нобель сыйлығының лауреаты бар. 1950 жылдары "Бюллетень" ядролық қару таралуы және ғылымның қазіргі қоғамдағы рөліне алаңдаған ғалымдардың жыл сайынғы Пугаш конференциясын ұйымдастыруға қатысты.

Құрылтайшылар мен үлескерлер

"Атом ғалымдарының бюллетені" журналының негізін қалаушы және алғашқы редакторы биофизик Юджин Рабинович (1901–1973) болды. Ол физик Хайман Голдсмитпен бірге журналды құрды. Рабинович Иллинойс университетінде ботаника және биофизика профессоры болды, сонымен қатар ғылым және әлемдік мәселелер жөніндегі Пугаш конференцияларының тұрақты комитетінің негізін қалаушы мүшесі болды. Рабинович пен Голдсмиттен басқа, үлес қосқандардың арасында: Мортон Гродзинс, Ханс Бете, Анатолий Благогравов, Макс Борн, Харрисон Браун, Стюарт Чейз, Брок Чишолм, Э. У. Кондон, Альберт Эйнштейн, Э. К. Федоров, Бернард Т. Фельд, Джеймс Франк, Ральф Э. Лапп, Ричард С. Легорн, Дж. Роберт Оппенгеймер, Лорд Бойд Орр, Майкл Поланьи, Луис Риденур, Бертран Рассел, Николай Семенов, Лео Силард, Эдвард Теллер, А. В. Топчиев, Гарольд К. Урей, Пол Вейсс, Джеймс Л. Так және тағы да көптеген адамдар бар. 1949 жылы ядролық ғылымды дамыту қоры коммерциялық емес 501(c)(3) ұйым ретінде тіркелді, ол "Атом ғалымдарының бюллетені" журналының бас ұйымы және қаржы жинау механизмі ретінде қызмет етті. 2003 жылы директорлар кеңесі қорының атын "Атом ғалымдарының бюллетені" деп өзгертуге шешім қабылдады.

Мақсаты

Атом ғалымдарының бюллетені атом қару-жарағы туралы шұғыл білім беру бағдарламасының қажеттілігін сезінген ғалымдардың бастамасымен туындаған жедел шара ретінде құрылды. Мақсаты – ғалым әріптестерін ғылым мен ұлттық және халықаралық саясат арасындағы байланыс туралы хабардар ету болды. Екінші мақсаты – американдықтарға ядролық энергияның мәнін және оны соғыста пайдалану мүмкіндіктерін түсіндіруге көмектесу еді. Бұл бюллетень авторлары атом бомбасы – көптеген қауіптердің біріншісі ғана деп санды. 1945 жылдан бері бюллетень американдық қоғамды ядролық қарулар мен басқа да жаһандық қауіп-қатерлер туралы тұрақты түрде хабардар етуге тырысып келеді. Соңғы кезде климаттың өзгеруі және өмір ғылымдарындағы жаңарушы технологиялар да алаңдаушылық тудыратын мәселелер тізіміне қосылды. Бюллетень басшылығы үш кеңестен тұрады, ал 2018 жылдың 25 қазанында Калифорния губернаторы Джерри Браунның ұйымға атқарушы төраға ретінде қосылғаны жарияланды.

Демеушілер кеңесі

Қамқоршылар кеңесі әлемнің түкпір-түкпірінен келген көрнекті ғылым және қауіпсіздік саласының лидерлерінен құралған. Кеңес мүшелері маңызды мәселелер бойынша пікір білдіреді, оның ішінде ұйымның «Қиямет сағаты»н белгілеуді де қамтиды. 2018 жылдың қазан айына дейін Қамқоршылар кеңесінің бюллетеньі 14 Нобель лауреатын тізімдеді.

Ғылым және қауіпсіздік жөніндегі кеңес

Ғылым және қауіпсіздік кеңесі – ядролық қауіп, климаттың өзгеруі және жаңа технологиялар салаларында сарапшылығы бар әлемдік деңгейдегі жетекші ғалымдардан құралған. Ғылым және қауіпсіздік кеңесінің мүшелері Бюллетень ұйымы мен редакциялық құрамына өз салаларындағы ағымдар мен мәселелер бойынша пікір береді. Олардың міндеттерінің бірі – Демеушілер кеңесінің қатысуымен жыл сайынғы «Соңғы сағат» тізімін белгілеу.

Қиямет күні сағаты

Кеңес Одағы атомдық қару жасағаннан кейін, "Бюллетень" журналымен айналысқан ғалымдар әлемнің құрылуына қатысты үлкен қорқыныш сезінді. Ядролық жойқындыққа жақындау халықтың қызығушылығын тудырды, сол себепті "Бюллетень" журналының редакторларының бірі Хайман Голдсмит пейзаж суретшісі Мартил Лангсдорфтан 1947 жылғы маусымдық санының мұқабасын жасауын сұрады. Манхэттен жобасының физигі Александр Лангсдорфқа үйленген Лангсдорф алдымен уран символын пайдалануды қарастырды, бірақ кейін сағаттың "жеделдетілгендік сезімін" жақсы беретінін түсінді. Соның нәтижесінде пайда болған "Ақырет сағаты", жоғарғы сол жақ бұрышта сандарды белгілейтін оқтармен ғана белгіленген, жаратылғаннан бері "Бюллетень" журналының мұқабасында көп рет пайда болды. Минуттық стрелканың түнгі жартысына жақындауы "Бюллетень" басшылығының адамзатқа қауіп төндіретін жағдайлар туралы ескерту жасауының тәсілі болды; сағат – болжам емес, метафора. Яғни, сағаттағы уақыт нақты уақыт ретінде түсіндірілмейді. 1947 жылы сағат 7 минутқа түнгі жартысына жақын болса, 1953 жылы Кеңес Одағы ядролық құрылғыларды сынауды жалғастырғанда 2 минутқа түнгі жартысына жақын болды. 1950-жылдардың басында "Ақырет сағатының" түнгі жартысына жақын болуы "Бюллетеньге" үн қосушылардың Кеңес Одағы мен ядролық қарулану жарысына қатысты алаңдаушылығын көрсетеді. "Бюллетеньнің" ескертулері 1950 және 1960 жылдары да жалғасты, бірақ күш-жігердің басты бағыты ядролық соғыстың қаупі туралы ескертуден қаруды жою қажеттілігіне ауысты. 2007 жылы басшылар сағатты талқылау кезінде антропогендік климаттың өзгеруін ескеруді бастады. "Ақырет сағатының" тарихы бойында ол әлемнің жағдайына байланысты түнгі жартысына жақындап, кейде алыстады. Бұл 1953, 2018 және 2020 жылдардағы көрсеткіштерден де асып түсетін түнгі жартысына ең жақын уақыт. Сағат стрелкасын жылжыту туралы шешімді "Бюллетень" Ғылым және қауіпсіздік кеңесі қабылдайды, ол жылына екі рет жеке кездеседі, ал кіші комитеттері одан да жиі жиналады; шешім туралы хабарландыру әр қаңтарда жасалады. Әр қарашада Ғылым және қауіпсіздік кеңесінің күзгі талқылауынан бұрын "Бюллетень" Чикагода жыл сайынғы кешкі ас және кездесу өткізеді; екі шара да жұртшылыққа ашық. Адамзатқа қауіпті халықаралық оқиғаларды көрсете отырып, сағаттың стрелкасы 1947 жылы құрылғаннан бері 25 рет түзетілді, ол бастапқыда түнгі жартысына жеті минут қалғанда (23:53) орнатылды.

Қазіргі

Соңғы жылдары "Бюллетень" Чернобыль апатынан кейінгі радиация қаупінен бастап, Кеңес Одағының ыдырауының салдары сияқты көптеген тақырыптарға назар аударды. Кеңес Одағының ыдырауынан кейін жарияланған басқа мақалаларда әскери шығындар және ядролық шабуылдарды тойтаруға арналған, бірақ шын мәнінде тиімді болмауы мүмкін зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерін қаржыландыру мәселелері талқыланды. Ядролық электр станцияларының саны артып, климаттық өзгерістерге шешім табу ретінде ядролық энергияға деген сұраныс күшейгендіктен, басылым ядролық энергияның құны мен проблемаларына ерекше назар бөлді. 2015 жылы "Атом ғалымдарының бюллетені" ядролық отын құнының калькуляторын ұсынды. Қару қарулану жарысы мен Суық соғыс, бұл мәселелер "Бюллетеньде" алдыңғы жылдары көптеп қамтылған болатын, қазір тоқтатылғанмен, басылым әлемдегі ядролық қауіптерге әлі де назар аударуда. Пәкістан мен Үндістан сияқты елдердің ядролық қаруды сынақтан өткізуіне байланысты, "Бюллетень" осы елдер тудыратын қауіптерді талқылады. "Бюллетень" журналының ай сайын жарияланатын "Ядролық жазбасы" Америка Ғалымдары Федерациясының сарапшылары Ханс Кристенсен мен Мэтт Корданың авторлығында жазылады және әлем елдері бойынша ядролық қару санын тіркеп отырады. "Ядролық жазбаның" негізін қалаушы авторлардың бірі Роберт "Стан" Норрис 2018 жылы жазбадан зейнеткерлікке шықты, бірақ ол әлі де FAS-тың аға ғылыми қызметкері болып табылады. 2015 жылы "Бюллетень" "Ядролық жазба" интерактивтісін қосты, бұл инфографикада қай елдерде ядролық қару бар, олар оны қашан алған және әр жылға шаққанда қанша ядролық оқ-дәрілері бар екені көрсетіледі. Тоғыз ядролық қаруға ие мемлекеттер көрсетілген: АҚШ, Ресей, Қытай, Үндістан, Пәкістан, Франция, Ұлыбритания, Израиль және Солтүстік Корея. XXI ғасырдағы мақалалар адамзатқа түрлі көздерден туындайтын қауіптерді қамтыды. Ядролық қару мен энергияның ықтимал қауіптері, Суық соғыстан кейінгі әлемдегі әскери және саяси дамулар, Таяу Шығыстағы саяси тұрақсыздық (және ядролық және химиялық қарудың таралу қаупі), климаттық өзгерістердің көптеген теріс салдары, киберсоғыс және жаңа технологиялардың әсерінен туындаған өзгерістер – бәрі де соңғы жылдары "Бюллетеньде" қарастырылды. Мысалдар: Солтүстік Корея, Таяу Шығыс, Сирия, Фукусима, Киберқауіпсіздік және Климаттық өзгерістер. 2015 жылдың қаңтар айында ұзақ жылдар бойы атқарушы директор және баспагер болған Кеннет Бенедикт зейнеткерлікке шықты. Рейчел Бронсон ұйымның президенті және бас директоры лауазымына тағайындалды. "Бюллетень" редакторы – Джон Меклин.

Келесі буын бастамасы

Бюллетеньнің ядролық қауіп-қатерлер, климаттың өзгеруі, жасанды интеллект және биологиялық қауіп-қатерлер сияқты мәселелерге жаңа аудиторияны тарту жұмысының аясында, басылым жас және дамып келе жатқан ғалымдарды осы тақырыптарға белсенді қатысуға ынталандыру үшін «Келесі буын» бастамасын іске қосты. Бастама шеңберіндегі шараларға магистрлер мен бакалавр студенттері үшін жазу семинарлары, сондай-ақ «Ертеңгінің дауысы» рубрикасы кірді, онда басылымның қызығушылық тақырыптарында жұмыс істейтін жас ғалымдар мен сарапшылардың мақалалары мен мультимедиялық жобалары жарияланады. «Ертеңгінің дауысы» рубрикасының екі авторы – Эмма Бастин мен Янян Ченгтің еңбектері Teen Vogue журналында қайта жарияланды. Бастаманың маңызды бөлігі – Леонард М. Ризер сыйлығы, ол жыл соңындағы желтоқсан айында «Бюллетень» редакциясы «Ертеңгінің дауысы» рубрикасына түскен материалдардың ішінде таңдайды. Сыйлықтың иегері 1000 доллар және «Бюллетень» журналына жазылым алады. 2018 жылы Эрин Коннолли мен Кейт Хьюит «Америкалық студенттер мектепте ядролық қару саясатын оқымайды. Осы мәселені қалай шешуге болады» деген мақаласы үшін сыйлықты бөлісті. Жақындағы сыйлық иегерлері – Янян Ченг, Никита Перумал және Мориц Кютт.

Онлайн нұсқалары

"Бюллетень" бірнеше жылдан бері онлайн қолжетімді веб-сайтқа ие, сондай-ақ жылына 6 рет жарық көретін және қазіргі уақытта Taylor & Francis Online басып шығаратын жазылымдық журнал бар. Бюллетень веб-сайты арқылы тіркелу арқылы тегін алуға болатын электрондық жаңалықтар бюлетені де қолжетімді. Жазылымдық журналдың архивтері Джон А. Симпсон коллекциясында сақталады. "Бюллетеньдің" алғашқы (1945) нөмірінен бастап 1998 жылғы қараша айына дейінгі нөмірлерінің толық жинағы Google Books арқылы тегін қолжетімді. 2008 жылғы қараша-желтоқсан нөмірі "Бюллетеньнің" баспа түріндегі соңғы шығарылымы болды, ол сол жылы толығымен цифрлық форматқа көшті. SAGE Publications 2010 жылғы қыркүйекте "Бюллетень" жазылымдық журналын шығара бастады, ал 2016 жылғы қаңтарда Taylor & Francis SAGE-тің орнына келді.

Индекстеу

Журнал Journal Citation Reports-те тіркелген, онда журналдың 2016 жылғы импакт-факторы 0,452 екені айтылған, бұл "Халықаралық қатынастар" санатындағы 83 журналдың арасында 71-орынды, ал "Әлеуметтік мәселелер" санатындағы 41 журналдың арасында 32-орынды алып тұр.

Ескертпелер мен сілтемелер

Бұл бюллетеньнің тізімдері Чикаго университеті кітапханасының Арнайы жинақтар зерттеу орталығында сақталады.