Кіріспе

Әйелдер мен еркектер арасындағы туа біткен айырмашылықтарды мақтайтын теориялар. Мәдени феминизм – әйелдікке мәдени тұрғыдан жатқызылатын қасиеттерді қайта бағалауға және қайта анықтауға тырысатын феминизмнің түрлі бағыттарын сипаттау үшін қолданылатын термин. Бұл термин сондай-ақ әйелдер мен еркектердің туа біткен айырмашылықтарын мақтайтын теорияларды сипаттау үшін де пайдаланылады. Мәдени феминисттер бұрынғы феминистік және патриархалдық көзқарастарда әйелдік белгілері жағымсыз деп есептелгенін жоққа шығарып, гендерлік айырмашылықтарға қатысты эссенциалистік тұжырымға қайта оралды, онда олар "әйел табиғатын" жоғарырақ деп санайды.

Терминнің шығу тегі

Радикалды феминизм немесе социалистік феминизмнен өзгеше, мәдени феминизм оның жақтастары кеңінен қабылдаған идеология емес, көбінесе оның қарсыластары таңған қарапайым атау болды. 1975 жылы Брук Уильямс радикалды феминизмнің «саяси белсенділіктен қол үзгенін» «мәдени феминизм» деп тұңғыш рет сипаттады. Социалистік феминист Элизабет Диггс 1972 жылы радикалды феминизмнің барлығына «мәдени феминизм» деген атау қолданды. Redstockings ұйымының негізін қалаушы Эллен Уиллис: «Қазіргі уақытта өзін «радикалды феминист» деп атайтын әйелдердің көпшілігі шындығында «мәдени феминист» деп аталатын саясатты қолдайды» деді. [ ] Мәдени феминизм радикалды феминистік қозғалыстан туғанымен, екі бағыттың да негізгі қағидалары бір-біріне қайшы келеді. Дегенмен, сол жақта және басқа да жерлерде бұл айырмашылық көбінесе ескерілмейді.

Теория

Мәдени феминизм әйелдерді патриархалды жүйелермен анықталатын жағдайға қояды. Жозефина Донован 19 ғасырлық журналист, сыншы және әйелдер құқығын қорғаушы Маргарет Фуллер 1845 жылғы «19 ғасырдағы әйел» еңбегінде мәдени феминизмді бастады деп санайды. Ол білімнің эмоционалды, интуитивті жағын баса көрсетті және ағартушылық рационалистердің механикалық көзқарасынан өзгеше, органикалық дүниетанымын білдірді. Дегенмен, Элис Эколздың «Мәдени феминизм: феминистік капитализм және порнографияға қарсы қозғалыс» атты мақаласы осы терминнің тарихи алғышештері емес, қазіргі феминистерді сипаттау үшін кеңінен қолданылуына себеп болды. Мәдени феминистердің мысалдары: Адриен Рич, Андреа Дворкин, Флоренс Раш, Дженис Реймонд, Кэтлин Барри, Мэри Дейли, Робин Морган, Сьюзан Браунмиллер және Сьюзан Гриффин. Мәдени феминизмдегі сепаратизмнің бұл түрі құрылымдық патриархатты ескермей, әйелдерді қанау үшін еркектерді кінәлауы үшін сынға ұшырады. Мәдени феминистер ана мен қыз арасындағы қарым-қатынас, демек, барлық әйелдердің патриархат тарапынан бұзылғанын және оны қалпына келтіру қажет екенін жариялайды. Кэрол Энн Дуглас («Off Our Backs» журналының тұрақты сыншысы) Сьюзан Гриффиннің «Әйел және табиғат: оның ішіндегі дауыс» атты танымал кітабының осы теорияның дамуына үлкен әсер еткенін атап көрсетті. Дугластың кітабының осы тарауы «Ер биологиясы – мәселе» деп аталады, ал Гриффиннің идеяларын талдау «Табиғи әйел» деген тақырыппен берілген. Әсіресе түрлі түсті әйелдер мен дамып келе жатқан елдердің әйелдері арасындағы жиі кездесетін мәселе – мәдени феминизм тек ақ, жоғары санаттағы әйелдерді қамтиды, түрлі түс пен мәртебедегі әйелдерді ескермейді. Тағы бір алаңдаушылық – мәдени феминистер «әйелді анықтауды сынға алмады, тек еркектер берген анықтаманы сынға алды» деген сенім және осылайша гендерлік эссенциализмді жалғастырады. Мәдени феминистер патриархат пен зорлау сияқты мәселелерді ерлердің биологиясы мен мінез-құлқының туындысы деп есептегенде, осы мәселелердің артындағы құрылымдарды сынау және оларға қарсы тұру мүмкіндігі жоғалады. Ол желі қызметкерлерді пайдаланды, демократияны, ұжымдықты және есеп беруді қабылдамады, сондай-ақ бизнестегі билік иерархиясын «әйелдердің жеке күштенуі ұжымдық күштенуге әкеледі» деген желеумен ақтады. Верта Тейлор мен Лейла Дж. Рупп мәдени феминизмді сынау көбінесе лесбияндық феминизмге шабуыл екенін айтады. Сузан Стэггенбургтің Индиана штатындағы Блумингтон қаласын зерттеуі мәдени феминистік деп белгіленген іс-шараларға қатысу «мәдени феминизм әйелдер қозғалысындағы саяси белсенділіктің төмендеуіне әкелгеніне аз дәлел береді» деген қорытындыға келді.