Кіріспе

Тісбе, кейде Тисбе деп транслитерацияланады, – Еврей Киелі кітабының 1 Патшалар кітабында Елісей пайғамбардың тұрағы және мүмкін туған жері ретінде айтылған қала. Киелі кітапта бұл қала қазіргі Иорданның батыс бөлігінде орналасқан Ғилаад тарихи аймағында деп көрсетілген. Дегенмен, топоним басқа да жер-аналарды білдіруі мүмкін, осы мәселе төменде талқыланады.

Демонизм немесе сипаттаушы?

Еврей пайғамбарларының көптегені әкесінің атымен, алғашқы мекенімен немесе екеуімен бірге таныстырылады. Мысалы, Йона пайғамбар "Гат-Хеферлік Амиттайдың ұлы Йона", Елисей пайғамбар "Әбел-Мехолалық Шапаттың ұлы Елисей", Михей пайғамбар "Мораштайлық Михей" деп таныстырылады. Ал Илияс пайғамбар "Гилеадтағы қоныс аударушылардың Тишбилік Илиясы" деп аталды. Еврей Библиясының мәтінінде пайғамбарлардың алғашқы таныстырылуының жалпы үлгісін ескерсек, бұл үзінді Илиястың тегін баяндайтын қарапайым мәлімдеме сияқты көрінеді. "Тишби" (תִּשְׁבִּי, tīšbī) және "қоныс аударушылар" (תֹּשָׁבֵי, tōšāḇē) сөздерінің түпнұсқасы еврей тілінде өте ұқсас болғандықтан, кейбір ғалымдар tīšbī сөзінің "Тишбе" деп аталатын жердің этнонимі екенін немесе ол Илиясқа сәйкес келтірілген "қоныс аударушы" сөзінің түрі ме деп күмәнданады – осылайша "Тишбилік Илияс" емес, "қоныс аударушы Илияс" деп оқылады. Тишби сөзі Еврей Киелі кітабында барлығы алты рет кездеседі, әр жолы Илиястың атымен бірге, бірақ "Тишбе" деп аталатын жер бүкіл Танахта кездеспейді. Сондықтан, мәтін Илиястың Тишбе деген жерден шыққандығын көрсетеді ме, әлде ол Гилеадтағы қоныс аударушылардың арасынан шыққандығын айтады ма деген мәселе даулы болып қалады.

Ғилақадтағы Тишбе

Бұл Елисейдің Ғилаадтағы Тишбеден шыққандығын көрсетеді, ол қазіргі Иорданиядағы Иордан өзенінің шығысында орналасқан тарихи аймақ. Ежелгі яһуди тарихшысы Иосиф Флавий Тишбе Ғилаадта болған деп есептеген. Израильдің Манаса тайпасының шығыс жартысы және, мүмкін, Ғад тайпасы да Ғилаадты иеленген; демек, Тишбе Манаса тайпасының шығыс жартысының немесе, мүмкін, Ғад тайпасының жерінде болған. Пфайффер мен Восқа сәйкес, ол Манаса тайпасының жерінде, Киелі кітапта Керит деп белгілі өзенге жақын, қазіргі Иорданияда орналасқан. Тишбе ұзақ уақыттан бері Ғилаадтағы Листиб қаласының тарихи қаласы ретінде танылған, себебі оның орналасқан жері және ежелгі еврей және араб тілдеріндегі "эль Истиб" аттарының ұқсастығы бар, бірақ 1915 жылғы Халықаралық стандартты Библия энциклопедиясы бұл анықтаманы жоққа шығарады, өйткені эль Истиб тек Византия кезеңінде пайда болған.

Нафталидегі Тишбе

Тишбе Тобит кітабында айтылған, әлі табылмай тұрған "Thisbe" есімді жермен бірдей болуы мүмкін. Ол Иордан өзенінің батысында, Нафтали руының территориясында, "Жоғарғы Ғалилеядағы Кедеш-Нафталимнің оңтүстігінде, Ашерге қарай батыста және Погордың солтүстігінде" орналасқан.