Кіріспе

Оңтүстік Австралия үкіметіне тиесілі банк (1896–1991)
ұқсас атаумен бұрынғы кәсіпорын (1837–1892)

Оңтүстік Австралияның мемлекеттік банкі 1896 жылы құрылып, Оңтүстік Австралия үкіметіне тиесілі болды. 1991 жылы банк құлдырағаннан кейін екі жылдық Оңтүстік Австралия Корольдік комиссиясының қарауына түсті. Банктің сақталған бөлігі қазір BankSA болып жұмыс істейді.

Ерте тарих

Оңтүстік Австралия мемлекеттік банкі 1896 жылы Парламент актісі, «Аванстар туралы заң жобасы» нәтижесінде құрылды. Бұл заң жобасы мемлекеттің негізгі өндірушілері мен басқа да салаларына үкімет кепілдігімен берілетін, артықшылықты шарттардағы несиелер арқылы пайда әкелетін банк құруды көздеді. 1894 жылы Кингстон-Холдер үкіметі сәтсіз аяқталған Викториялық ұсыныс негізінде заң жобасын ұсынды, бірақ ол күшін жойды. 1895 жылы Фредерик Холдер (кейіннен сэр Фредерик) оны нақтылап, қайта жаңартып қойды. С. Стэнтон және Г. Инглис қызмет етті. Аддисон 1897 жылы Никсон мен Никсонның ажырасу ісінде сотқа тартылғаннан кейін отставкаға кетіп, оның орнына Г. Фуллер келді; Инглис 1900–1914 жылдары төрағалық қызметін атқарды. Стэнтон мен Джонсон 1902 жылы бір апта арасында қайтыс болды, сондықтан сенімділер кворумсыз қалды және Е. В. Кричауфф пен А. М. Симпсон тағайындалғанға дейін отырыс өткізе алмады. Олардың алғашқы отырысы 1896 жылдың 11 ақпанында Қаржы министрлігінде өтті және Бас инспектор лауазымына үміткерлерді іздеді, нәтижесінде көптеген үміткерлер түсті, олардың ішінде Г. С. Райт таңдалды. Банк 1896 жылдың 5 ақпанынан бастап заңды тұлға ретінде құрылып, ипотекалық несие беруге құқылы болды, бірақ қазынашы (Холдер) бизнесті бастау үшін шамалы, бірақ жеткілікті сомада аванс бергенге дейін қаражатқа қол жеткізе алмады. Ақша тез арада қайтарылды және банкке одан әрі көмек қажет болмады. Осылайша Австралияның алғашқы мемлекеттік банкі құрылды, одан кейін Виктория, Батыс Австралия, Квинсленд және Жаңа Оңтүстік Уэльс та осындай банктер құрды. Райт 24 жыл басқарды (1896–1920) және банк шамамен 10 000 ипотекалық қарыз алушыға 7,250,000 фунт стерлингтік несие берді. Банк үшін Рундл көшесінің шығысында жаңа ғимарат салынды және 1915 жылдың 1 наурызында ашылды. Бірақ ол тез арада жеткіліксіз болып шықты, сондықтан 1928 жылы Пири көшесінде бес қабатты жаңа ғимарат ашылды.

Кейінгі жылдар

Банк 1984 жылы Оңтүстік Австралияның жинақ банкімен бірігу арқылы кеңейтілді, кеңейтілген ұйым "Оңтүстік Австралия мемлекеттік банкі" атауын сақтады. 1988 жылдың наурыз айында банк өмірді сақтандыру және басқарылатын қорлар бизнесін Oceanic Capital Corporation компаниясынан 60 миллион долларға сатып алды. Сол жылы Аделаидадағы ең биік ғимарат, Currie Street көшесінде салынды, кейін Westpac House, ал 2023 жылдан бастап RAA Place болып белгіленді. Банктің қаржылық тұрақтылығына қатысты сұрақтарды 1989 жылғы штаттық сайлауға дейін оппозициялық Либералдық партияның мүшесі Дженнифер Кэшмор көтерді. 1990 жылдың маусым айында Біріккен құрылыс қоғамы 150,0 миллион NZ долларына сатып алынды. Банктің басқарушы директоры Тим Маркус Кларк банктың құлдырауына ең жауапты деп танылды, 1992 жылы Еңбек партиясының премьер-министрі Джон Бэннон отставкаға кетті, ал 1993 жылғы сайлауда штаттық Еңбек үкіметі күйреп, Дин Браун басқаратын либералдық оппозиция жеңіске жетті. Алайда, Бас аудитор банктің нашар қаржылық жағдайына сыртқы факторлар себеп болғанын, бірақ "мекеменің қаржылық сәтсіздігіне себеп болған факторлардың бірі" – банктың қарыз, капитал, пайыздық ставка және өтімділік тәуекелін тиімді басқара алмауы болғанын мәлімдеді. Бұл, "саясат пен процедуралық кемшіліктер, сондай-ақ банктің белгілі бір қызметтерін тиімді бақылау мен басқарудың жетіспеуі, банктің жалпы бизнесін дұрыс басқаруға әкелді" деп көрсетілді. Комиссияның қорытындылары бойынша үш есеп 1992 және 1993 жылдары жарияланды. Бірінші және екінші есептерді құрметті Сэмюэл Джейкобс, ал соңғы есепті Джон Мэнсфилд ұсынды. Бэннон үш тергеу барысында премьер-министр қызметінде болды, соңғы екеуі оны кез келген қасақана құқық бұзушылықтан ақтатты.

Қалпына алу

1992 жылы Advance Bank «жақсы банкті» сатып алып, оны Оңтүстік Австралия банкі деп аталатын дербес ұйым ретінде, BankSA сауда белгісімен жұмысын жалғастырды. 1997 жылы St George Bank Advance Bank-ты және оның BankSA еншілес компаниясын өзіне қосты. 2008 жылы St George Westpac-пен бірікті.