1948 жылғы Аккра көтерілісі: Ұлттың тәуелсіздік жолындағы бастауы
1948 Accra riots
Аккра көтерілісі 1948: Гана тәуелсіздігіне жол ашқан оқиға. 2-дүниежүзілік соғысының ардагерлерінің наразылығы, полицеймен қақтығыс, үш қаза болды. Тарихтан біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1948 жылғы Акрадағы тәртіпсіздіктер, колониялық Гана
1948 riots in Accra, colonial Ghana
1948 жылғы 28 ақпанда, қазіргі Гана мемлекетінің алдындағы Алтын жағалау британдық колониясының астанасы Акрада тәртіпсіздіктер басталды. Екінші дүниежүзілік соғысының ардагерлері ретіндегі әлеуметтік жәрдемелерін талап етіп, Корольдік Батыс Африка шекаралық күштерінің Алтын жағалау полкімен шайқасқан қарусыз бұрынғы әскери қызметшілердің наразылық шеруін полиция таратып жіберді, нәтижесінде топтың үш жетекшісі қаза тапты. Олар – сержант Нии Аджетеи, капрал Патрик Атипо және қара сержант Одартей Ламптей. Ол Аккрада естелік ретінде сақталған. 28 ақпан оқиғасы «түйін шешуші нүкте» саналды, ол Алтын жағалаудың тәуелсіздікке қол жеткізген алғашқы африкалық колонияға айналу процесіндегі маңызды кезең болды, және 1957 жылғы 6 наурызда Гана мемлекеті құрылды.
The Accra riots started on 28 February 1948 in Accra, the capital of the then British colony of the Gold Coast (present day Ghana). A protest march by unarmed ex servicemen who were agitating for their benefits as veterans of World War II, who had fought with the Gold Coast Regiment of the Royal West African Frontier Force, was broken up by police, leaving three leaders of the group dead. They were Sergeant Nii Adjetey, Corporal Patrick Attipoe and Private Odartey Lamptey. who has since been memorialized in Accra. The 28 February incident is considered "the straw that broke the camel's back", marking the
key point in the process of the Gold Coast becoming the first African colony to achieve independence, becoming Ghana on 6 March 1957.
Өмірбаян
1948 жылдың қаңтарында Гана басшысы Нии Квабена Бонне III, жеке өмірінде Теодор Тейлор (1888–1968) ретінде танылған, Еуропалық импорттың барлығына бойкот ұйымдастырды, себебі бағалары тым жоғары болған. Бойкоттың мақсаты – Батыс Африка саудагерлері қауымдастығы (AWAM) деп белгілі шетелдік саудагерлерге тауарларының жоғары бағасын төмендету үшін қысым жасау еді. 1948 жылдың ақпан айының басында бойкоттан кейін бірнеше тәртіпсіздік оқиғалары болды. Бойкот аяқталуға тиіс болған 28 ақпан күні Екінші дүниежүзілік соғыстың ардагерлері шеру ұйымдастырды. Көлік Christiansborg қамалындағы губернатордың резиденциясына қарай бағытталғанда, олар отарлық полициямен тоқтатылып, қарсы алынды, полиция оларды өткізбеді. Британ полициясының бастығы Колин Имрей өзінің қарауындағы полицияға наразылық білдірушілерге оқ атуға бұйрық берді, бірақ олар оқ атпады. Мүмкін, үрейленген Имрей бастығы мылтық алып, наразылық көшбасшыларына оқ атты, нәтижесінде үш ардагер қаза тапты: сержант Аджетеи, капрал Аттипое және жеке сарбаз Одартей Ламптей. Аккра халқы осы оқиғаға наразылық білдіріп, көшелерге шықты. Ұлы алтылық (UGCC) Лондондағы Мемлекеттік хатшыға телеграмма жіберді. 1 наурызға дейін губернатор төтенше жағдай жариялады және жаңа тәртіпсіздік заңы қолданысқа енгізілді. Губернатор Крейси ел бойынша қатаң баспасөз цензурасын орнатты.
In January 1948, the Ga chief, Nii Kwabena Bonne III, known in private life as Theodore Taylor (1888–1968), had organised a boycott of all European imports in response to their inflated prices. The boycott's aim was to press the foreign traders known as the Association of West African Merchants (AWAM) to reduce the inflated prices of their goods. The boycott was followed by a series of riots in early February 1948. The day the boycott was scheduled to end, 28 February, coincided with a march by veterans of World War II. As the group marched towards the Governor's residence at the Christiansborg Castle, they were stopped and confronted by the colonial police, who refused to let them pass. The British police Superintendent Colin Imray ordered his subordinates to shoot at the protesters, but the men did not. Possibly in panic, Superintendent Imray grabbed a rifle and shot at the leaders, killing three veterans : Sergeant Adjetey, Corporal Attipoe and Private Odartey Lamptey. People in Accra took to the streets in riot over these killings. (UGCC), led by the Big Six, sent a cable to the Secretary of State in London: By 1 March, the Governor had declared a state of emergency and a new Riot Act was put in place. Strict press censorship was imposed over the entire country by Governor Creasy.
Салдары
Британдық отаршылдық үкіметі тәртіпсіздіктердің себептерін зерттеу үшін Ватсон комиссиясын құрды, бұл Гананың тәуелсіздігіне әкелген конституциялық өзгерістерге жол ашты. Тәртіпсіздіктерден кейін 1948 жылдың 12 наурызында "Алты тіреу" – Кваме Нкрума және Біріккен Алтын Жағалау Конвенциясы (БЖКК) партиясының басқа да жетекші белсенділері (атап айтқанда Эбенезер Ако Аджеи, Эдвард Акуфо Аддо, Дж. Б. Данкуа, Эммануэль Обесеби Ламптей және Уильям Офори Атта) ұсталды. Олар тәртіпсіздіктерді ұйымдастырды деген айыппен жауапкершілікке тартылып, бір айдан кейін босатылды. БЖКК басшыларының тұтқындалуы партияның беделін ел бойынша арттырып, оларды ұлттық батырларға айналдырды. Ватсон комиссиясы 1946 жылғы конституцияның бастапқыда кемшіліктері болғанын, себебі ол Алтын Жағалаудың жергілікті халқының қажеттіктерін ескермегенін мәлімдеді. Комиссия сондай-ақ Алтын Жағалауға өз конституциясын жазуға рұқсат беруді ұсынды. Конституция жобасын дайындау үшін 40 мүшеден тұратын комитет құрылды, оның құрамына БЖКК-дан алты өкіл кірді. Губернатор, колонияның толық тәуелсіздігін талап ететін конституция жобасын дайындаудан қорқып, Куаме Нкруманы және басқаларын конституциялық комитетке кіргізбеді. 1949 жылы Нкрума БЖКК-дан бөлініп, "Өзін-өзі басқару – қазір!" ұранымен және "Позитивті әрекет" науқанымен Конвенция Халық партиясын (ХХП) құрды. Нкрума БЖКК басшылығындағы келіспеушіліктерге байланысты бөлініп кетті. 1957 жылдың 6 наурызында ел тәуелсіздікке ие болды және Нкруманың басшылығымен Гана болып қайта аталды.
The British colonial government set up the Watson Commission, which examined the circumstances of the riots, and paved the way for constitutional changes that eventually culminated in Ghana's independence. The immediate aftermath of the riots included the arrest on 12 March 1948 of "the Big Six" – Kwame Nkrumah and other leading activists in the United Gold Coast Convention (UGCC) party (namely Ebenezer Ako Adjei, Edward Akufo Addo, J. B. Danquah, Emmanuel Obetsebi Lamptey and William Ofori Atta), who were held responsible for orchestrating the disturbances and were detained, before being released a month later. The arrest of the leaders of the UGCC raised the profile of the party around the country and made them national heroes. The Watson Commission reported that the 1946 constitution was inappropriate from the start, because it did not address the concerns of the natives of the Gold Coast. The Commission also recommended that the Gold Coast be allowed to draft its own constitution. A 40 member committee was set up to draft a constitution, with six representatives of the UGCC. The governor excluded Kwame Nkrumah, among others, from the constitutional drafting committee, for fear of drafting a constitution that would demand absolute independence for the colony. By 1949, Nkrumah had broken away from the UGCC to form the Convention People's Party (CPP), with the motto "Self government now", and a campaign of "Positive Action". Nkrumah broke away due to misunderstandings at the leadership front of the UGCC. On 6 March 1957, the country achieved its independence and was renamed Ghana, with Nkrumah as its first President.