Апломадо барысы: Қалпына келтіру және қорғау мәселелері
Aplomado falcon
Апломадо бақысы (Falco femoralis) – Америка құрлығында кездесетін орташа өлшемді жыртқыш құс. Сипаттамасы, таралу аймағы, ерекшеліктері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Апломадо соколы (Falco femoralis) – Америка құрлығында кездесетін орташа өлшемді сокол. Бұл түрдің ең ірі, үздіріліссіз ареалы Оңтүстік Америкада, бірақ Амазонка ойпатының терең ішкі бөлігінде емес. Бұрын ол Falco fusco coerulescens немесе Falco fuscocaerulescens деп белгілі болған, бірақ қазір бұл атаулар жарғанат соколына (F. rufigularis) қатысты деп саналады. Аналықтары еркектерден ірі болғанмен, екі жыныс та сыртқы түрінде ұқсас. Жастар ересектерге өте ұқсас, бірақ олардың үстіңгі жағы мен құрсақ бөлігі қара қоңыр, кеудесі қара жолақты, басы мен кеудесіндегі ақ түс сарғыш, ал астыңғы жағы мен аяқтарындағы қызыл түс ашық. Көріп тұру және ұялау белсенділігі қазірге дейін жалғасуда. Оңтүстік Техаста Солтүстік Апломадо соколының (Falco femoralis septentrionalis) қайта қоныстандырылған аймақтарына ұя салу платформаларын орнату құстардың өнімділігін арттырды. Бұл тұрақты популяция құруға мүмкіндік берді, алайда ұя платформалары болмағанда, қайта қоныстандырылған популяцияның құрып кетуі мүмкін еді. Бұл аймақтағы қайта қоныстандыру бағдарламасын кеңейтуге сын қатысты, себебі техникалық тұрғыдан Нью-Мексикодағы барлық апломадо соколдары «эксперименттік» (қайта қоныстандыру) популяцияның бір бөлігі ретінде жіктеледі. Осылайша, олар әлі де заңмен аңшылықтан қорғалған, бірақ жойылып бара жатқан түрлерге қатысты заңдардағы мекен ортасын сақтау сияқты талаптармен қорғалмайды. Бұл түрдің АҚШ-тан (генасыздануына) негізгі себеп мекен ортасының жойылғаны және жабайы көбейетін популяцияның қайта орналасуына кедергі келтіреді деп саналады. Қоршаған ортаны қорғаушы ұйымдардың коалициясы толық қорғауды қайта жақсартуға тырысуда, осылайша кеңейіп келе жатқан жабайы популяцияның сәттілігіне және қайта қоныстандыру жұмыстарына нұқсан келтірмеу үшін. The Peregrine Fund жүргізген қайта қоныстандыру бағдарламасының аралас нәтижелері туралы жарияланған мақала бар. Қайта қоныстандырылған құстар қазір Техас жағалауында көбейіп жатыр. Бірақ Чихуахуа шөліндегі Батыс Техас және Оңтүстік Нью-Мексикода құстар ұзақ мерзімді сәттілікке жете алмады, және The Peregrine Fund қазір қайта қоныстандыру бағдарламасынан бас тартты.
The aplomado falcon (Falco femoralis) is a medium sized falcon of the Americas. The species' largest continuous range is in South America, but not in the deep interior Amazon Basin. It was long known as Falco fusco coerulescens or Falco fuscocaerulescens, but these names are now believed to refer to the bat falcon (F. rufigularis). Except that females are bigger than males, the sexes are similar. Juvenile birds are very similar to adults, but their upperparts and belly band are blackish brown, the chest is streaked with black, the white on the head and breast is buffy, and the cinnamon on the underparts is paler, as are the feet. Sightings and nesting activity continue to the present. The addition of nesting platforms to areas where Northern Aplomado Falcons Falco femoralis septentrionalis were reintroduced in South Texas improved the birds' productivity. This resulted in a stable population, however without the addition of nest platforms the re introduced population would likely decline to extinction. The expansion of the reintroduction program to that area has met with criticism, because technically, all aplomado falcons in New Mexico are classified as part of the "experimental" (reintroduction) population. As such, while they are still legally protected from hunting, they are not protected by Endangered Species Act requirements to preserve habitat and the like. It is believed that mainly habitat destruction caused the species' (near )disappearance from the US and hinders reestablishment of a wild breeding population. A coalition of environmental groups is attempting to have full protection restored so as not to jeopardize the success of the expanding wild population and the reintroduction efforts. A published paper describes the mixed success of the reintroduction program, carried out by The Peregrine Fund. Reintroduced birds are now breeding on the Texas coast. But in the Chihuahuan Desert locations of west Texas and southern New Mexico, the birds were never successful for an extended period of time, and The Peregrine Fund has now abandoned the reintroduction program.
Құс аулау
Апломадо соколы шағын құстар мен бөдене сияқты аңдарды, оларды қуып ұшу арқылы аулайды – олжаны қозғап ұшырғаннан кейін ұшып тіркеседі. Америка Құрама Штаттарында сирек кездесетін болғандықтан, көбінесе асыл тұқымды шаруашылықтардан алынады, ал Еуропадағы көптеген соколовшылар бір жұпты шамамен 4000 фунт стерлингке сатып алады. Ол өзінің сұңқарға ұқсас аң аулау стилімен танымал, соның арқасында бұл құс соколга қарағанда сұңқарға көбірек ұқсайды деп есептеледі. Бұл оның тіпті тығыз жасырынып жатқанда да олжасын ұстауға деген шешімділігінен де көрінеді. Олар бөдене мен көгершіндерге өте қолайлы, кейде тіпті үйректер мен қояндарды да аулайды. Өкінішке орай, бұл құстар көптеген кішкентай сокольдер сияқты, ауланған аңдарын алып жүруімен де белгілі, олар аулаушыдан қашып кетуге тырысады. Олар аулайтын аңдардың диапазоны – құстардан бастап ересек фазандарға дейін жетеді. Апломадо үшін ең қиын олжа – бөдене, өйткені ол күшті, жылдам және қашыққа ұша алады. Американдық соколовшы Джим Нельсон былай деп жазды: "Шекспир заманында Испания, Португалия және Францияда соколовшылыққа жаңа құс келді, ол Жаңа әлемнен келген еді. Ол Генрих IV және Людовик XIII сарайларында «алеф» деп белгілі болды және «жоғары рухты» бөдене аулаушысы ретінде бағаланды. Француз соколовшысы Шарль д'Аркуссия – жаттықтырылған алефтермен ауланған аңды көрген жалғыз жазушы". Нельсон ескі әлемнің алефінің нағыз кім екенін қазіргі апломадо соколы екенін қорытындылады.
The aplomado falcon will chase after game such as small birds and quail, by pursuit flight, which is flying after quarry flushed out. It is mainly acquired from breeders because of its scarcity in the United States, and many falconers in Europe will buy a pair for about £4000. It's admired for its accipiter like hunting style, which has made the bird famous for being more like an accipiter than a falcon. This is also shown through its determination to catch the quarry even going into heavy cover. They are ideal for quail, doves, and will sometimes even go after squirrel or rabbits. Unfortunately, these birds are also known for carrying their game, like many small falcons, where they try to fly away from the falconer with their catch. The range of quarry vary from sparrows to adult pheasants. One of the most difficult quarry for the aplomado is the partridge because of its strength, speed and flight distance. American falconer Jim Nelson has written, "During the time of Shakespeare a new bird from the New World came upon the falconry scene in Spain, Portugal and France. It was known to courtiers of Henry IV and Louis XIII as the Alethe prized as "high mettled" partridge hawks French falconer Charles d'Arcussia is the only writer who actually saw game taken with trained Alethes." Nelson concluded that the true identity of the Old World Alethe is the modern day aplomado falcon.