Кіріспе

Перу саясаткері Хавьер Диес Кансеко Циснерос (24 наурыз 1948 – 4 мамыр 2013) – перулік саясаткер және Перу Конгресінің депутаты, Перу Социалистік партиясының (ПСП) негіс қалаушысы және партия төрағасы қызметін атқарған.

Ерте өмір

Хавьер Диез Кансеко Лима қаласындағы жақсы жағдайдағы отбасында дүниеге келген. Оның ата-анасы Сантьяго Луис Диез Кансеко Магиль және Мария дель Кармен Циснерос Санчес болды. Ол 19 ғасырдағы әскери батыр, генерал Мануэль Диез Кансеко и Корбачоның ұрпағы және президент Фернандо Белаунде Терримен туыс. Оның әкесі банкир, Перудің Халық банкінің бас директоры болған, бұл отбасына мол материалдық мүмкіндіктерді қамтамасыз еткен. Өмірінің алғашқы жылы Диез Кансеко полиомиелитке шалдыққан, нәтижесінде сол аяғында мәңгілік кемтік қалған. Ол өзінің мүгедектігімен байланысты осы тәжірибелердің теңсіздік пен әділетсіздікті түсінуге көмектескенін айтады. Ол Лимадағы Colegio Inmaculado Corazón de Jesús мектебінде білім алған, ал орта білімін Colegio Santa María Marianistas мектебінде, екі діни оқу орнында аяқтаған. 1967-1968 жылдары Сан-Маркос ұлттық университетінде заң, ал 1965-1971 жылдары Лимадағы Католик университетінде (PUCP) әлеуметтану мамандықтарын оқыған. Католик дінінде тәрбиеленгенімен, Диез Кансеко университетте оқып жүргенде діннен бас тартқан. Диез Кансеко 1970 жылы ПУКП Әлеуметтік ғылымдар студенттік федерациясының төрағасы, ал келесі жылы университет студенттік федерациясының басшысы болып сайланған. 1990 жылы Диез Кансеко үкіметтің заңсыз телефон тыңдау және ұялы байланыс желілерін бақылау науқанына қатысты тергеуге қатысқан. 2002 жылы ол Фухиморидің 1990-шы жылдарда жүзеге асырған жекешелендіру бағдарламасына қатысты конгресс тергеуін басқарған. Комиссия жекешелендіру процесінде жиналған 9 миллиард доллардың аз бөлігі ғана мемлекетке пайда келтіргенін есептеген. Алехандро Толедо үкіметі кезінде, 2003-2006 жылдары Республика Конгресінің Мүгедектік мәселелері жөніндегі арнайы зерттеу комиссиясының төрағасы болды, онда мүгедектерге қатысты заңды және оны кейін қабылдауды қолға алды. Сондай-ақ, ол Перудің 1980-1992 жылдардағы ішкі қарулы қақтығысы кезінде, оның ішінде 1985 жылғы Аккомарка трагедиясы кезінде, "Жарқын жол" және Перу қарулы күштері жасаған адам құқықтарын бұзу фактілерін тергеуге қатысты және зорлық-зомбылыққа қатысқан екі тараптан да бірнеше рет өлім жанамаларына ұшырады. 2011 жылғы жалпы сайлауда Диез Кансеко Оланта Умаланың президенттік үміткерлігін қолдады, бұл Социалистік партия, Ұлттық партия және басқа да солшыл саяси ұйымдар арасындағы саяси келісімге негізделген. Ол "Перу жеңіске жетеді" парламенттік тізімінде қонақ үміткер ретінде қатысты, Лима қаласы үшін 12 нөмір және шетелде тұратын перуастықтар үшін. Сайлаудан кейін ол партиясының ең көп дауыс жинаған үшінші үміткері және елдегі ең көп дауыс жинағандардың бірі болды. Осылайша ол 2011-2016 жылдар аралығында Конгресске қайта оралды. Хавьер Диез Кансеко Лимада 94 703 дауыспен сайланды, конгрессмендердің ұлттық тізімінде 7-орынды иеленді.

Конгресстен шеттетілуі

2012 жылдың 16 қарашасында Диез Кансеко Конгресс сессиясының толық отырысындағы дауыс беру арқылы 90 күнге жалақысы тоқтатылып, Конгрестен шеттетілді. Конгресс этика комиссиясы оның №054/2011 заң жобасын ұсыну арқылы Парламент этика кодексін бұзғанын анықтағаннан кейін бұл шешім қабылданды. Айыптауларға сәйкес, бұл заң жобасы оның қызы мен бұрынғы әйеліне қаржылық пайда әкелуі мүмкін еді. Этика комиссиясының техникалық кеңесі этикалық бұзушылықтар болмағанын анықтағанмен, шеттету туралы ұсыныс енгізілді. Дауыс беру нәтижесі: 130 конгрессменнің ішінде 55-і «жақтас», 31-і «қарсы», 4-і «тартыну», ал 40-ы болмады (оның 4-і шеттетілген, 36-сы қатыспады). Диез Кансеко өзінің кінәлі екенін жоққа шығарды және бірінші ханым Надин Хередианы қоса алғандағы саяси қарсыластарының оған қарсы сөз байласты деп айыптады. Алайда, бұл шара 2013 жылдың 4 сәуірінде Лиманың Бесінші Конституциялық сотымен, заң шығарушы ұсынған шағымға жауап ретінде күшін жойды. Себебі санкция тиісті процеске, қорғану құқығына және конгрессменнің атына зиян келтірді. Парламент этика комиссиясының төрағасы, конгрессмен Хамберто Лей Сун, олар шешімге шағымданатынын мәлімдеді. 2013 жылдың 8 сәуірінде Диез Кансеконың шағымы бойынша Перу сот жүйесі Конгресс процесін бұзғаны үшін шеттетуді жойды. Сот Конгресс этика комитетінің жаңа, нақтырақ есебін күтіп, оны қайта қарау мүмкіндігін де ашық қалдырды. 2013 жылдың мамыр айының басында жоғары сот Конгресс шағымын қабылдамады және шеттетуді жоюды растады. Бұл Диез Кансеконың Конгресс және Сенаттағы міндеттерінен шеттетілуінің алғашқы жағдайы емес. 1983 жылдың 13 желтоқсанында ол қызып кеткен пікір алмасу кезінде ресми оқырманың қолынан құжатты ұрлағаны үшін 120 күнге шеттетілді. 1988 жылы 3 қыркүйекте ол тағы да бір конгрессменнің бетіне соққы бергені және жабық отырыс кезінде телеарнаның жаңалықтар бағдарламасымен телефон арқылы сөйлесу арқылы конгресс нормаларын бұзғаны үшін шеттетілді.

Өлімге ұшыраған қастандықтар мен қастандықтар

1990 жылдың 14 қарашасында таңертең, тыңдау ісі бойынша тергеу қорытындылары тапсырылар алдында Диез Кансеконың үйіне динамитпен шабуыл жасалды. Осыған дейін көрші үйдің бірінде жарылғыш зат жарылды, бұл Диез Кансеконы үйінің есігіне шығаруға бағытталған сәтсіз әрекет болуы мүмкін, сол жерде екінші заряд жарылды. Полиция бастапқыда бұл шабуылды "Жарқын жол" жасады деп болжады, бірақ кейіннен алынған дәлелдер бұл үкіметтің "Групо Колина" өлім жасағының жұмысы екенін көрсетті. 1995 жылы оның аты Адам құқықтары қауымдастығының кеңсесіне қойылған гүл шоғырымен бірге тізімнің басына жазылды. Хабарламаға "Comunidad Colina" деген қол қойылған. 1999 жылы Диез Кансеконың туған күнінде оның үйінің қарсы бетінде екі адамның бас сүйегі тасталды. Ол 2013 жылдың 4 мамырында қайтыс болды. Конгрессменнің отбасы келесі күні жасаған мәлімдемесінде, оған қарсы 90 күндік санкцияны қолдаған конгрессмендер атақты саясаткердің қоштасу рәсіміне, құрмет көрсету рәсіміне және жерлеу рәсіміне қатыспауын сұрады. 7 мамырда түрлі халықтық ұйымдар мен азаматтардың өкілдері құрмет көрсету рәсімін өткізді. Оның денесі Хуачипа зиратында өртеліп, күлі Лимадағы Пресбитеро Маэстро зиратындағы отбасылық мавзолейге қойылды.