Кіріспе

Сюрреалистік юмор (сонымен қатар сюрреалистік комедия, абсурдтық юмор немесе абсурдтық комедия деп аталады) – себеп-салдақ байланысын уәзіхатты бұзуға негізделген юмор түрі, нәтижесінде анық логикасыз оқиғалар мен мінез-құлықтар пайда болады. Сюрреалистік юмор көріністері әдетте ерекше қатарластырулар, үйлесімсіздіктер, логикалық байланысы жоқ сөздер, ақылға сыймайтын немесе абсурдты жағдайлар және мағынасыздықтарды қамтиды. Сюрреалистік юмор сюрреализмден өркендеді, бұл 20 ғасырда француз және бельгиялық суретшілер дамытқан мәдени қозғалыс. Олар санасыз ойдың өзін-өзі танытуына мүмкіндік беретін әдістерді әзірлеумен қатар, мазасыз және логикаға сыймайтын көріністерді бейнеледі.

Дадаизм мен футуризммен қарым-қатынасы

20 ғасырдың басында дадаисттер, сюрреалистер және футуристер сияқты бірнеше авангардтық қозғалыстар кездейсоқ, тітіркендіретін және логикасыз өнерді жақтауды бастады. Бұл қозғалыстардың мақсаттары белгілі бір дәрежеде маңызды болды және олар заманауи өнер ортасының қадір-қасиетін және өзіне ризашылығын жоюға тырысты. Осының салдарынан, олардың өнерінің көп бөлігі қасақана көңіл көтеруге бағытталған еді. Мысалы, Марсель Дюшанның "Фонтаны" (1917) – "R. Mutt" деген қолтаңбасы қойылған, төңкерілген писсуар. Бұл тарихтағы ең әйгілі және ықпалды өнер туындыларының бірі және табылған заттар қозғалысының алғашқы мысалдарының бірі болды. Бұл сонымен қатар атауы арқылы заттың қызметінің инверсиясына және өнер көрмесіндегі оның үйлесімсіздігіне негізделген әзіл де.

Этимологиясы мен дамуы

Сюрреализм сөзі алғаш рет 1920 жылдардың басында белгілі бір эстетикалық бағытты сипаттау үшін қолданыла бастады. Сюрреалистік юмор авангардтық театрларда, мысалы, "Годоны күту" және "Розенкранц пен Гилденстерн өлі" пьесаларында жиі кездеседі. АҚШ-та С.Ж. Перелман (1904–1979) алғашқы сюрреалистік юмор жазушысы деп танылды. 1951 жылдан 1960 жылға дейін британдық радиода "The Goon Show" тобының актерлері – Спайк Миллиган, Питер Селлерс және Гарри Секомб сюрреалистік юморды ұсынды. "The Goons" тобының жұмысы "Firesign Theatre" (1966–2012) американдық радио комедиялық труппасына әсер етті. "Firesign Theatre" күрделі комик радио пьесаларын жазды, олардың көптегені альбомдарға жазылды. Сюрреалистік юмор көбінесе кинода қолданылады, онда сенімсіздік шегін мүмкін емес, кері немесе асыра сілтемелердің логикалық салдарын ұстану арқылы абсурдты деңгейге дейін созуға болады. Луис Бунуэль осы бағыттың көрнекті өкілі, әсіресе "Құртушы періште" фильмінде. Бұл британдық комедиялық труппасы "Monty Python" (1969–2015) телевизия және кино саласындағы жұмысында да маңызды орын алады. Басқа мысалдарға Питер Гринауэйдің "The Falls" және Терри Гиллиамның "Brazil" фильмдері жатады. Сюрреалистік юмор балаларға және ересектерге арналған батыстық анимацияда, әсіресе "Regular Show", "South Park", "SpongeBob SquarePants" және "Aqua Teen Hunger Force" сияқты шоуларда кеңінен танымал. Қазіргі заманғы интернет-мемдері, мысалы, "Weird Twitter" және "YouTube poop" та сюрреалистік юмордың ықпалында.

Талдау

Мэри К. Роджерс және Диана Пин "Сарылар мен маршмэллоулар" атты эсседе ("Кейбір үйлеспеушіліктерді шешудің теориялық синтезі және юмордың қоздырғышты теориялары") осы тақырыпты талдады және "әзілдер үйлеспеушіліктерді толыққанды шеше алмағанда мағынасыз болады" деп жазды. Олар фил туралы әзілдің көптеген нұсқаларының бірін келтірді: "Філ неге маршмэллоуға отырды?" "Ыстық шоколадқа түсіп кетпеу үшін". Эллиотт Оринг атап көрсетті: "Олардың пікірінше, әзіл толық шешілмеген, себебі жағдай біздің таныс әлемімізбен үйлеспейді. Әрине, пілдер ыстық шоколадқа отырмайды". Оринг юморды үйлеспеушіліктің шешілуі емес, "тиісті үйлеспеушілікті қабылдау" деп анықтады, барлық әзілдерде белгілі бір деңгейде үйлеспеушілік болады, ал абсурдты әзілдерге ақыл-ой образының үйлеспеушілігімен қатар қосымша "абсурдты образ" компоненті қажет.